Morgunblaðið - 25.10.1988, Blaðsíða 28

28
MORGUNBLAÐIÐ, ÞRIÐJUDAGUR 25. OKTÓBER 1988
Fundur olíumálaráðherra OPEC:
Nokkuð miðar í deil-
um vegna olíukvóta
Madrid. Reuter.
ÍRANIR sögðust um helgina
hafa lagt fram málamiðlunartil-
lögu í deilunni við íraka um
framleiðslukvóta á olíu. Voru
þetta fyrstu merki samkomu-
lagsvilja rikjanna á þriggja
daga ráðstefiiu olíumálaráð-
herra ríkja OPEC, samtaka
oliuútflutningsríkja, sem lauk á
laugardag. Við upphaf ráð-
stefiiunnar sögðu fúlltrúar Kú-
væts og Saudi-Arabíu að tækist
ekki að fá öll 13 aðildarriki
OPEC til að undirrita samkomu-
lag um framleiðslukvóta til að
minnka ofiframboð yrði ekkert
Fjárlög EB:
Framlög til land-
búnaðar lækka
um 200 milljarða
Frá Kristófer M. Kristinssyni, fréttaritara Morgunblaðsins í Brussel.
HENNING Christophersen sem
fer með Qárlög innan fram-
kvæmdastjórnar Evrópubanda-
lagsins tilkynnti fyrir helgina að
vegna breyttra markaðsað-
stæðna og aðhaldsaðgerða yrði
mögulegt að lækka áætluð út-
gjöld vegna landbúnaðarstefnu
EB um sem svarar tvö hundruð
milljörðum íslenskra króna.
Christophersen sagði að þessi
lækkun byggðist á tveimur þáttum,
annars vegar aðhaldsaðgerðum inn-
an bandalagsins sjálfs sem yrði
framhald á og hins vegar tíma-
bundnum breytingum á ytri aðstæð-
um. Þær væru fyrirsjáanlegar verð-
hækkanir á heimsmörkuðum á
komi og fræjum til olíuframleiðslu,
s.s. sólblóma. Þessar verðhækkanir
mætti tekja til uppskerubrests í
Bandaríkjunum, Kína og Sovétríkj-
unum. Sömuleiðis hefði batnandi
staða dollarans áhrif til hækkana.
Hagvöxtur innan EB hefur á
þessu ári verið töluvert meiri en
gert var ráð fyrir og hefur það
skilað umtalsvert hærri tekjum af
innflutningsgjöldum en reiknað
hafði verið með. Reiknað er með
þvf að á þessu ári sparist tveir millj-
arðar ECU í framlögum vegna land-
búnaðar og svipuð upphæð á næsta
ári.
Christophersen sagði að fjár-
hagsstaða bandalagsins hefði aldrei
verið hagstæðari, allt virtist benda
til þess að á næsta ári næðist það
markmið að halda útgjöldum til
landbúnaðar innan við 60% af §ár-
lögum bandalagsins.
samkomulag undirritað.
I tilboði Irana fólst að settur
yrði sami kvóti á olíuútflutning
ríkjanna en hingað til hefur verið
miðað við heildarolíuframleiðslu.
Frétt um þessa tillögu kom á laug-
ardag eftir að fundi OPEC-ríkj-
anna lauk. Næsti fundur hefur
verið boðaður hinn 19. nóvember.
Fundurinn þótti jákvæður en skil-
aði ekki áþreifanlegum niðurstöð-
um. Olíuverð lækkaði í gær á
mörkuðum í Asíu vegna þess að
ekki var samið um framleiðsluk-
vóta.
írakar hafa lengi neitað að
sætta sig við þann kvóta sem þeim
hefur verið úthlutaður og heimta
að hann verði jafnhár þeim
íranska. íranir hafa fengið hærri
kvóta í krafti þess að þeir eru mun
fjölmennari og hafa til skamms
tíma framleitt og selt mun meira
af olíu en írakar. Bæði ríkin þarfn-
ast mikils fjár til að byggja upp
eftir eyðileggingar Persaflóastrí-
ðsins.
