Íslenskt mál og almenn málfræði - 01.01.2023, Side 131

mikael lind
Gervigreind og málhæfni

1. Inngangur
Með velgengni svokallaðra stórra mállíkana (e. Large Language Models,
LLMs) eins og GPT-4 — og spjallmennisins ChatGPT sem er byggt á því
— hefur gervigreind tekist að heilla okkur með getu sem á yfirborðinu
virðist nánast takmarkalaus. ChatGPT getur smíðað nokkuð sannfærandi
ritgerðir, tekið þátt í hversdagslegum samtölum og jafnvel samið ljóð í stíl
tiltekins skálds. Í nýlegri rannsókn Gao o.fl. (2023) kom í ljós að „blinded
human reviewers correctly identified 68% of generated abstracts as being
generated by ChatGPT, but incorrectly identified 14% of original abstracts
as being generated“. Hæfni þess í smærri tungumálum virðist hins vegar
takmörkuð og þar á meðal í íslensku (sjá Þórhall Eyþórsson 2023 og Einar
Frey Sigurðsson og Irisi Eddu Nowenstein 2023). Þetta kemur kannski
ekki á óvart þar sem við getum gert ráð fyrir að tiltæk gögn á íslensku séu
ekki nema brot af þeim gögnum sem eru til á ensku. Samt er þróunin mjög
hröð og það getur vel verið að mörgum af núverandi göllum í íslensku
verði kippt í lag innan nokkurra ára. Nákvæmlega hversu langt það er í að
kerfið nái okkar málhæfni, hæfni sem hingað til hefur talist einstök fyrir
mannkynið, er þó utan viðfangsefnis þessarar flugu.
Núna væri tímabært fyrir málvísindafólk að staldra við og skoða gervi-
greindina út frá skilgreiningu málvísindamanna um málkunnáttu: Hafa
stór mállíkön og spjallmenni eins og ChatGPT alvöru skilning á tungu-
málinu eða eru þau ekkert nema færir flytjendur, einhvers konar glym-
skrattar tungumálsins sem framleiða setningar sem þau skilja ekki í raun?
Í þessari flugu skoða ég hvort enn sé merkjanlegur munur á hæfni manna
og véla í ljósi nokkurra grundvallarspurninga um mál og mannshuga, spurn -
inga sem Noam Chomsky hefur nálgast úr ýmsum áttum allt frá útgáfu
bókarinnar Syntactic Structures árið 1957. Þessi fluga er að sjálfsögðu engin
tæmandi rannsókn en getur engu að síður gefið nokkrar vísbendingar um
það hvort vélarnar séu aðallega að endurtaka mannlegt mál eða hvort þær
séu með skapandi málhæfni sem líkist hæfni manna.
Íslenskt mál 45 (2023), 131–141. © 2023 Íslenska málfræðifélagið, Reykjavík.