Morgunblaðið - 17.03.1977, Blaðsíða 31

Morgunblaðið - 17.03.1977, Blaðsíða 31
MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 17. MARZ 1977 31 Skriðdrekalið f Prag. SÁ möguleiki, að ókyrrðin í Austur-Evrópu geti á einhvern hátt haft styrjöld i för með sér, kann að virðast fjarlægur nú sem stendur, en einhverjir ábyrgustu utanrikismálasér- fræðingar Bandaríkjanna hafa tekið hann til alvarlegrar at- hugunar. Andstaðan, sem nú hefur grafið um sig i Austur- Evrópu, virðist ekki í fljótu bragði geta haft i för með sér stórfellt hættuástand. En minniháttar hættuástand getur haft i för með sér stórfellt hættuástand og minniháttar hættuástand ríkir um þessar mundir á þremur stöðum, i Tékkóslóvakíu, Póllandi og Austur-Þýzkalandi. „Sonnenfeldt-kenningin", sem staðgengill Kissingers boð- aði i fyrra, átti rætur að rekja til ótta um að núverandi „óeðli- legt" samband landa Austur- Evrópu og Sovétríkjanna væri „miklu hættulegra heimsfriði" en deilur austurs og vesturs, þvi að það gæti fyrr eða siðar leitt til sprengingar, sem „hefði i för með sér þriðju heimsstyrj- öldina." Þar sem málið er við- kvæmt ræða opinberir tals- menn sjaldan um það, og ólík- legt er að starfsmenn Carter- sjórnarinnar muni opinberlega segja álit sitt áþví. Menn Carters komust næst þvi að fjalla um málið í skýrslu Brookings-stofnunarinnar i kosningabaráttunni, „Setting National Priorities". Vandséð er, að meiriháttar átök brjótist út í Vestur-Evrópu, segir i skýrslunni, nema ef vera kynni fyrir áhrif frá Austur-Evrópu, þar sem verulegar likur eru á móti. Þrýstingur þjóðernis- sinna í Austur-Evrópu, segir í skýrslunni, kollvarpaði tveimur heimsveldum á þessari óld, Tyrkjaveldi og Austurriki — Ungverjalandi, og dauðateygj- ur þeirra voru kveikja stór- styrjalda. Árekstrar sovézkrar yfirdrottnunar og austur- evrópskrar þjóðernisstefnu leiddu þrivegis til „valdbeiting- ar I verulegum mæli" eftir síð- ari heimsstyrjöldina — íBerlin 1953, Búdapest 1956 og Prag 1968. „Óraunsætt væri að ætla", segir að lokum i skýrsl- unni, „að slík átök verði aldrei aftur." Að hve mikiu leyti samræm- ast hugmýndir Jimmy Carters niðurstöðum Brookings- skýrslunnar? Astandið í Aust- ur-Evrópu, segir I skýrslunni. getur haldizt óstöðugt þangað til sovézkir ráðamenn sætta stg við aukið sjálfsforræði Austur- Evrópu. „Jafnvægi getur aldrei ríkt í Austur-Evrópu", segij Jimmy Carter, „fyrr en löndi.n endurheimta sjálfstæði sitt." Þetta voru skelegg orð fram- bjóðanda I atkvæðaleit — en Hættuleg ókyrrðí A-Evrópu Eftir Victor Zorza grundvallarhugsunin er sú sama. Hann var ekki að hvetja til afturhvarfs til kalda stríðs- ins, eins og hann sjálfur sagði, en hann ætlar að krefjast þess að Sovétríkin hafi í heiðri lof- orð Helsinki-yfirlýsingarinnar um ferða- og upplýsingafrelsi. Minnihlutahópar í Chicago og Cleveland voru ekki þeir einu, sem heyrðu kosningaræður Carters, ættingjar þeirra i Austur-Evrópu heyrðu þær líka. „Bandarikjamenn", sagði forsetaframbjóðandinn," ættu að gera allt sem I þeirra valdi stendur til að ýta undir frelsi I undirgefnum löndum Austur- Evrópu." Var eitthvert sam- band á milli kosningasigurs hans og frétta frá Austur- Evróðu um aukinn vilja íbú- anna þar til að krefjast réttar síns samkvæmt Helsinki- yfirlýsingunni? Leynilögregla Austur- Evrópulandanna Iætur okkur