Mímir - 01.04.1973, Blaðsíða 59

pus of utterances, from which it develops a grammar
on the basis of some kind of internal struaure. So do
children. We can readily posit that children and LAD
arrive at the same grammar from the same corpus,
and stipulate that children and LAD therefore have
the same internal structure, at least within the limits
that different children may be said to have the same
internal structure. Accordingly, a theory about LAD
is ipso facto a theory about children.”
Og ennfremur:
”Our theory of language acquisition will be that the
theory of grammar and its universal constraints descri-
be the internal structure of LAD and, thus, of, child-
ren.”
Þ. e. a. s. málfræðin er lýsing málhæfninnar,
þeirrar „innri byggingar” sem er að finna í huga
hvers málnotanda.1 Samkvæmt þessu býr barnið,
hversu frumstætt sem mál þess kann að virðast,
yfir ákveðinni málhæfni og þarafleiðandi yfir
ákveðinni málfræði. Af þessu leiðir svo augljós-
lega, að ekki er lengur unnt að líta á mál barna
sem afbökun á máli fullorðinna, heldur verður
að líta á það sem lútandi eigin reglum þ. e. a. s.
málhæfni barnsins. I samræmi við þetta hefur
verið reynt að skrifa málfræði barnamáls. Fjall-
ar McNeill um þetta atriði í 3. og að nokkru
leyti í 6. kafla.
Samkvæmt málmyndunarfræðinni eru tvær
hliðar á hverri setningu, annars vegar djúpgerð
hennar, hins vegar yfirborðsgerð. Ummyndanir
tengja þessi tvö plön saman þ. e.
Djúpgerð —> Ummyndanir —> Yfirborðsgerð
Nú er það kenning NcNeill, að málþroski feli
fyrst og fremst í sér stækkun á ummyndunar-
þætti málfræðinnar. Fyrstu setningar barnsins
eru þannig einfaldar staðhæfingar, þ. e. a. s.
setningar, sem sýna mjög lítinn mun djúp- og
yfirborðsgerðar. Vaxandi málþroski hefur í för
með sér stöðugt flóknari málbyggingu öðru
fremur vegna þess, að ummyndunum í máli
barnsins fjölgar. Eða eins og NcNeill orðar það
(bls. 72):
”One can say that children begin speaking under-
lying structure direcdy... The grammatical relations of
the holophrastic period define a basic part of the abs-
tract underlying struaure of sentences. This structureis
therefore present at an early point in development.
What changes is the child’s method of expressing the
underlying structure of sentences in speech. First single
words convey underlying structures, then simple P-O
or appositional combinations, then more complex
combinations. There is a constant elaboration of the
relation between the underlying and surface structures
of sentences, i.e., a constant elaboration of the trans-
formational struaure.”
Hefur nú verið gerð nokkur grein fyrir kenn-
ingum McNeill. Eg vil þó ekki skiljast svo við
rit þetta að menn ímyndi sér, að það leysi öll
vandamálin er lúta að máltöku barna. Því fer
að sjálfsögðu víðs fjarri. Eg hefi því kosið að
taka eitt atriði til sérstakrar íhugunar, þ. e. a. s.
aðferðarfræði þeirra rannsókna, sem McNeill
byggir á.2 Má með því og varpa skýrara Ijósi á þá
erfiðleika, sem rannsóknir á máltöku barna eru
bundnar. Stafa erfiðleikar þessir fyrst og fremst
af þeim mun, sem er á málhæfni annars vegar
og málhegðun eða málbeitingu (performance)
hins vegar. Málhæfni málnotandans er þekking
hans á málinu eða m. ö. o. máltilfinningin. Mál-
hegðunin er hins vegar beiting málhæfninnar
í hlutlægum tilfellum. Augljóst má vera að mál-
hæfni er ekki sama og málhegðun eða notkun,
því að málhegðunin einkennist af ýmsum atrið-
um er ekki snerta málhæfnina, t. a. m. minnis-
takmörkum, hiki, málfræðilegum villum o. s. frv.
Augljóst er, að tiltekið málsafn (corpus),
það er sýnishorn af málbeitingu einstaklings,
veitir okkur einungis vitneskju um mál-
hæfni að svo miklu leyti, sem samsvörun er
að finna milli málhæfni og málbeitingar. En
eins og að ofan gat, er slík samsvörun engan
veginn einhlít: I málsafninu er að finna mál-
1 Hvernig þessari „innri byggingu" er fyrir komið í
mannsheilanum veit enginn. Skiptir það varla neinu
máli í þessu sambandi.
2 Eru þetta aðallega rannsóknir, sem unnar hafa verið
undir stjórn próf. Roger Brown við Harvard háskóla.
Sjá m. a. Klima og Bellugi (1966) einkum bls.
184—186.
59