Fróðskaparrit - 01.01.1960, Side 66

72
Heimrustir
kornið á um heystið. Afturfyri lótu teir jarðaskatrin, men hóast grund-
irnar í fleiri aettarlið høvdu verið nýttar av somu húsum, gjørdust hesi
ikki eigarar á grundunum, ið hoyrdu til ávísar jarðir.
93) UKK 14.12.1955.
91) 1 frágreiðingunum, sum givnar vóru í UKK 14.12.1955, \erður
víst til eina samrøðu eini 40 ár frammanundan millum ein kongsbónda
og sýslumannin Oliver Effersøe (sýslumaður í Suðuroyar sýslu 1894 —
1920). Bóndin hevði spurt sýslumannin, hvussu tað var við ognarrætt-
inum á skattagrundunum, og onnur frásøgnin er, at Effersøe svaraði
»at tað var møguligt, at kongsið hevði átt skattagrundirnar fyrr, men
var tað burturfallið við taksatiónini.« Eftir hinari frásøgnini svaraði
hann, »at bøndirnir høvdu havt brúkið av skattagrundunum móti at
gjalda skatt, men tá takseringin fór fram, fall matrikulskatturin burtur,
og nýtslan av skattunum fall tá aftur til alt markatalið.«
92) M. a. tí tað ikki í nógv ár var goldin leiga av skattagrundunum,
og tí at kongsbøndurnir ikki kundu prógva, at teir einsamallir høvdu
nýtt teirra skattagrundir sbr. notu 76.
Úrskurðurin varð skotin inn fyri yvirútskiftingarnevnd, men kæran
var tikin aftur 24.5.1956 (OUK 1/1956).
93) LBK II s. 427.
94) Sbr. notu 40 og Degn 1945 s. 275—26.
95) f Hovi vóru í 1584 5 festi við frá '/2 mk til 2>/2 mk, sbr. Degn
1945 s. 266—67. — 1 Trongisvági vóru 1584 bert 3/s mk veðjørð, sbr.
Degn 1945 s. 261.
96) Sbr. notu 67.
97) LBK II s. 427.
98) Eftir § 8 máttu almúgufólk, ið vildu geva seg í hjúnarlag, lúka
eina av hesum trimum treytum: 1) »at de af egen Eiendoms- eller Fæste-
jord besidde V2 á 1 Mark,« 2) »at de have nogen anden lovlig og til-
strækkelig Næringsvej® eller 3) »at de paa begge Sider have i fire Aar
eller længere tient paa Landet og samme deres Tieneste efter medbragt
Skudsmaal viist Fliid, Troeskab og Duelighed.«
Lunddahl skilir § 8 soleiðis, at hann, ið vil seta búgv í eini bygd,
skal eiga ella hava í hondum í minsta lagi J/2 mk, men hann, ið lúkaði
treyt 2) ella 3), kundi fáa loyvi til hjúnarband, um hann ikki átti ein
jarðarteig. FAskr. 7.6.1842 (U 723) tykir at vera av somu áskoðan
sum Lunddahl.
Sjá annars um Fr.21.5.1777: LBK II s. 83—142 og Degn 1929 s. 3—5.
") § 8 var tikin úr gildi við plakat 11.11.1846.
10°) FRD 1.2.1855.
ioi) Løgtl. nr. 27 frá 9.9.1954 § 3 stk. 2.
1°2) Tað var soleiðis í Vági fram til 1920, at kommunan seldi skatta-
grundir til grundstykki, tí hildið var einasta leiðin at ganga, so fólk