Íslenskt mál og almenn málfræði - 01.01.2023, Side 27

(35) a. Já, maður er búinn að vera saman ansi lengi.
(Halldór Ármann Sigurðsson og Egerland 2009:163)
b. ✓ Hún hafði sérstaklega góða nærveru og skipti þá engu hvort
maður sæti saman í þögn eða á spjalli.
c. ✓ Veiran getur einnig þrifist á yfirborði hluta og meðal annars í
sængurfatnaði svo ef maður býr saman eru meiri líkur á smiti.
d. ✓ Skil ekki alveg þetta pásufyrirbæri, annað hvort er maður sam -
an eða ekki.
e. ✓ Svo reyndar ef barnið vill tala um þetta eftir „hugsunartímann“
þá auðvita talar maður saman.
Hér bendir saman til fleirtölumerkingar jafnvel þótt maður sé að forminu
til eintala sem stýrir jafnframt eintölusamræmi á persónubeygðri sögn,
þ.e. notkun saman hlýtur að fela í sér fleiri en einn. Það gengur nefnilega
ekki vel að nota saman með orðum sem vísa til einstaklings (sbr. #Ég er
búinn að vera saman lengi) en þar er það ekki eintalan sem slík sem gerir
það að verkum heldur eintölumerkingin – það gengur jú að nota saman
með nafnorðinu par í eintölu enda vísar það til tveggja:
(36) ✓ Parið er búið að vera saman síðan í mars 2017.
Þess má svo reyndar geta að dæmi finnast um að maður sé notað með
orðinu par:
(37) a. ✓ Hvað er það sem er betra við að gifta sig réttarlega séð, ef maður
er par sem á börn saman, fasteign og allt það?
b. ✓ Ef maður er par þá deilir maður öllu.
Til viðbótar þessu eru dæmi (38)–(39) áhugaverð en þar er hittast og hvor
annar notað; hvort tveggja hefur gagnverkandi merkingu. Fyrra dæmið
felur í sér að tveir eða fleiri hittist en það síðara að tveir kynnist. Hér eru
sem sagt tvö dæmi til viðbótar um að maður geti haft fleirtölumerkingu
þótt að forminu til sé orðið í eintölu.
(38) ✓ Já kannski maður hittist bara á fæðingardeildinni.
(39) ✓ Gengum í gegnum mikið álag og við það kynnist maður hvort
öðru á annan hátt.
Þá benda Halldór Ármann Sigurðsson og Egerland (2009:164) á að maður
í íslensku (og t.d. man í sænsku) geti vísað til viðmælanda í umönnunar-
máli (e. nursese).
Maður, fornöfn og hrappar 27