varla i té niðurstóður rann- sókna sinna á almenningsálit- inu, en fyrir því eru nokkrar sannanir í hinum opinberu blöðum, að það hafi raunar ver- ið þetta, sem kommúnistaleið- togarnir óttuðust. Nokkrir gleggstu Ibúar þessara landa hefðu skynjað þennan ótta og þeim hafði aukizt kjarkur vió það, svo að þeir hefðu tekið meira mark á orðum Jimmy Carters. Fréttir um ólgu í Tékkóslóvakiu, Póllandi og Austur-Þýzkalandi sýna, að hún stendur alls staðar í sambandi við Helsinki-yfirlýsinguna. í Tékkóslóvakíu krefjast þeir sem undirrituðu „mannrétt- indayfirlýsingu 77" að ríkis- st.jórnin hafi Helsinki-loforðin í heiðri á sama hátt og Jimmy Carter kveðst munu gera það að kröfu sinni. í PóIIandi er um að ræða viðbrógð við nýju andrúmslofti, sem Helsinki- yfirlýsingin kom til leiðar hjá menntamönnum, sem krefjast þess að verkfallsmenn verði leystir úr haldi, og leiðtogum kaþólsku kirkjunnar, sem krefjast þess að stjórnin hlusti á rödd þjóðarinnar. í Austur- Þýzkalandi eru umsóknir um leyfi til að flytjast úr landi i samræmi við Helsinki- yfirlýsinguna komnar upp i 100.000, og umsóknaflóðið virt- ist ætla að verða taumlaust, þegar lógreglan skarst í leikinn og batt enda á það. Rangt væri að gefa i skyn, að þetta sé allt verk Carters. Mörg önnur atriði verður að taka til greina, til dæmis þá hvatningu sem Austur-Evrópubúar fá frá andófi evró-kommúnismans gegn ráðamönnum i Kreml og væntanlegri ráðstefnu i Belgrad, þar sem rætt verður i sumar um framkvæmd Hels- inki-yfirlýsingarinnar. Og ekki má gleyma Ford forseta og Henry Kissinger, sem allir skömmuðu fyrir svik við Aust- ur-Evrópu i Helsinki. Þeir héldu því fram, að Helsinki- yfirlýsingin gæti aukið frelsi í Austur-Evrópu í stað þess að draga úr því. Ef Ford hefði ekki undirritað yfirlýsinguna hefði Carter getað misst að minnsta kosti eitt baráttumál í kosningunum — og það tæki- færi að segja að hann mundi krefjast þess, að kommúnistar yrðu að hafa ákvæði yfirlýs- ingarinnar í heiðri í Bandarikjunum komast menn yfirleitt ekki upp með að gefa kosningaloforð án þess að verða minntir á þau. Bæði kjós- endur og ibúar Austur-Evrópu eiga heimtingu á að nýja stjórn- in skýri að minnsta kosti fyrir sjálfri sér hver stefna hennar er, og hún verður einnig að gera það sjálfs sin vegna. Stríðshættan, sem Sonnenfeld talaði urri og minnzt var á í Brookings-skýrslunm, er vissu- lega ekki yfirvofandi og verió Framhald á bls. 24 Petrína Guðrún Gunn- arsdóttir — Minning Fædd 24. marz 1950 Dáin 9. marz 1977 Margs er að minnast þegar ég kveð nú mina kæru vinkonu Petu. Peta hét fullu nafni Petrína Guðrún Gunnarsdóttir, f. 24. 3. '50 á Bíldudal einkadóttir hjónanna Kristjönu Kristjánsdóttur og Gunnars Þórðarsonar. Móðir hennar dó ung að árum frá þremur börnum og ólst Petrína upp hjá hjónunum Vigdisi Andrésdóttur og Einari Gislasyni. Fyrstu kynni okkar urðu er við hófum nám í Gagnfræðaskóla Réttarholts. Margar ánægjustund- ir áttum við á leiðinni úr og i skólann, er við gengum eftir hita- veitustokknum og ræddum um hvað framtiðin bæri I skauti sér. Peta var alveg viss um hvað hún ætlaði sér að verða, fyrst skyldi haldið í Kvennaskólann á Blöndu- ósi ogsíðan beint í fóstruskólann. Hún kynntist ung Isleifi Þor- björnssyni og giftu þau sig 15. september 1973. Eignuðust þau einn son, Hjalta Þór, sannan sólargeisla