Morgunblaðið - 06.06.1982, Blaðsíða 36

36
MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 6. JÚNÍ 1982
„Mikið þótti mér
alltafgaman að róa
á áraskipunum
- segir Magnús Hafliðason sem reri frá Grindavík í byrjun aldarinnar
Þeir eru ekki margir í dag sem þekkja af eigin
raun sjósóknina á opnu „skipunum“ um alda-
mótin. Einn þeirra, Magnús Hafliðason, hittum
við að máli á Minni-Grund viö Blómvallagötuna.
Þar býr hann nú ásamt síðari konu sinni, Önnu
GuÖmundsdóttur, kominn á tíræÖisaldur. Þegar
blaöamann ber að, býður Magnús til sætis og
leggur frá sér bókina Menn og minningar eftir
Gylfa Gröndal.
„Já, ég uni mér nú helst við
lestur, því fæturnir eru hálf
ónýtir að verða. Eg komst lítið á
þeim um tíma en er nú farinn að
hugsa mér til hreyfings aftur.
Annars er best að tala varlega.
Þið blaðamennirnir hafið nefni-
lega orð á ykkur fyrir að ýkja,
svona eitthvað smávegis að
minnsta kosti," segir Magnús og
glettnin skín úr augum hans.
Magnús Hafliðason fæddist á
Hrauni í Grindavík árið 1891 og
bjó þar óslitið fram til ársins
1977 þegar hann, 85 ára gamall,
fluttist að Elli- og hjúkrunar-
heimilinu Grund í Reykjavík.
„Hérna er allt gert fyrir okkur
og okkur líður alveg prýðilega.
Við erum heppin að fá að vera
hér. Þetta er besti staðurinn sem
við gátum lent á fyrst við þurft-
um að hrökklast frá Hrauni. Mig
langaði ekkert að fara frá
Hrauni. Eg hefði viljað vera þar
lengur, en hún Anna mín veikt-
ist og þá var ekki um annað að
ræða.“
Við báðum Magnús að segja
okkur frá því umhverfi og þeim
aðstæðum sem hann óx upp við.
„Pabbi var útgerðarbóndi sem
gerði út frá Hrauni. Heiman frá
okkur var um hálftíma gangur í
lendinguna. Það var oft napurt
að ganga um hraunið í nóttinni
með línuna á bakinu. Þetta var
óttaleg vegleysa. Ég var yngstur
sjö systkina, en eitt hafði dáið á
fjórða ári. Þó að við fólkið á
Hrauni værum vel bjargálna,
þættum við líklegast fátæk í dag.
Við höfðum bæði kindur og kýr
en lifðum aðallega á sjónum, því
það er engin hagbeit þarna í
kring. Ég ólst upp við það að all-
ir færu á sjó og það þótti sjálf-
sagt að menn gerðu það. Á þess-
um tíma voru öngvir skólar, að-
eins einn kennari sem kenndi
öllum hópnum á staðnum sex
mánuði á ári.“
— Getur þú rifjað upp fyrstu
sjóferðina?
„Það get ég já, þó heldur væri
það nú lítil sjóferð. Ég var sjö
ára og pabbi reri með okkur rétt
út fyrir vörina, þar sem ég dró
þrjá þyrsklinga. Upp frá þessu
fór ég að smáróa með færi og
þetta ágerðist alltaf. í þá daga
voru allt áraskip, mestallt átt-
æringar, tírónir með ellefu
manna áhöfn.
Vélin í stað
sjóferðabænar
Það var jafnan lagt upp mjög
snemma og lent að kveldi. Lend-
ing þarna var vond og oft mjög
brimasöm, þannig að í dag þættu
þetta varla viðunandi aðstæður.
Það var ekkert skjól því skipin
voru alfarið opin og öngva hlýju
að hafa nema af árinni. Og ekki
var nú heldur langt róið, enda
fiskurinn nærri. Við byrjuðum
ævinlega að leggja línu strax á
morgnana og sátum venjulega
yfir í klukkustund eða svo, og sat
þá hvur við sína ár.“
— Hvernig var skipseign og
aflaskiptingu háttað?
„Sumir áttu skipin einir og
aðrir í félagi. Pabbi gerði alltaf
„Ég reri einar fimmtíu vertíðir án
þess að nokkuð sérstakt ksmi upp,
svona sem blaðamatur."
út sjálfur með sitt eigið skip, en
síðan tókum við Gísli bróðir við
af honum. Með okkur reru
sveitamenn og aðrir aðkomu-
menn, en það var mjög algengt
að á hvurju skipi væru aðeins
tveir eða þrír heimamenn og síð-
an aðkomumenn. Fyrst reru þeir
bara upp á hlut sem þeir verk-
uðu sjálfir, en síðan komu til
sögunnar svokallaðir útgerðar-
menn, sem í þá daga var notað
um menn sem reru á vertíð upp á
ákveðna peningaupphæð sem
var alfarið óháð því hvurnig afl-
aðist. Ógæfu okkar í dag má
rekja til þeirrar tilhögunar sem
þarna hófst. Nú fara menn bara
ekki til fiskjar nema þeir fái
ákveðið verð fyrir, óháð öllum
aðstæðum, og stofna sífellt til
verkfalla. Ég held nú að okkur sé
hollara að selja á því verði sem
markaðurinn gefur fyrir fiskinn,
þó oft sé bölvaður tröppugangur
á honum blessuðum.
