Mímir - 01.06.1998, Síða 47

47
og málvísindum þessi misserin og þurfa og
eiga að geta nýtt sér með einhverjum hætti í
kennslu sinni á grunn- eða framhaldsskólastigi.
En við kennararnir í íslenskunni megum líka
líta í eigin barm og velta því fyrir okkur hvort
við getum ekki gert meira til þess að búa nem-
endur undir kennslustörf, t.d. með sérstökum
námskeiðum á M.Paed-stigi. í því sambandi
langar mig að benda á eitt slíkt námskeið sem
ég held að við ættum að skipuleggja. Það teng-
ist nýjum áherslum í móðurmálskennslu í skól-
um, eða kannski réttara sagt stefnu sem móð-
urmálskennarar hafa átt að leggja áherslu á
undanfarin ár, samkvæmt námskrá, en áreiðan-
lega fengið heldur litla leiðsögn um.
Eins og lesendur Mímis vita sjálfsagt flestir
er nú verið að endurskoða námskrár grunn-
skóla og framhaldsskóla. í þeirri endurskoðun
felst m.a. að reynt verður að gera samfellda
námskrá íyrir þessi tvö skólastig, en það hefur
ekki verið reynt áður. Veturinn 1996-1997
stýrði ég svokölluðum forvinnuhóp sem lagði
drög að endurskoðun námskrár á sviði móður-
máls í grunnskóla og framhaldsskóla. í þessum
hópi störfuðu kennarar af grunnskóla-, fram-
haldsskóla- og háskólastigi. Þetta voru auk mín
þau Edda Kjartansdóttir, Ólaftir Oddsson, Páll
Ólafsson, Sigurður Konráðsson, Sveinbjörg
Sveinbjörnsdóttir og Valdimar Gunnarsson.
Forvinnuhópurinn skilaði skýrslu sinni um
miðjan júní 1997. Nú er verið að vinna að því
að skrifa sjálfa námskrána. Þar á samkvæmt er-
indisbréfí að byggja á forvinnunni, enda að
hluta til sama fólkið sem tekur þátt í þeirri
samningu.
í skýrslu forvinnuhópsins var lögð áhersla
á svonefnda heildstæða móðurmálskennslu. Sú
áhersla var bæði í samræmi við andann í ýms-
urn stefnumótandi plöggum sem forvinnuhóp-
urinn fékk til viðmiðunar en einnig í raun í
samræmi við það sem lagt er til í námskrá íýrir
grunnskóla frá 1989.
Ýmis námsgögn fyrir grunnskóla hafa þeg-
ar verið tekin saman í anda þessarar stefnu,
einkum bækurnar Mályrkja /-/// sem Náms-
gagnastofnun hefur gefið út. Þórunn Blöndal
samdi Mályrkju / og Mályrkju II en Höskuld-
ur Þráinsson og Silja Aðalsteinsdóttir eru höf-
undar Mályrkju III. Hugmyndin að þessum
bókum á rætur að rekja til vinnuhóps sem
Námsgagnastofnun setti saman og átti að gera
tillögur urn nýtt námsefni í móðurmáli fýrir
8.-10. bekk. í þeim hópi voru Páll Ólafsson,
Þórunn Blöndal og Ilöskuldur Þráinsson. Þar
var mælt með því að bækur af þessu tagi yrðu
teknar saman og auk þess Handbók um mál-
frœði, en Námsgagnastofnun gaf þá bók út
árið 1995. Nú er verið að leggja drög að gerð
nýs kennsluefnis í málfræði fyrir framhalds-
skóla, í tengslum við handbókaskrif um ýmsa
þætti málfræðinnar og gerð geisladisksins
Alfrœði íslenskrar tungu, en öll sú vinna er
kostuð af Lýðveldissjóði og skipulögð af sér-
stakri verkefnisstjórn sem í eiga sæti þau Ásta
Svavarsdóttir, Eiríkur Rögnvaldsson og Þórunn
Blöndal. Gera má ráð fyrir að eitthvað af þessu
nýja efni verði samið í anda stefnunnar um
heildstæða móðurmálskennslu, þótt málið
horfi að vísu svolítið öðruvísi við í framhalds-
skóla en grunnskóla.
Þótt þessi heildstæða móðurmálskennsla
hafí verið á dagskrá í orði kveðnu um nokkurt
skeið, einkum í grunnskólanum, hefur hennar
oft gætt heldur lítið í raunverulegu skólastarfi.
í grunnskólanum er ein ástæðan sú að sam-
ræmt grunnskólapróf í 10. bekk hefur yfirleitt
alls ekki tekið mið af heildstæðri móðurmáls-
kennslu heldur þvert á móti miðast við það að
einangra þætti móðurmálsins sem mest þannig
að unnt væri að mæla kunnáttu í eða þekkingu
á þeim með einfaldri talningu. í framhaldsskól-
um með áfangasniði er líka tilhneiging til þess
að skipuleggja tiltölulega sérhæfða áfanga þar
sem ýmist er lögð áhersla á bókmenntir eða
málfræði. Sú málfræðikennsla sem þá fer fram
hefur gjarna tilhneigingu til að verða dálítið
sértæk og losna úr tengslum við málið sjálft,
málkunnáttu, texta, málfar, samfélag og mála-