Úrval - 01.11.1982, Blaðsíða 62

60
ÚRVAL
af „lista yfir leyfð aukaefni í tóbaks-
vörum” sem fyrst var gefinn út árið
1975 af bresku vísindanefndinni sem
fjallaði um reykingar og heilbrigðis-
mál en þetta var opinber nefnd.
Hvorugt fyrirtækið gat þess þó hvort
það notaði eitthvert þeirra viðbótar-
efna sem á listanum voru.
Þess ber að geta að á breska
listanum yfir efni sem heimilað hefur
verið að bæta í sígaretturnar, um 350
talsins, er vitað um allmörg sem or-
saka krabbamein í dýrum og eru álit-
in hættuleg heilsu manna — þar má
sem dæmi nefna coumarin. Efni
þetta er unnið úr ákveðinni bauna-
tegund eða úr sérstakri lauftegund,
auk þess sem það hefur verið búið til
á efnafræðilegan hátt. Coumarin 1
sígarettureyknum orsakar sætan ilm
og bragðið minnir á nýslegna töðu.
Þegar rannsóknir, sem gerðar voru á
sjötta áratugnum, sýndu að coumarin
var eitrað og orsakaði lifrarskemmdir,
sem og skemmdir á öðrum líffærum,
lét matvæla- og lyfjaeftirlit Banda-
ríkjanna taka það út af lista yfir efni
sem almennt voru talin örugg til
neyslu fyrir menn.
Bandarískir sígarettuframleiðendur
fara eftir þessum lista og fljótlega var
hætt að nota coumarin eftir að það
var bannað. Þrátt fyrir það má lesa í
„vörulista tóbaksframleiðenda” að
11 fyrirtæki bjóða þeim til kaups
lauflð sem efnið fæst úr. Og eftir því
sem komið hefur fram í að minnsta
kosti einni skýrslu selja þeir sem
laufið bjóða það enn til nokkurra
bandarfskra tóbaksvöruframleiðenda.
Allmörg viðbótarefni sem heimilt
er að nota samkvæmt bresku skránni,
svo sem karamell, ákveðin sykur-
tegund, eugenol og guaiacol, geta
myndað krabbameinsvaldandi efna-
sambönd þegar þau brenna eða eru í
sígarettum. Grunur leikur á að
eugenol sé krabbameinsvaldandi eitt
sér. Efni unnin úr angelica-rót, sem
Bretar heimila notkun á, valda
krabbameini. Olía úr appelsínuberki
veldur æxlum í músum. Á breska list-
anum eru allmörg aukaefni, svo sem
dodecan-5-olide og nonan-4-olide,
sem verða krabbameinsvaldandi þeg-
ar þau hitna.
Breska nefndin var allt of fljót á
sér að heimila notkun ýmissa eitur-
efna og krabbameinsvalda í sígarettur
en um leið hefur hún sýnt fyrirhyggju
að einu leyti: Nefndin leyfir ekki
notkun kakós sem er vrða notað sem
bragðefni í tóbak. Um 1975 gerði
bandaríska krabbameinsrannsóknar-
stofnunin athugun á fjölmörgum
tilraunasígarettum, þar á meðal einni
tegund sem kakó hafði verið notað í til
bragðbætis, og reyndist þessi tegund
valda mikilli æxlamyndun. — Tjara
úr þessum sígarettutegundum var
borin á rökuð bök á músum og af-
leiðingin varð sú að mýsnar fengu
húðkrabbamein. Niðurstöður slíkra
tilrauna eru taldar benda til þess að
reykingafólki geti stafað hætta af því
að reykja þessar sígarettutegundir. Af
þessu má draga þá ályktun að enda