Mímir - 01.04.1973, Blaðsíða 8

öllum persónunum, en auk þess eiga þar sama-
stað ýmis dýr og gróður.
Aðeins einu sinni er farið út fyrir þennan
ramma, húsið og umhverfi þess. Einn kaflinn
gerist í ókunnri götu.
Sagan skiptist í 44 ótölusetta kafla. A efri
hæð gerist IIV2 kafli, neðri hæð I6V2 kafli,
í kjallara 7 kaflar. Um húsið sem heild og um-
hverfi þess fjalla 8 kaflar, og einn gerist á
ókunnri götu. Þetta er nokkurn veginn í sam-
ræmi við fjölda persóna á hverri hæð.
Yfirleitt skiptir um svið í byrjun hvers kafla.
Þó kemur það fyrir tvisvar, að þrír til fjórir
kaflar samfellt gerast á neðri hæð (bls. 66—85
og bls. 139—149). I einum kafla færist sviðið
frá neðri til efri hæðar (bls. 144—146).
Umhverfislýsingar eru hér ekki takmark í
sjálfu sér. Húsið er ekki valið vegna þess, að
það sé merkilegra en önnur:
„Þetta hús á horninu er reyndar ekkert merki-
legra en önnur hús við götuna, nema strætis-
vagninn nemur þar staðar á tíu mínútna fresti
allan daginn.. ."1
Lýsing þess gæti átt við mörg önnur:
„Þetta hús teygir sig ekki upp í himininn,
það er hvorki nýtt né gamalt, hvítt hús með
rauðu valmaþaki, sem minnir á hvelft kassa-
lok, ekkert ris, aðeins tvær hæðir og kjallari."2
Sama gildir um götuna:
„Og þessi gata er ekkert sérstök, ekki einu
sinni fjölfarin."3
Þó er þetta hús sjálfstætt í alheiminum.
„Og sólin skín úr hásuðri. Skín af sérstakri
velþóknun á eina reikistjörnu í áttlausum geimi,
á eitt land á þessari stjörnu, einn bæ í því
landi, eina götu í þeim bæ, eitt hús við þá
götu, hvítt hús með rauðu þaki og garði sunnan
við."4
Umhverfislýsingarnar koma helzt fram, ef
þær hafa þýðingu fyrir persónurnar eða húsið,
sem er persónugert, og eru oftast séðar af þeirra
augum:
„Hún virðir fyrir sér stofuna og gremst, hvað
hún er hversdagsleg, hefir eiginlega ekki tekið
eftir því áður. Ekki í alvöru. Húsgögnin eru
kannski nokkuð góð, sófaborðið, stólarnir og
veggteppin tvö. Er það kannski fullmikið að
hafa tvö? Stofan er ekki svo stór. En þau eru
að minnsta kosti falleg. Það segja allir."5
„Þetta hús á engan bíl, ekki ennþá. En það á
dúfur á þakinu, þar sitja þær stoltar, og stirnir
á marglitar fjaðrir þeirra í morgunbirtunni."6
I kaflanum, sem gerist á ókunnri götu, fær
lesandinn mynd af mannverunni í hinu vélræna
borgarasamfélagi, mannveru, sem skynjar um-
hverfi sitt:
„Á götunum, í húsum og farartækjum, kvika
þúsundir manna, lifandi manna, með heitt blóð
í æðum og heila í höfðunum og taugar í lík-
ömunum, sem skynja hreyfingu, hljóð, liti, Ijós,
loft, sársauka, unað. Á gatnamótum stendur
hópur barna, og ung kona leitar að syni sín-
um og heyrir þau tala um slys. Hún er ein.
Og allar götur, nema þessi eina, eru fjandsam-
legur frumskógur, þar sem gráðug villidýr, leit-
andi að bráð, geta á hverju andartaki steypt sér
yfir lítinn, villuráfandi dreng."7
III. Frásagnarháttur
Frásögn þessarar sögu er huglæg (subjektiv).
Sögumaður stendur utan við, en er alls staðar
nálægur og lýsir atburðarás, umhverfi, útliti
fólks og tilfinningum:
„Og fjölskyldan á neðri hæðinni situr við
sitt matborð í stofunni, og litli strákurinn vinnu-
konunnar sífrar öðruhvoru og vill ekki borða,
en óskabörnin borða glöð og kotroskin eins og
börn eiga að gera. Og stúlkan finnur til kvíð-
ans, meðan hún matar drenginn og samvizku-
bits vegna þessarar lífveru, sem enginn vildi
eiga. ö
1 Dægurvísa 1965, bls. 5.
2 Dægurvísa 1965, bls. 5.
3 Dægurvísa 1965, bls. 6.
4 Dægurvísa 1965, bls. 65.
5 Dægurvísa 1965, bls. 66.
6 Dægurvísa 1965, bls. 37.
7 Dægurvísa 1965, bls. 106.
8 Dægurvísa 1965, bls. 64.
8