Úrval - 01.11.1982, Blaðsíða 98

96
ÚRVAL
bjúgur á þá, einkanlega þegar liði á
daginn.
Þegar Balcombefjölskyldan kom að
heimsækja Napóleon um þetta leyti
skrifaði Betsy um veikindi hans: ,,Það
var dapurlegt að sjá hvernig þetta
hafði breytt honum og farið með
hann. Andiitið var bókstaflega eins
og gult vax á litinn og kinnarnar voru
orðnar að pokum sitt hvorum megin
á andlitinu. Okklarnir voru svo
bólgnir að holdið bókstaflega lafði
niður yfir skóna. Hann var svo veik-
burða að hann gat ekki staðið öðru-
vísi en styðja sig með annarri hend-
inni við borð en hinni við þjón sinn.
Þegar við vorum á leiðinni heim sagði
mamma að dauðinn hefði sett mark
sitt á hvern andlitsdrátt hans.
Stundum endurlifnaði grunur
Napóleons um eitrun eftir því sem
honum hrakaði. Venjulega beindist
grunurinn að víninu. í júní fann
Gourgaud einkennilegt bragð úr vín-
flösku Napóleons. Hann ráðlagði
meistara sínum að drekka ekki vín
öðruvísi en aðrir drykkju það sama
því enginn myndi voga að eitra fyrir
þá alla — það væri of áberandi.
En Napóleon hafði áhyggjur af
fleiru en heilsu sinni. Fylgdarliði hans
fór smám saman fækkandi. I febrúar
1818, eftir sívaxandi átök við
heimilisliðið, fór Gaspard Gourgaud.
Hann hvarf á braut annar í röðinni af
fjórum foringjum Napóleons. (Las
Cases sigldi burtu í september 1816.)
Gourgaud var ungur og skapheitur og
gat ekki haldið sér saman. Þegar hann
kvartaði undan því að hann væri
kvenmannslaus, en Montholon og
Bertrand ættu konur, svaraði Napó-
leon: ,,Uss! Konur! Ef þú ert ekki
með hugann við þær kemstu vel af án
þeirra. Vertu eins og ég.” En Gour-
gaud hélt ekki að keisarinn væri
konulaus. Hann áleit að Albine de
Montholon væri frilla Napóleons og
var ekkert að liggja á þeirri skoðun
sinni við hann. Einu sinni kom hann
óvænt að Alpine í heimsókn hjá
Napóleoni sem lá fáklæddur í
rúminu. Þegar Gourgaud sagði
manni hennar frá þessu stamaði
Montholon: ,,Ég veit það ekki. Ég
segi ekki nei.”
Að lokum sauð alvarlega upp úr.
Það var út af Montholon. Napóleon
gaf þá yfirlýsingu að Montholon gæti
meðhöndlað starfsliðið eins og
honum þóknaðist. Þá var Gourgaud
nóg boðið svo hann kaus að halda frá
St. Helenu. Hann gaf slæma heilsu
upp sem ástæðu.
Seint í febrúar varð Napóleon fyrir
öðrum og alvarlegri mannskaða. Eitt
kvöldið, er setið var að snæðingi, féll
Cipriani skyndilega í gólfið og
engdist af kvölum. Tveim dögum
seinna var hann allur — ,,af iðra-
bólgu,” sagði O’Meara. Cipriani var
skráður þjónn svo það var engin
krufning og engra spurninga spurt
varðandi andlát hans.
Mánuðinn næstan á eftir sigldi
Balcombefjölskyldan frá eynni, í orði
kveðnu vegna heilsufars frúarinnar en