Mímir - 01.04.1973, Blaðsíða 28

Og er hann kveður eftir Bjarna Thorarensen,
þá verður honum það huggun, að Bjarni þurfi
ekki að lifa það, að sjá alþingi endurreist í
Reykjavík:
Hlægir mig eitt, það, að áttu
því uglur ei fagna,
ellisár örninn að sæti
og á skyldi horfa
hrafnaþing kolsvart í holti
fyrir haukþing á bergi. ...
(Bjarni Thórarensen bls. 97—98).
Hlaut Jónas ámæli fyrir þetta erindi og segir
hann um það í bréfi til J. Steenstrup 1841:
„den samme Dag (þ. e. er Bjarni dó) digter jeg
paa Hesten en Vise, som vel ikke er af de slett-
este, men saa er de mig svært paa Halsen,
fordi at jeg skal have fornærmet „de kommende
Slægter", de dumme Mennesker!"21 En lengst
nær Jónas í eftirmælunum um Séra Þorstein
Helgason (Rit, bls. 102—104), líklega ort
1841.22 Það gætir nokkurrar óþolinmæði í
þessu fagra erindi:
Veit þá enginn, að eyjan hvíta
átt hefir daga þá, er fagur
frelsis-röðull á fjöll og hálsa
fagurleiftrandi geislum steypti?
Veit þá enginn, að oss fyrir löngu
aldir stofnuðu bölið kalda,
frægðinni sviftu, framann heftu,
svo föðurláð vort er orðið að háði?
Skáldið notar hér stílbragðið anafóru, í þessu
erindi og í tveimur næstu, til að gefa orðum
sínum aukna áherzlu. Og hann heldur áfram:
Veit þá enginn, að eyjan hvíta
á sér enn vor, ef fólkið þorir
guði að treysta, hlekki að hrista,...
Það er sársaukakennt óþol í þessum erindum,
sem nær hámarki sínu í lokaerindinu:
Og góður sonur getur ei séna
göfga móður, með köldu blóði,
viðjum reyrða og meiðslum marða,
marglega þjáða, og fá ei bjargað. ...
Síðustu æviár sín, 1842—1845, dvelst Jónas
ýmist í Kaupmannahöfn eða Sórey. I Sórey var
hann árin 1843—44 hjá danska náttúrufræð-
ingnum Japhetus Steenstrup, en hann hafði
stundað náttúrurannsóknir með Jónasi á Islandi
í tvö sumur. Var Steenstrup orðinn lektor í
Sórey, og bauð hann Jónasi að dvelja hjá sér,
svo að þeir gætu unnið úr því efni, er þeir
höfðu safnað í leiðöngrum sínum. Þarna leið
Jónasi mjög vel. Honum og Steenstrup féll ágæt-
lega að vinna saman og voru mjög samrýmdir, og
þarna fær Jónas loks tækifæri til að sinna hugð-
arefnum sínum áhyggjulaus og í næði. Jónas
segir í bréfi til Páls Melsted yngra 1843: „Ég
lifi hér annars eins og blóm í eggi; — ég er
hjá Steenstrup og við erum í samvinnu að fást
við islandica... — og til hvíldar geng ég eða
ríð eða keyri um landið og skógana hér í
kring,.. ,"23
Og nú yrkir Jónas Annað kvœði um alþing
1843 (Rit, bls. 117—118), í tilefni „tilskip-
unar konungs um alþing 8. marz,... I 2. gr. var
þar ákvæði um, að á alþingi skyldu eiga sæti
20 þjóðkjörnir þingmenn... og allt að 6 kon-
ungkjörnir, og í 40. gr. var ákveðið, að alþingi
skyldi fyrst um sinn haldið í Reykjavík."24
Jónas og skoðanabræður hans hafa nú beðið
ósigur. Alþingi verður háð í Reykjavík. Og
hann er ómildur í orðum um hina nýju skipan:
Og lifði vel — og lízt það sé
löglegt verk, þó að fjórtán manns
þjóðina mína hneppi í hlé;
hún á að vera þrælafans,...
og hann er bitur út í andstæðinga sína:
... og þeir sem að hittu á þennan veg,
þeir eru sigldir eins og ég,...
En hann hefur ekki enn gefizt upp:
... Hefndardagurinn eftir er,
„en enginn veit nær þetta sker";
samt sem áður held ég hitt,
hver muni seinast éta sitt.
Jónas er ekki búinn að tala út um alþingið í
Reykjavík, 1844 yrkir hann hið kuldalega skop-
28