Talið er líklegt að Saudi-Arabar
og ef til vill fleiri olíuríki hafí í
hyggju að auka gífurlega framboð
sitt á olíu á heimsmarkaði takist
ekki að semja um kvótaskiptingu
er leiði til minni framleiðslu. Þetta
yrði til að olíuverð hrapaði niður
úr öllu valdi og álíta Saudi-Arabar
að slfk útreið myndi kenna írökum
og öðrum brotlegum aðildarríkjum
þarfa lexíu.
Á fundinum í Madrid gerðist
það í fyrsta sinn síðan átök hófust
milli ríkjanna 1980 að fulltrúar
þeirra á OPEC-fundi ræddu saman
milliliðalaust.
Reuter
Upp í tijátoppa
Algengt var að íbúar við aust- legt tjón varð af völdum þess
urströnd Nicaragua flýðu upp og mun nærri láta að 150 þús-
í tijátoppa til þess að sleppa und manns hafi misst heimili
lifandi frá flóðum sem fylgdu sín. Fellibylurinn gekk vestur
fellibylnum Jóhönnu er hann yfir landið og var gefið nýtt
gekk yfir landið um helgina. nafn, Miriam, þegar hann fór
Vitað er um a.m.k. 50 manns ' út á Kyrrahaf.
sem týndu lífí í óveðrinu. Gífúr-
Grænland:
Fjárlög samþykkt
Frá Nils Jörgen Bruun, fréttaritara Morgfunblaðsins í Nuuk á Grœnlandi.
Grænlenzka landsþingið hefúr
samþykkt ný Qárlög fyrir næsta
ár og samkvæmt þeim verða út-
gjöld ríkissjóðs þrir milljarðar
danskra króna, eða jafiivirði um
20 milljarðar íslenzkra.
Gert er ráð fyrir að ríkissjóður
verði rekinn hallalaus á næsta ári,
að tekjur mæti útgjöldum. Engar
skattahækkanir munu þó eiga sér
setað.
Af útgjöldum fara tveir milljarð-
ar danskra króna til atvinnuveg-
anna. í fyrsta sinn er gert ráð fyr-
ir afborgunum og vöxtum af erlend-
Um lánum, en sú upphæð nemur
236 milljónum danskra, eða jafn-
virði 1,7 milljarða íslenzkra. Græn-
lenzka heimastjómin tók erlend lán
í fyrsta sinn á þessu ári sem einkum
var varið til fjárfestinga í sjávarút-
vegi.
Fundur rómverskra skjala frá 1. öld eftir Krist:
Siðmenntað fólk sem
var sátt við tilveruna
Vindolanda, Bretlandi. Reuter.
BRESKIR fomleifafiræðingar hafia fúndið elstu, kunnu menjamar
um ritað mál á Bretlandseyjum, bréf, sem rómverskir hermenn
skrifúðu fyrir 1.900 árum á þessum úraga norðurhjara heimsveld-
isins. Af þeim má ráða, að hermennimir og þeirra fólk hafi ver-
ið vel haldin í mat og drykk, tekið mikinn þátt i félagslifinu og
yfirleitt verið sátt við lífíð og tilveruna. Skærumar við fjandsam-
lega þjóðflokka, sem fyrir vora í landinu, ollu þeim augljóslega
litlum áhyggjum.
Reuter
Breski fomleifafræðingurinn Robin Birley í rústum rómverska
virkisins í Vindolanda.
Fundarstaðurinn er í Vindo-
landa í Norðaustur-Engiandi, í
gömlum virkisrústum, en þar rák-
ust fomleifafræðingamir á heilt
skjalasafn; bréf, tilskipanir frá
hemum um flutning einstakra
hermanna, ferðakostnaðarreikn-
inga, reikningshald birgðastjóra,
námsbækur og boðsbréf þar sem
boðið var til veislu.
Eiríkshaugi verður hlíft
ENSKIR sagnfiræðingar og
aðrir áhugamenn hafa komið
þvi tíl leiðar, að haugi Eiriks
blóðaxar, síðasta vikingakon-
ungsins í Jórvík, verður hlíft
en til hafði staðið að ijúfa hann
vegna vegarframkvæmda. Var
frá þessu sagt i Dnily Te-
legraph um síðustu mánaða-
mót.
Á þessum slóðum liggur vegur-
inn yfír Pennínafjöllin í ótal bugð-
um og hafði samgönguráðuneytið
áhuga á að fækka þeim nokkuð.
