Mímir - 01.06.1998, Page 39

39
ívsi - ívar, Sveinki - Bergsveinn, Grímsi -Arn-
grímur.
Sama máli gegnir um kvenmannsnöfnin
sem reyndar eru heldur færri með þessum við-
skeytum (færri með -sa en -si en aftur á móti
fleiri með -ka en -ki):Jóka - Jófríður, Snjóka -
Snjólaug, Steinka - Steingerður, Sveinka -
Sveinbjörg, Ausa - Auður, Sœsa - Sœunn.
Viðskeytið -bi kemur fyrir í nokkrum karl-
mannsgælunöfnum en samsvarandi viðskeyti,
-ba, kemur aftur á móti ekki fyrir í neinu kven-
mannsnafni. Erfitt er að sjá hvort það sama má
segja um viðskeytið -bi hvað sérhljóðabreyt-
ingar varðar, þar sem svo fá dæmi um það eru
á listanum (einungis sjö nöfn). í fjórum tilvik-
um er gælunafn myndað af nafni sem hefur
breiðan sérhljóða í stofni. Við myndun eins
þeirra (Jobbi - Jón) verður tvöföldun og jafn-
framt sérhljóðabreyting (breiður sérhljóði
verður grannur) sem gæti verið í tengslum við
tvöföldunina og segir því ekkert um áhrif við-
skeytingu -bi á sérhljóðið.
í þeim þremur gælunöfnum sem verða til
með viðskeytingu -bi án þess að tvöföldun
verði, helst breiða sérhljóðið í einu gælunafni
(Jómbi - Jón) en breytist í grannt í tveimur
(Simbi - Símon, Simbi - Sveinbjörn). Þetta
bendir aðeins til þess að sérhljóð geti verið
breið á undan -bi, en geta einnig breyst, en þar
sem um svo fá nöfn er að ræða er varla hægt
að segja nokkuð um hvort er líklegra í nöfnum
af þessu tagi.
Þær sérhljóðabreytingar sem verða við
myndun gælunafna jtar sem stofnsamhljóð
tvöfaldast ekki, eru ekki það reglulegar að
unnt sé að sjá úr þeim neitt kerfi þar sem ein-
ungis eitt dærni er um hverja breytingu. Þau
gælunöfn sem verða til með sérhljóðabreyt-
ingu, hvort sem um er að ræða gælunöfn með
tvöföldun samhljóða eða ekki, eru sýnd í töflu
3 hér að aftan.
5. Lokaorð
Hér hefur verið leitast við að komast ögn
nær þeirri miklu orðmyndun sem felst í mynd-
un gælunafna og stuttnefna. Dæmasafn líkt og
það sem notast hefur verið við hér getur eðli
málsins samkvæmt aldrei verið tæmandi og því
eru hlutföll eða aðrar tölur ekki marktækar.
Hins vegar hefur vonandi verið dregin upp
skýr rnynd af megineinkennum gælunafna þar
sem meginreglur orðmyndunar af þessu tagi
og hljóðfræðileg einkenni hennar hafa verið
settar fram.
Heilmildir
Eiríkur Rögnvaldsson. 1990. íslensk orðhlutafrceði. Málvís-
indastofnun Háskóla íslands, Reykjavík.
Eiríkur Rögnvaldsson. 1993. íslensk hljóðkerfisfraiði.Málvís-
indastofnun Háskóla fslands, Reykjavík.
Finnur Jónsson. 1920. Islandske kælenavne. Namn och bygd
8:40-42.
Guðmundur Finnbogason. 1926. fslenzk gælunöfn. Skírnir,
Tímarit Hins íslenzka bókmenntafélags. 100:104-112.
Guðrún Kvaran.1991. Formáli. Guðrún Kvaran og Sigurður
Jónsson frá Arnarvatni: Nöfn íslendinga. Heimskringla,
háskólaforlag Máls og menningar, Reykjavík
Halldór Laxness. 1942. Ónöfn. Vettvangur dagsins bls. 403.
Heimskringla, Reykjavík.
Höskuldur Þráinsson og Kristján Árnason. 1984. Um reyk-
vísku. íslenskt mál 6:113-134.
Indriði Gíslason, Sigurður Konráðsson, Benedikt Jóhannes-
son. 1986. Framburður og myndun fleirtölu hjá 200
íslenskum börnum við fjögra og sex ára aldur. Kenn-
araháskóli fslands, Reykjavík.
Kristján Arnason. 1983. Áhersla og hrynjandi í ísienskum
orðum.íslenskt mál 5:53-80) Minifie, Fred D. 1994./«-
troduction to Communication Sciences and Dis-
orders. Singular Publishing Group, Inc., San Diego, Cali-
fbrnia.
Sigurður Jónsson, 1984. Af hassistum og kontóristum. /s-
lenskt mál. 6:155-165.
„Stuttnefni og gælunöfn". 1956.
Heimili og skóli 15:19-20.