Mímir - 01.04.1973, Blaðsíða 9

Víðast hvar er frásögnin í 3. persónu, en
einnig koma fyrir samtöl í 1. persónu. Sam-
tölin eru ýmist leidd af sögumanni:
„ — Og finnst þér það of hátt? spyr hún
óþarflega hvasst. — Ja, það er náttúrlega full-
hátt fyrir mig, en sjálfsagt ekki of hátt fyrir
þig, segir hann hlutlaus."1
eða sjálfstæð, með innskotum sögumanns:
„ — Og veiztu hver fær þetta?
„ — Já, hann er skólabróðir minn og meir
að segja að heiman. Hann hlær kuldalega.
— Prófin hafa lítið að segja.
— Nú? Hvað er það þá?"2
Oft er þessu tvennu blandað saman í einu
samtali. Enda þótt frásögnin sé víðast í 3.
persónu, er sjónarhornið síður en svo alltaf
sögumannsins. Hann sér ekki aðeins inn í hug-
skot persónanna, heldur einnig út frá þeirra
sjónarhorni og dylur sig þannig að baki þeim.
Frásögnin er eftir sem áður í 3. persónu, og
sögumaður skýtur oft inn athugasemdum:
„Móðirin þrýstir honum að sér þungum hönd-
um af kvíða fyrir deginum, klappar máttleysis-
lega á herðar hans, svo að grámrinn sefast. O,
að hann væri feitur eins og önnur börn. Fólk
tekur feit börn í fangið og langar til að lcyssa
þau á kinnarnar."3
Þannig flyzt sjónarhornið á að minnsta kosti
ellefu persónur, auk sögumanns og hins persónu-
gerða húss.
I hinum átta köflum, sem fjalla einkum um
húsið sem heild og umhverfi þess, er algengast,
að sjónarhorn sögumanns ríki. I köflunum, sem
fjalla um hinar ýmsu persónur og líf þeirra,
er það hins vegar algengara, að sjónarhorn
persónanna ríki. I nokkrum köflum má heita,
að sögumaður sé hvergi nærri, t. d. bls. 19—-25,
þar sem afi hugsar. A sex síðum eru aðeins
fjórar setningar frá sjónarhorni sögumanns.
Algengast er, að í hverjum kafla komi fram
tvö sjónarhorn, þ. e. sögumanns og einnar
persónu. I tveim köflum, bls. 160—168 og
53—56, koma þó fram tvö sjónarhorn auk
sögumanns.
Það, sem einkum er áberandi við stílblæ þess-
arar sögu, er Ijóðrænan, sem svo víða kemur
fram.
Þetta sést bezt, þar sem höfundur hefur
frjálsastar hendur við lýsingu umhverfis, þ. e.
í köflunum um húsið:
„Það hafa fallið skúrir meðan bærinn svaf.
Ekki þessar stóru hvolfur, sem dynja á götunni
dropi í dropa, óslitinn straumur beint niður
úr himninum, ofsafengnar eins og tár ástríðu-
heitrar konu, heldur gegnsæjar skúrir, hlýjar í
logninu, hljóðar eins og tár ellinnar, skærar
og léttar eins og tár bernskunnar."4
Hér er bærinn persónugerður, eins og raunar
húsin, gatan og öll náttúran eru í þessari sögu.
Notaðar eru ljóðrænar líkingar, andstæður og
endurtekningar:
„Droparnir slíta handabandið og detta einn
og einn í einu. Og loks eru þeir komnir allir,
og sólin gægist fram á milli skýja og speglar
sig í dropunum, hrein eins og stássmey, nýrisin
úr morgunbaði, þessi gamla, nýja, elskulega
sól."5
Hér er aftur persónugerving og líking. Þessu
bregður einnig fyrir í öðrum köflum í einræðu
höfundar, t. d. þar sem hann lýsir athöfnum
skötuhjúanna. I þessu dæmi má sjá orð frá
ólíkum hugtakasviðum falla saman og verða að
mynd:
„Síðan hvíla þau þegjandi milli vöku og
draums, og músíkin sameinast sólvermdri hálf-
birtunni í kyrrlátri ástúð, sem leikur hálf-
skynjuð um vitund þeirra."6
Eitt er það stílbragð, sem höfundur notar
nokkuð í sögunni, en það er að Ijá nokkrum
persónum sitt sérstaka málfar.
Afi notar stundum gamaldags, eða a. m. k.
sjaldgæf orð og orðasambönd í máli sínu:
„Það gerir honum ekki svo mikið til, nema
1 Dægurvísa 1965, bls. 91-
2 Dægurvísa 1965, bls. 54.
3 Dægurvísa 1965, bls. 7.
4 Dægurvísa 1965, bls. 5.
5 Dægurvísa 1965, bls. 119.
6 Dægurvísa 1965, bls. 34—35.
9