Morgunblaðið - 23.07.1978, Blaðsíða 33

Morgunblaðið - 23.07.1978, Blaðsíða 33
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 23. JÚLI 1978 33 Ríkur er í okkur öllum draum- urinn um gullið — þennan óvænta fjársjóð, sem einhvers staðar liggur falinn og bíður þess að áræðinn garpur komi og sæki það. Ekki gull í mund, sem morgunstundirnar flytja, ef maður tekur daginn snemma og aflar þeirra sem umbunar erfið- is. Nei, það er æfintýrið í Falda fjársjóðnum og Gulleyjunni frá bernskuárunum, sem er draum- ur allra kynslóða á öllum öldum. Hann blundar í hugskotum æði margra. Dagdraumarnir ljúfu létta mörgum lífið, ef þeir þurfa ekki að treysta á þá til að lifa af. Við vonina um falda fjársjóð- inn una sér börnin — og margir fullorðnir líka, stjórnmálamenn ekki síður en aðrir eins og berlega kemur fram um þessar mundir. Trúa því sýnilega að einhvers staðar séu faldir sjóðir, sem bíði þess að hinn snjalli garpur komi og taki þá til handargagns. Og svo lifi allir „í vellystingum praktuglega" upp frá því, ef mér leyfist að nota vont mál. Allir geti fengið lofuðu gullin sín. Bara á eftir aö finna sjóðinn — sem búið er að lofa úr. Þeir sem verið hafa við stjórnvölinn treysta ekki á slíkan gullfund, vita að hann er ekki auðfundinn og eru bara leiðinlegir. Aðrir, sem lofað hafa gulli og grænum skógum, hika líka þegar á hólminn er komið, við að fara af stað í gullleitina sína og gera trúna á fjársjóðinn falda að veruleika. Ovíst að Gulleyjan þeirra í líki fyrirtækja og verkstæða lumi á gersemunum góðu, sem dreymt er um, og kunni þá jafnvel að hætta að vera vinnustaðir ef hart er að gengið. Ef svo illa skyldi nú fara, að ekki finnist fjársjóðurinn? Þá er líklega ekki um annað að gera en að vakna, eins og maður gerir í lífinu, upp af dagdraumunum og reyna að lifa á meðan af tekjunum, þessum margumtöl- uðu þjóðartekjum, sem ekki fást til að vaxa meira, enda ekki meiri fiskaflaukningu eða verð- hækkun að fá, og skuldirnar komnar upp fyrir 600 þúsund á hvert mannsbarn. Þar erum við víst öll á sama bátnum — þótt sumir sitji við stýrið meðan hinir róa. Og nú er að velja þann sem getur stýrt. Margir eru fúsir. Aðrir tregir til ábyrgðar meðan gefur á ~ vilja fremur bíða með að leggjast á árar, þar til kemur í lygnan sjó. Spurning augnabliksins er: Hver á að stjórna? Ámóta spurningu svar- aði Henry Ford einhvern tíma með annarri spurningu: — Hver á að vera tenórinn í kvartettin- um? Og svaraði henni sjálfur: — Auðvitað sá sem getur sungið tenór! Ekki leysir þetta víst stjórnarkreppuna, þó skynsam- legt sé. Enda virðist þjóðin hafa nokkuð misjafnt músíkeyra. Margir eru kallaðir, en fáir útvaldir. Úrvalið er dálítið strembið. Sjálf mundi ég frekar veðja á þá sem ráku landhelgis- málið af þvílíkri útsjónarsemi að aðdáun vekur um allan heim en þá sem hlupu frá 1974 þegar verðbólguhjólið var komið á óstöðvandi ferð, það er að segja, ef viðunandi fylgd fæst. En hver hefur sitt músíkeyra og sinn smekk. Kannski við snúum okkur að þeim sem skipta þar mestu máli — þeim sem róa. Þeir eru í raun búnir að segja sitt um það hvernig þeir vilja skipta hlutun- 'um í næstu lotu. Vinnandi fólk vill fá meira af sínum skammti í launaumslaginu til ráðstöfun- ar að eigin vild, án þess að svo mikið sé af þeim tekið til sameiginlegra þarfa, þ.e. sam- neyzluna, sem ríkisvaldið skammtar og ráðstafar í allra þágu. Sami aurinn, sem inn kemur fyrir trosið, er við seljum til útlanda fyrir aðrar nauðsynj- ar, verður ekki notaður tvisvar sinnum — ekki bæði til sam- neyzlu og einkaþarfa. Ekki þýðir að segja eins og karlinn: — Hesturinn ber ekki það sem ég ber — um leið og hann stakk öllu sem hann vildi hafa meðferðis í