Morgunblaðið - 12.02.1988, Blaðsíða 39

Morgunblaðið - 12.02.1988, Blaðsíða 39
MORGUNBLAÐIÐ, FÖSTUDAGUR 12. FEBRUAR 1988 39 Sæmundur Dúason kennari - Minning Fæddur 10. nóvember 1889 Dáinn 4. febrúar 1988 „Fölvast æska, fyrnast þrár, færist margt úr skorðum. Nú er orðinn elligrár, ungur var ég forðum." Þessi staka er eftir Sæmund Ðúason og birtist í 1. bindi ævisögu hans, „Einu sinni var". Fáir hefðu getað sagt þessi orð af meiri skiln- ingi og þekkingu' en einmitt hann sem lifði í 98 ár. Mig langar sérstaklega að minn- ast Sæmundar afa míns þar sem líf mitt tengdist honum svo náið í uppvexti mínum, er við bjuggum saman fjölskyldurnar, fyrst í Grímsey, síðan á Siglufirði og loks í Kópavogi. Hann var einn af þess- unt einstöku öfum sem öll börn dreymir um að eiga. Hann minnir mig á marga lund á Björn í Brekku- koti. Sæmundur var um langt skeið fasti punkturinn í tilveru minni. Á heimili þeirra hjóna, Guðrúnar Þor- láksdóttur og Sæmundar, ríkti sá friður og hlýja að þangað hlutu börn að sækja. Öryggið og eilífðin bjuggu í þeirra húsi. Slíkt fólk er gott að eiga að. Sæmundur var fræðimaður og síleitandi að fróðleik alla ævi. Hann var mikill unnandi íslenskrar tungu og íslenskra fræða. Hann hafði gaman af tungumálum og í tóm- stundum sínum lagði hann stund á frönsku, þýsku og esperanto. Minn- isstæðast er mér esperanto-nám hans og man ég þá tíð að lítil stúlka. úti í Grímsey gat ekki farið að sofa nema að hafa „Litlu gulu hænuna" á esperanto undir koddanum. Sæmundur Dúason fæddist í Langhúsum í Fljótum 10. nóvember 1889. Foreldrar hans voru Eugenfa Jónsdóttir Norðmann og Dúi Krist- ján Grímsson, bóndi þar. Systkini hans sem upp komust voru: Dr. Jón Dúason, Karl Dúason og Katrín Dúadóttir. Tvö systkini hans dóu í bernsku, Grímur Þorlákur og Katrín Sigríður. Sæmundur ólst upp við algéng störf til sjávar og sveita. 11. maí 1910 kvæntist hann Guðrúnu Valdnýju Þorláksdóttur. Sæmundur taldi það sjálfur hafa verið sitt mesta gæfuspor í lífinu er hann kvæntist Guðrúnu. Sambúð þeirra stóð í 60 ár og voru þau hjón- in mjög samhent. Guðrún lést 13. maí 1980. Sæmundur og Guðrún eignuðust sex börn og komust fjögur þeirra til fullorðinsára. Þau eru: Magna Sæmundsdóttir, Karl Sæmundsson, Jón Sæmundsson og Hrafn Sæ- mundsson. Tveir drengir dóu í bernsku, Dúi og Þorlákur. Afkom- endur þeirra hjóna eru nú 81. Þau hjón ólu upp tvö fósturbörn. Þau voru Æsa Karlsdóttir og Sæ- mundur Baldvinsson. Auk þess dvöldust um lengri og skemmri tíma á heimili þeirra mörg önnur börn og ungmenni. Sæmundur og Guðrún bjuggu sin fyrstu búskaparár á Krakavöllum í Fljótum og ólu þar upp eldri börn sín. Stundaði Sæmundur sjó með búskapnum og var hann bæði á fiski- og hákarlaskipum. Sæmundur og Guðrún brugðu búi árið 1914 og fór hann þá til náms í Verslunarskóla í Reykjavík en hún lagði stund á saumaskap. 19 árum síðar fer hann aftur til náms en þá í Kennaraskóla íslands og lýkur þaðan námi 1934. Sæmundur reyndi fyrir sér við verslunar- og viðskiptastörf, en það átti illa við hann. í kennslunni fann hann sjálfan sig. Hann átti mjög gott með að umgangast börn og ungmenni og miðla öðrum af þekk- ingu sinni. Nutu mörg ungmenni góðs af því, bæði skyld og vanda- laus. Hann kenndi fyrst í Fljótum, síðan í Grímsey og loks á Siglufirði. Hér hef ég lítillega stiklað á stóru um ævi og starf Sæmundar. Mér er ljóst að ótal margt verður hér útundan sem astæða hefði verið til að nefna. En hér verður ekki rituð ævisaga Sæmundar Dúasonar. Hann lifði tímana tvenna og bjó yfir ótrúlegri lífsreynslu sem sjó- maður á hákarlaskipum, bóndi, verslunarmaður og kennari. Eins og áður er sagt ritaði hann ævisögu sína, bókaflokk sem heitir „Einu sinni var". Þar segir hánn einnig frá fornum búskaparháttum og hefur hann í bókum sínum vafa- lítið bjargað frá gleymsku ýmsu frá menningar- og atvinnuháttum okk- ar upp úr aldamótum. Er aldurinn færðist yfir þau hjón, Sæmund og Guðrúnu, áttu þau öruggt skjól á heimili Mögnu dóttur sinnar á Akureyri. Síðustu 3 árin dvaldi Sæmundur vegna sjúkleika á Kristneshæli. Þáttur Mögnu í umönnun þeirra hjóna var einstakur og verður henni aldrei fullþakkað fyrir þá nærgætni og hlýju sem hún sýndi þeim alla tíð. Nú er afi minn allur. Minningarn- ar hópast að, minningar um mann sem var mér bæði afi og vinur. Nú er stóllinn hans auður, langri ævi er lokið en við eigum öll góðar minn- ingar um Sæmund Dúason. ' Guðrún Jónsdóttir Sæmundur Dúason afí minn er dáinn. 