Íslenskt mál og almenn málfræði - 01.01.2023, Side 138

gögnum ef við létum gervigreind finna líkindi á milli margra mismunandi
tungumála. Chomsky hefur alltaf lagt áherslu á að málið sé fyrirbæri sem
er staðsett í huga/heila og hafnar þeirri aðferðafræði að rannsaka tungu-
málið sem lifandi fyrirbæri í samfélaginu (sjá umræðu í Chomsky 2000:
19–45). Þessi nálgun hefur hlotið gagnrýni fyrir að horfa framhjá því að
tungumálið sé m.a. tæki til samskipta (Tomasello 2008:147) og fyrir að
vera nánast óafsannanleg, þ.e. byggð á forsendum sem ekki er hægt að
afsanna með rannsóknum (Evans 2014:70–78). Munu gagnabankar mál-
líkana geta veitt okkur frekari upplýsingar um torfundna skyldleika á
milli tungumála sem gætu varpað nýju ljósi á umræðuna um hvort mann-
eskjur séu gæddar meðfæddri málhæfni af einhverju tagi? Þórhallur Magnús -
son, prófessor hjá LHÍ með sérþekkingu á gervigreind, bendir á að slíkar
stafrænar hugvísindarannsóknir, það er textagreining með stuðningi gervi -
greindar, gætu ef til vill brátt komið með niðurstöður um hver sé raun-
verulegur höfundur Njáls sögu (Þórhallur Magnússon 2023). Það kann að
vera óskhyggja en hugmyndin er heillandi og það getur vel verið að tölvu-
kerfi finni samsvaranir sem mannsaugu sjá ekki. Það er ekki ólíklegt að
hlutverk mállíkana verði að sama skapi öflugt tæki málvísindamanna til að
skoða tungumál í stærra samhengi en áður.

viðauki
Samtal höfundar (ML) við ChatGPT/GPT-4.
27. september 2023.
(Samtalið er hér birt orðrétt.)

ML
Sælt vertu ChatGPT. Hver er munurinn, ef einhver, á merkingu þessara tveggja setn-
inga:
1. Hann málaði vegginn með rauðri málningu
2. Hann málaði á vegginn með rauðri málningu

ChatGPT
Sælt vertu!
Bæði setningar hafa svipaða grundvallarmerkingu, en tilgreina mismunandi að -
gerðir eða áherslu:

"Hann málaði vegginn með rauðri málningu" gefur til kynna að hann hafi beint
málningunni á sjálfan vegginn og myndað þannig hluta af honum. Þ.e. hann málaði
yfirborðið til að það yrði rauður.
Mikael Lind138