poka, snaraði honum á bakið og vippaði sér á bak hestinum. Með kjarasamning- unum í vetur og áherzlunni, sem almenningur lagði á þá í tvenn- um kosningum, er teningnum í raun kastað — búið að velja og segja væntanlegum stýrimönn- um fyrir yerkum. Það hafa a.m.k. margir haldið. En það er svolítið skondið, að til þess að láta þennan vilja í ljós, var veðjað á þá sem í raun vilja meiri samneyzlu og hafa í hita bardagans lofað hvorutveggja. Líka einkaráðstöfun á stórum hluta launa. Og sitja nú uppi með erfittt reikningsdæmi, sem ekki gengur upp. Þegar þetta er orðið að fagmáli í muiini efnahagsspek- inga og stjórnmálamanna, svo að almenningur skilur ekki, þá heita úrræðin hugsanlegu niður- færsluleið, — sem felst í því að lækka kaup og verðlag til að fá fé í reksturinn á þjóðarbúinu — eða millifærsluleið — sem felst í því að afla fjárins með beinum eða óbeinum sköttum, til að geta greitt útflutningsstyrki til at- vinnuveganna. Með báðum að- ferðunum er féð tekið af kaup- ihu, annað hvort með því að lækka það eða með því að hirða af því í sköttum. Og um leið að ná því eftirsótta markmiði að draga úr eftirspurn, af því að fólk hefur minna handa á milli til að kaupa fyrir. Eftir er þá aðeins uppfærsluleiðin, sem framkvæmd er með gengisfell- ingu eða hliðstæðum ráðstöfun- um og hækkar allt verðlag, eins og við þekkjum af fyrri reynslu. Um þetta er fjallað á fundunum góðu, sem blöðin tíunda daglega. Þ.e. fyrir utan „viltu vera með mér leikinn", sem allir þekkja úr banraleikjunum sem ganga út á: „Ég skal verða með þér, ef hann má vera með" — eða „Ég vil ekki vera með, ef hann fær að vera með. Hann er svo leiðinlegur". „Hann var vondur við mig í gær, ég vil ekki vera með honum en þú mátt vera með mér." Er það furða þótt þeir, sem uppi standa með loforðin um fullt kaup og mikla samneyzlu um leið láti sig dreyma um falda fjársjóðinn einhvers staðar og þyki vissara að fara ekkert að leita að honum. Leiki bara leikinn „hver vill leika. með hverjum." Hvað skal gera á þjóðarskút- unni. Skipshöfnin hefur sagt sitt og vill ekki róa. Ekki verður róið i andstöðu við hana, þótt skipp- erinn eigi eitthvert lag. sem hann vill sæta til að ná höfn. Á meðan situr verðhólgupúk- inn uppi á fjósveggnum og tútnar út eftir því sem við — mannahörn — gerum meira ljótt eða hegðum okkur óskyn- samlega. Eyðum meira en við öflum, stöðvum atvinnutækin og söfnum skuldum — og rífumst með ljótu orðbragði í ofanálag. — Sá sem getur. framkvæm- ir. En sá sem ekki getur, kennir og predikar, sagði Bernhard gamli Shaw. Og hann vissi hvað hann söng, karlinn sá. Nógir eru spekingarnir, sem predikað hafa að undaförnu í kosningahrin- unni og vita alveg hvernig á að gera það. En hver getur? Og hvernig á svo að enda þessar gárur, sem eru að renna út í sandinn og hjaðna, svo sem gárum er títt? Enda enginn endir sjáanlegur. Líklega verður bara að enda þær eins og Káinn í bréfinu til Jónasar Hall: Mér er erfitt brag að byrja og hrag að enda. E g veit ei. hvar það kann að lenda. AUGLÝSINGASTOFA KRISTINAR 15.28: Enn eykur Olíufélagið þjónustu sína. Nm m ^ m * m m u i Nesti i Olíufélagið hefur endurbyggt bensínstöð sína og verslun Fossvoginum og býður þar upp á fyrsta flokks þjónustu. IRAÐVIRKAR RAFEINDADÆLUR Eitt ár er síðan Olíufélagið tók að nota hraðvirkar afeindadælur á bensínsölustöðum sínum. Þeim fjölgar stöðugtog ú bætist Nesti í Fossvogi í hóp þeirra. UJMGÓÐ VERSLUN I versluninni, sem er helmingi stærri og rúmbetri en áður, ýðst nú fjölbreytilegt vöruúrval. »VOTTAAÐSTM)A Og þvottaplanið, stendur sem fyrr, fyrir sínu. ^ERTU VELKOMINN í FOSSVOGINN Csso Olíufélagið hf

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.