Átti nýi vegurinn að liggja í gegn-
um hauginn, sem sagt er, að
Eiríkur hafí verið lagður í, og
einnig yfír merkar minjar frá
tímum Rómveija. Nú hefíir hins
vegar verið hætt við þessar fyrir-
ætlanir og fær því Eiríkur að
hvíla áfram í friði.
Eiríkur blóðöx var sonur Har-
alds hárfagra Hálfdanarsonar
svarta og tók við konungdómi í
Noregi eftir föður sinn. Hann ríkti
þó aðeins í eitt ár eftir lát hans
en flýði þá úr landi undan Hákoni
Aðaisteinsfóstra bróður sínum.
Eiríkur og Gunnhildur kona hans
settust þá að í Jórvík á Englandi
þar sem hann gerðist landvamar-
maður Aðalsteins Englandskon-
ungs og fékk Norðimbraland til
forráða.
Frá Eiríki og Gunnhildi segir
mikið í Egils sögu eins og kunn-
ugt er og það var í Jórvík sem
Egill leysti höfuð sitt með lof-
kvæði um Eirík, Höfuðlausn,
fyrsta íslenska eða norræna
kvæðinu með endarím. í Egils
sögu segir, að Eiríkur hafí fallið
í vesturvíking en enskir sagnfræð-
ingar segja, að hann hafí fallið í
skærum í Stainmore, skammt frá
Jórvík, árið 954.
„Þetta eru elstu skjöl, sem við
höfum fundið, og það má í raun
kalla þau upphaf breskrar sögu,“
sagði dr. Timothy Potter, for-
stöðumaður bresk-rómversku
deildarinnar í Breska safninu.
Auk skjalanna fundust í Vindo-
landa þúsundir hversdagslegra
muna, t.d. vopn og veijur, verk-
færi, skór og fatnaður.
Kvartað yfir slæmum
vegum
I einu bréfanna biður Octavius,
líklega birgðastjórinn, um að fá
peninga senda hið bráðasta og
segir, að birgðaflutningar hafí
tafíst vegna þess, að „viae malae
sunt“, vegimir eru slæmir. „Sag-
an sýnir okkur, að einhver mesta
og besta gjöfin, sem Rómveijar
gáfu öðmm Eviópuþjóðum, voru
vegimir. Allar leiðir lágu til Róm-
ar,“ sagði Robin Birley, forstöðu-
maður Breska safnsins. „Hér er
á ferðinni maður, sem var uppi
skömmu eftir Krists burð og hvað
segir hann? Götumar eru slæmar.
Svei mér ef það hefur nokkuð
breyst."
Eitt bréfanna er skólastíll og
hefur nemandinn augljóslega ekki
kunnað lexíuna sína nógu vel því
að hann fer ekki alveg rétt með
ljóð eftir skáldið Virgil. Hefur það
verið leiðrétt með annarri rithönd
og trúlega kennarans sjálfs. í
öðru bréfi er Sulpiciu Lepidinu,
eiginkonu háttsetts embættis-
manns, boðið til afmælisveislu og
af bréfaskiptum hennar við aðra
konu er ekki annað að sjá en þær
uni hag sínum vel, engu er líkara
en þær væru enn heima á Ítalíu.
Kurteist fólk og menntað
Fomleifafræðingamir hafa til
þessa fundið bréf frá 600 einstök-
um mönnur.i og þau sýna vel, að
lestrar- og skriftarkunnátta og
almenn menntun hafa verið á háu
stigi meðal Rómveija. „Þetta hef-
ur verið skelfílega kurteist fólk
og skelfílega menntað," lét einn
fomleifafræðinganna hafa eftir
sér.
„Bréfín sýna, að rómverski her-
inn hefur farið vel með sitt fólk,“
segir dr. Alan Bowman, sérfræð-
ingur í bresk-rómverskri sögu við
Oxford-háskóla, en í þeim kemur
einnig fram, að hermennimir
unnu líka hörðum höndum við
byggingarframkvæmdir, viðhald
og heræfíngar. í Vindolanda fund-
ust einnig upplýsingar um her-
styrk Rómveija á þessum stað,
þær fyrstu, sem fundist hafa á
Vesturlöndum, og má af þeim sjá,
að einstakir herflokkar höfðu að-
setur vítt og breitt um Norður-
England.