Þegar ég var að byrja til sjós
sem ungur maður, var siður að
lesa sjóferðabæn fyrir róður
þegar komið var á flot. Þessu var
hætt þegar vélarnar komu í
skipin. Þá þurfti víst ekki að
biðja fyrir sér lengur því vélarn-
ar þóttu svo traustar. Áður var
ekki siður að róa á sunnudögum,
en sá siður lagðist líka niður
með tilkomu vélarinnar."
Karlmannlegra aö vera
með fyrri skipum
Þessi breyting varð um svipað
leyti og ég kvæntist fyrri konu
minni,' Katrínu Gísladóttur, en
hún lést árið 1945 eftir 25 ára
hjónaband. Þetta var á árunum í
kringum 1920 og ég mun hafa
verið tæplega þrítugur að aldri.
Við fengum frekar seint vél í
okkar bát, eða ekki fyrr en 1928.
Það voru allir svo hræddir við
þetta vegna skrúfunnar og hjá
okkur var vélin varhugaverðari
sökum lendingarinnar sem var
óvenju brimasöm. Vélarnar
komu fyrr þar sem iendingin var
góð.
Ég hef ekkert nema af góðum
félagsskap að segja í sjómennsk-
unni á þessum árum. En menn
höfðu metnað til að koma skip-
um sínum sem fyrst á flot, það
vantaði ekki. Okkur þótti nú
karlmannlegra að vera með fyrri
skipum, en svo komu einhver lög
sem sögðu fyrir um hvunær
mætti róa og hvunær ekki. Það
var nú sosum prýðilegt að fá þau
lög.“
— Margur á þínu reki hefur
komist í’ann krappan um dag-
ana.
„Uss, við lentum aldrei í neinu
— aldrei ég. Ég hef ekki enn
komist í’ann krappan. Það var jú
oft strekkingur og stormur. Eg
fíroutorgrill - Isbúð
Gnoðarvogi 44-4Ó, móti Vogoskólo
(Menntoskólonum við Sund)
NÝR
MATSOLUSTAÐUR
Sér- tilboð Laugardaga og sunnudaga. Heilsleiktir Brautarkjúklingar •meö frönskum kartöflum, kjúklingasósu og salati Okkar Verð verð yfirleitt .,,, 180300
Gosdrykkir
eru
allir frá
GRILL Okkar Verö
MatseöMI verö yfirleitt
Brautarborgari 25 38 <0
Brautarborgari m/ osti, lauk, salatblaði o.fl. ... 35 55 O)
Brautarkjúklingur 1 hluti 16 19 <0
Fiskur og franskar (fish and chips) 25 45 TJ
Samloka m/ osti & skinku 20 35 ro
Franskar kartöflur fyrir 1 10 15
Franskar kartöflur fyrir 4—5 30 50 75
Kokteilsósa 10 20
0 0 o
ISBUÐ Okkar Verö co có CM
Réttir verö yfirleitt
ís í brauöformi 10 12 —
ís í brauöformi m/ dýfu 11 14
Barnaís 8 11 _
Barnaís m/ dýfu 10 11
Shake 15 16
Barnashake 10 12 • mtm
ís í 1 lítra fötum (fatan innifalin) 20 24 CL
ísmolar í veizluna 5 10 O
Brautarpizza (stór) m. nautahakki, sveppum, osti, tómötum o.fl 70 115
Lægra verö
Vilt þú veróa
þinn eiginn dagskrárstjori?
Þá hefur Sanyo hannað tækió
fyrir big. og okkur tekist að fa
það á verði sem á sér enga
hliðstæðu. Pú getur eignast þetta frá-
bæra myndsegulband með hag-
stæðum greiðsluskilmálum, eða með
staðgreiðsluafslætti
Losaðu þig og fjölskyldu þlna úr
viðjum vanans. Farðu á skíði eða heim-
sóttu kunningjana, Sanyo CTC 5300P
tekur uppáhaldsefnið upp fyrir þig
Pú verður þinn eiginn dagskrárstjóri,
og átti safn af ógleymanlegu efni
til uþprifjunar og skoðunar um
ókomin ár
Pú sýnir sigild listaverk kvikmynd-
anna á þínu heimili með VTC 5300P
^SANYO
Gunnar Ásgeirsson hf.
Akurvik. Akureyri
myndsegulbandinu frá Sanyo Ef þetta
er ekki að vera sinn eiginn dagskrár-
stjóri hvað er það þá
SANYO VTC 5300P myndsegul-
bandstækið er útbúið með
• 3 beindrifna mótora
• rafstýrða snerti rofa
• rafeindaklukku með 7 daga minni '
• 8 mismunandi stöðvamóguleikum
• sjálfvirk hraðspólun til baka
• teljari með minm
• ,AFC ' sjálfvirk myndskerpustilling
Komið og skoðið þetta frábæra mynd-
segulband
Þetta verö á sér enga
hliðstæðu.
Verð kr. 15.700,-
Staögreiðsluverð kr. 13.965.-
EFÞAÐERFRÉTT-
NÆMTÞÁERÞAÐÍ
MORGUNBLAÐINU