sem nú á eftir yndis- legri móður að sjá. Ykkur feðgunum, svo og öðrum ástvin- um Petu, sendi ég mínar innileg- ustu samúðarkveðjur. Rannveig. Að híttast og gleðjast, hér um fáadaga, að heilsast og kveðjast, það er llfsins saga. Sagði eitt skáldið okkar og eru þau orð áreiðanlega sönn. Maður stendur hljóður þegar vinir manns á unga aldri eru kall- aðir burt, þá koma þessi orð ósjálfrátt i hugann. Við Peta vorum góðar vinkonur og áttum margar ánægjustundir saman, hún var tápmikil og dug- leg og var full af starfsgleði. Hún var fóstra að mennt, hún setti leikskóla á stofn i Hafnarfirði, og hafði brennandi áhuga á aó koma sem mestu i verk, sem verða mætti yngstu borgurunum til sem mestrar uppbyggingar. Hún var glaðlynd og góðgjörn og hafði óbilandi trú á lifinu. Síðast þegar hún kom i heimsókn til okkar hjónanna var hún svo mikið veik að maðurinn hennar varð að bera hana inn og út, en samt kvaddi hún okkur með bros á vör. Petrína var fædd á Bíldudal, dóttir þeirra hjóna Kristjönu Kristjánsdóttur og Gunnars Þórðarsonar. Móður sína missti hún er hún var 6 ára gömul, úr sama sjúk- dómi og hún féll fyrir sjálf, þá tóku hana í fóstur Kristjana Vigdís og Einar Glslason og flutt- ist hún með þeim til Reykjavíkur og ólst upp hjá þeim sem þeirra barn. í Reykjavík kynntist hún eftir- lifandi manni sinum ísleifi Þor- björnssyni frá Skagaströnd, þau giftu sig, 15. september 1973 og stofnuðu heimili að Miðvangi 41, Hafnarfirði. Þau eignuðust einn son, Hjalta Þór, 3. apríl 1974. Ég veit að þungur harmur er kveðinn að eiginmanni og ungum syni. Biðjum við hjónin Guð að styrkja ykkur isleifur minn i ykk- ar stóru sorg. Petu þakka ég allar samverustundirnar og tryggðina í gegnum árin. Ég bið Guð hann blessun tjái þér, bústað veiti, dýrð og rð hjá ser, hann leiði þig að llfsins nýju strönri. I Ijósi og frið um morgunroðans lönd. Sigurunn Konráðsdóltir. Steinunn Steinþórsdóttir. Kiwanisfélagar Kiwanishúsið verður til sýnis föstudaginn 18. marz kl. 20 — 23. Allir Kiwanisfélagar vel- komnir. Hússtjórn Kiwanis. NÁMSKEIÐ Vegna mjög mikillar eftirspurnar hefst nýtt námskeið mánudaginn 21. marz. NÁMSKEIÐIÐ FJALLAR MEÐAL ANNARS UM EFTIRFARANDI ATRIÐI: 0 Grundvallaratriði næringarfraeði. 0 Innkaup. vörulýsingar, auglýsingar. ^ Ráðleggingar, sern heilbrigðisyfirvöld margra þjóða hafa birt, um æskilegar breytingar á mataræði, til að fyrirbyggja sjúkdóma. 0 Fæðuval, gerð matseðla, rmitreiðsluaðferðir, tilbúning ýmissa rétta (sýnikennsla) með tilliti til áðumefndra ráðlegginga. ^ Mismunandi framreiðsluaðferðir, dúka og skreyta borð fyrir mis- munandi tækifæri. Q Hvað niðurstöður nýjustu vismdalegra rannsókna hafa að segja um offitu og megrunarfæði. MUNIÐ að rangar megrunaraðferðir eru mjög skaðlegar og geta vaic'.i varanlegu heilsutjóni. VEIZT ÞÚ AÐ GÓÐ NÆRING HEFUR ÁHRIF Á: 0 Andlegan, likamlegan og íélagslegan þroska allt frá frumbernsku. 0 Mótstöðuafl gegn sjúkdomum og andlegu álagi. 9 Likamsþyngd þína, en hjarta- og æðasjúkdómar, sykursýki og margir fleiri sjúkdómar eru langtum algengari meðal þeirra, sem eru of feitir. Aðeins rétt nærður einstaklingur getui vænst besta árangurs í námi, leik og starfi. Upplýsingar og innritun...... eftir kl. 8 á kvöldin. Kristrún Jóhannsdóttir manneldisfræðingur.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.