Mímir - 01.06.1998, Side 38

38
nöfn með -dd- (Böðvar - Böddí) og ðm>mm
(Guðmundur - Gummi).
í nöfnum sem hafa r og annað samhljóð á
eftir virðist það samhljóð sem með r-inu stend-
ur yfirleitt tvöfaldast: rð>dd (Hörður - Höddi),
rd>dd (Hjördís - Hjödda), rk>kk (Starkaður -
Stakkí), rb>bb (Þorbjörn - Tobbij, rg>gg
(Björgvin - Bjöggi, Björg - Bogga, Margrét -
Magga/Moggý). An jiess að hægt sé að fullyrða
að slík nöfn finnist hvergi virðist ómögulegt að
setja -rr- í stað -gg- í þessum myndunum
(Björri, Borra, Marra, Marrý j og er því eins
hér og í karlmannsnöfnunum. Áður var talað
um -rl- sem virðist verða ll (Karl - Kalli, Er-
lendur - Elli).
Þó tvöfaldast r-ið í nokkrum tilfellum;
þegar það stendur með t eða v: rt>rr (Kjartan
- Kjarri) og ri»rr (Örvar - Örri), en dæmi eru
einungis um slíkt í karlmannsnöfnum.
Þegar r stendur á eftir lokhljóðinu g (-gr-)
getur hvort sem er orðið -gg- (Sigríður - Sigga)
eða -rr- í gælunafni (Sigríður - Sirrý sem
reyndar er mun yngra en hið klassíska gælu-
nafn Sigga). Hins vegar virðist aðeins geta orð-
ið -gg- í gælunafni þegar / stendur á eftir g-inu
(-gfj (Sigfríður - Siggaj.
Nöfn með -gn- og -grn- verða samkvæmt
listanum yfirleitt að gælunöfnum með -gg-
(Magnús - Maggi, Ragnheiður/-hildur -
Ragga, Ögmundur - öggi). Einnig virðist -gb-
breytast í -gg- (Dagbjört - Dagga) samkvæmt
listanum, en þó er ég alls ekki viss um að gælu-
nafnið Dabba geti ekki verið til. Samkvæmt
listanum virðist gd>dd (Magdalena - Maddý)
en þó er líklegt að Maggý’ sé til sem gælunafn
af Magdalena líkt og það er til sem gælunafn
af Margrét.
Óraddaða önghljóðið / virðist nokkuð
sterkt; þar sem j'þ- kemur fyrir breytist það í
jf- (Hafþór - Haffi) og þegar -fr- er í nafni fær
gælunafnið frekar -Jf- (Hafrún - Haffaj en -rr-
-St- verður aftur á móti ýmist -ss- eða -tt- (Krist-
inn, Kristján geta orðið Krissi eða Kitti og
Kristbjörg - Krissa eða Krittaj.
Lokhljóðið d kemur frarn tvöfalt í myndun-
um úr nöfnum með -nd- (Andrés -Addij. Þegar
j eða r kernur á eftir n (-nj-, -nrj virðist n aftur
á móti tvöfaldast (Brynjólfur - Bynni, Konráið
- Konni), en einungis eitt dærni um hvora
breytingu er á listanum. Sjá töflu 2 hér að
aftan.
4.3 Sérhljóðabreytingar
4.3.1 Sérhljóðabreytingar
tengdar tvöföldun
- breiðir sérhljóðar" breytast í granna
Ef skoðuð eru þau nöfn sem hafa breitt sér-
hljóð (þanið) á undan samhljóðinu sem lengist
við myndun gælunafns kemur í ljós að oftar en
ekki breytast þau í samsvarandi grönn (óþan-
in) sérhljóð. Af þeim 19 karlmannsnöfnum
sem hafa breitt sérhljóð í stofni, breytist það í
grannt í 16 tilvikum. í þremur nöfnum helst
breiða sérhljóðið aftur á móti og í öllum tilvik-
um er um að ræða ú ([u]) með eftirfarandi
löng/r l-i [1:]: Júlli - Júlíus, Úlli - Úlfar, Lúlli -
Lúðvík. Þessi breyting sést ekki á jafn ótvíræð-
an hátt í kvenmannsnöfnunum; af þeim tíu
kvenmannsnöfnum sem hafa breitt sérhljóð á
undan samhljóði sem tvöfaldast, grennist það í
sex tilvikum. Þau fjögur gælunöfn sem áfram
hafa breið sérhljóð eiginnafnsins eru Máffý -
Málfríður, Gússý - Ágústa, Júlla - Júlíana og
annars konar sérhljóðabreyting (ó>ú þ.e.
breyting í annan breiðan sérhljóða) verður í
Dúdda - Þórunn.
4.3.2 Sérhljóðabreytingar
með -ki/-ka, -si/-sa og -bi
Viðskeyting -ki/-ka og -si/-sa virðist ekki
tengjast sérhljóðabreytingum eins og grenn-
ingu breiðra sérhljóða á sama hátt og tvöföld-
unin. í öllum þeim tilvikum sem þessum við-
skeytum er bætt við stofna karlmannsnafna
með breiðan sérhljóða, helst hann í gælunafn-
inu: Jómki - Jón, Hreinsi - Hreinn, Jónsi - Jón,
Ausi - Auðun(n), Árnsi - Árni, Einsi - Einar,