98 ára varð hann 10. nóv- ember sl. Margt hefur drifið á daga manns sem náði svo háum aldri. Ég er ekki þess megnug að geta rakið þá sögu, enda er það ekki ætlunin. Fyrsta minning mín um afa var þegar ég fékk að vera hjá honum og ömmu, Guðrúnu Þorláksdóttur, ¦ í Grímsey. Hann var kennari þar í 10 ár. Þá var ég bara lítil stelpa og þótti mikið ævintýri að fá að dvelja hjá þeim. Afi útbjó sérstakt rúmstæði handa mér í einu horninu á herberginu þeirra. Það var eins og lítill bás, bara fyrir mig. Svo smíðaði hann litla hrífu, sem pass- aði mér. Mér fannst ég vera lítil prinsessa. Þetta var góður og skemmtilegur tími. Síðan fluttu þau til Siglufjarðar. Þar áttu mamma, pabbi og við systkinin heima. Afi fór að kenna við bamaskólann þar. Ófáar ferðirnar fór ég út í Bakka í hvernig veðri sem var. Það var í lagi ef ég komst þangað, því afi fylgdi mér heim. Það vissi ég. Eftir að ég flutti til Akureyrar með for- eldrum mínum 1953 fór ég á hverju sumri til þeirra á meðan þau bjuggu þar. 1959 fluttu þau til Reykjavíkur og dvöldu þar til ársins 1965 að þau fluttu til Akureyrar og bjuggu með móður minni, Mögnu, eftir það. Það var mikið lán fyrir okkur að fá að vera samvistum við þau. Afi var mikill kennari og heill hafsjór af fróðleik. Þegar við þurft- um að vita eitthvað þá var farið til afa. Við höfðum þá trú að hann vissi allt. Við kölluðum hann al- omRon AFGRE/ÐSLUKASSAR fræðibókina okkar. Það brást held- ur ekki, en oft sagði hann ef hann var ekki alveg viss: „Mig minnir ..." og svo kom svarið. Við gátum alltaf treyst því að það væri rétt. íslenskumaður var afi mikill og þeir sem lærðu íslensku hjá honum voru vel í stakk búnir í þeim efnum. Börnin mín áttu því láni að fagna að fá að vera honum samtíða. Og öllum þótti svo vænt um langafa. Margan fróðleik sóttu þau til hans sem seint gleymist. Hann fór með heilu ljóðabálkana fyrir okkur án þess að hika þegar hann var 97 ára. Mörg heilræðin gaf hann okkur í veganesti. Eitt sinn sagði hann við mig, þegar honum þótti ég held- ur fljót að svara í bræði: „Margrét frænka, lokaðu munninum og teldu hægt upp að tíu í huganum. Ef þig langar að segja sömu orðin eftir það, þá segðu þau." Oftar en ekki var mesta reiðin runnin af og þá sagði maður eitthvað allt annað en í upphafi var ætlað. Sjálfur var hann ákaflega varkár í orðum og hugsaði áður en hann talaði. Minningin um góðan afa muh 0 fylgja okkur. Hann náði ekki að verða 100 ára eins og hann sagðist alltaf ætla að verða. Nú er hann búinn að hitta ömmu aftur. Hún lést 13. maí 1980. Tveim dögum áður, eða ll.maí, höfðu þau verið gift í 70 ár. Ég veit að hún hefur tekíð vel á móti Sæmundi sínum. Þegar dóttir mín sagði syni sínum fjögurra ára að langilangi væri dá- inn, þá sagði hann: Þá er hann kominn til Guðs. Svo hrein og sann- færandi er bamstrúin. í þeirri trú kveð ég afa minn og þakka honum fyrir allt. « Margrét Emilsdóttir II BRAUNVORUR LOKS Á VENJULEGU EVRÓPUVERÐI Allt að 46% lækkun á búðarverði SEX SLAANDI DÆMI System 1-2-3 Vasarakvélin Aður 8.980 Áður 2.200 l\lú 4.980 |l\lú 1.280 Skeggsnyrtir Krullujárn Áður 5.480 Áður 1.240 IMú 3.680 ll\lú 720 Hárblásari Kaffivél Aður 1.980 Áður 3.380 l\lú 1.140 m 2.360 Samkvæmt sérstakri könnun okkar er verðið hjá okkur lægra en á öðrum Norðurlöndum og Hollandi. Það er því óþarfi að kaupa þessa hluti erlendis. ÞETTA ERU ÁNÆGJULEG TÍÐINDI Verslunin €223» Kringlunni og Borgartúni 20 - og betri raftækjasalar um land allt.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.