Morgunblaðið - 30.11.1988, Qupperneq 26

26
MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 30. NÓVEMBER 1988
Vm, Tokýó, London. Reuter.
SÉRFRÆÐINGAR í olíumálum eru efins um að nýtt samkomulag
Samtaka olíuútflutningsríkja, OPEC, dugi til að hækka verðið á
fatinu af hráoliu upp í 18 dali á fyrri hluta næsta árs eins og sam-
tökin hafa einsett sér. Samkomulag náðist um 20% samdrátt í olíu-
framleiðslu en ólíklegt er talið að það nægi til að auka eftirspurn
og koma í veg fyrir að einstök ríki fari fram úr framleiðslukvótum
sinum.
Saudi-Arabar, stærstu olíuút-
flytjendur OPEC, eru ekki hrifnir
af 18 dala takmarkinu þótt þeir
hafi dregið til baka tillögu sína um
15 dala viðmiðun á fatinu á fundin-
um. í Vínarborg. Því er talið að
þeir og ef til vill fleiri ríki fari fram
úr kvótum sínum og heildarfram-
leiðsla OPEC-ríkja verði meiri en
18,5 milljónir fata á dag eins og
stefnt er að eftir 1. janúar. Til
dæmis þykir ólíklegt að Sameinuðu
Hans-Dietrich Genscher
arabísku furstadæmin sætti sig við
að minnka olíuútflutning um 50%
eins og samningurinn kveður á um.
Sem stendur framleiða OPEC-ríkin
23 milljónir tunna á dag með þeim
afleiðingum að olíuverð hefur lækk-
að jafnt og þétt. Takist OPEC-
ríkjum hins vegar að halda sér við
framleiðslukvótana þá eru líkur á
að tekið verði að ganga svo á olíu-
birgðir um mitt næsta ár að verðið
komist upp í 18 dali á fatið.
Olíusérfræðingar í Japan segjast
ekki hafa trú á að olíuverðið fari
upp fyrir 15 dali og haldist frekar
nálægt 13 dölum á fatið. „Nokkur
hækkun næstu vikur er líkleg en
síðan ekki söguna meir,“ segir einn
þeirra.
A hádegi í gær seldist fatið af
Norðursjávarolíu, sem afgreidd
verður í janúar, á 14,10 dali í Lon-
don. Það hafði selst á 14,40 dali
við lokun markaðar á mánudag og
hvorki meira né minna en 14,95
dali skömmu eftir að samkomulag
OPEC-ríkja náðist þann sama dag.
Skýringin á þessari verðlækkun ol-
íunnar eru efasemdir um að OPEC-
samkomulagið haldi.
Utanríkisráðherra V-Þýskalands sækir írani heim:
Viðskipti og frelsun gísla
í Líbanon efst á baugi
Bonn, Teheran. Reuter.
HANS-Dietrich Genscher, utanríkisráðherra Vestur-Þýskalands,
hefixr undanfarna daga dvalist í íran og átt viðræður við þarlenda
ráðamenn. í fór með Genscher eru um 30 vestur-þýskir kaupsýslu-
menn en viðræðumar hafa, að sögn aðstoðarmanna utanríkisráð-
herrans, einkum snúist um viðskipti og erlenda gísla í Líbanon,
sem öfgafullir fylgismenn írana hafa á valdi sínu.
Ólíkt öðrum vestrænum ríkjum
hafa Vestur-Þjóðveijar átt allgóð
samskipti við klerkastjómina í ír-
an. Genscher kom í opinbera heim-
sókn til Irans árið 1984 og varð
þar með fyrstur vestrænna_ ut-
anríkisráðherra til að sækja írani
heim eftir valdatöku öfgafullra
múhameðstrúarmanna í landinu
árið 1979.
Heimildarmenn í röðum vestur-
þýskra stjórnarerindreka sögðu að
ráðamenn í Iran hefðu reynst fúsir
til að ræða málefni erlendra gísla
í Líbanon. Hinir ýmsu hópar öfga-
manna í landinu sem fylgja klerka-
stjóminni í Iran hafa ekki færri
en 18 vestræna gísla á valdi sínu.
Frá því vopnahléi var komið á í
Persaflóastríðinu í ágústmánuði
hafa íranskir ráðamenn gefið til
kynna þeir séu tilbúnir til að beita
sér fyrir því að gíslamir verði leyst-
ir úr haldi í þeirri von að vestræn
ríki reynist þá reiðubúin til að
leggja fram fjármagn til að endur-
reisa efnahag landsins.
Útvarpið í_ Teheran sagði á
mánudag að íranir vonuðust eftir
aukinni samvinnu við Vestur-
Þjóðverja bæði á efnahags- og
stjómmálasviðinu en utanaðkom-
andi*þrýstingur á vettvangi mann-
réttinda yrði ekki liðinn. I fréttum
útvarpsins var vitnað til ummæla
Alis Akhbars Velayatis, utanríkis-
ráðherra írans, þess efnis að Vest-
ur-Þjóðveijar gætu gegnt mikil-
vægu hlutverki við endurreisn
landsins en efnahagur þess er í
rústum sökum stríðsrekstursins.
Velayati sagði hins vegar að vest-
rænir fjölmiðlar hefðu hafíð ófræg-
ingarherferð gegn írönum og kvað
fréttaflutning af mannréttinda-
brotum í Iran einkennast af
„pólitískum fordómum“. Yrðu ut-
anaðkomandi afskipti af innanrík-
ismálum írana ekki liðin.
í fréttum útvarpsins var þess
getið að 112 kaupsýslumenn og
stjómarerindrekar væru í för með
Hans-Dietrich Genscher. Auk
Velayatis hefur vestur-þýski ut-
anríkisráðherrann rætt við Ali
Khameini, forseta írans, og Ali
Akbar Hashemi Rafsanjani, for-
seta þingsins.
Reuter
Síberíumammút
Vísindamenn hjá náttúrufræðiakademíunni í Leníngrad mæla steingerving af forsögulegum mamm-
út, sem nýlega fannst í vesturhluta Síberíu.
Sakharov í Bandaríkjunum:
Frumkvöðlar vetnis-
sprengjunnar á fundi
FUNDUR sem hefði verið óhugsandi fyrir nokkrum árum, átti
sér stað í síðustu viku á hótelherbergi í Washington. Sovéski
eðlisfræðingurinn og mannréttindafrömuðurinn Andrej Sakh-
arov, er átti mestan þátt í smíði fyrstu sovésku vetnissprengjunn-
ar, ræddi í tuttugu mínútur við Edward Teller, er gegndi svip-
uðu hlutverki í bandarískum kjarnorkuvísindum.
Sakharov er nú 67 ára gamall Er Sakharov flutti ávarp til
en Teller áttræður. Þeir ræddu heiðurs Teller sagði hann að þeir
um sameiginleg áhugamál, s.s.
friðsamlega nýtingu kjamorkunn-
ar og veltu fyrir sér hugmyndum
um að koma kjamorkuverum fyr-
ir neðanjarðar til að auka örygg-
ið. Sakharov beindi þá umræðunni
að afvopnunarmálum og áréttaði
þá skoðun sína að vamarflaugar
úti í geimnum myndu geta sett
valdajafnvægið úr skorðum. Tell-
er átti hugmyndina að geim-
vamaáætlun Reagans Banda-
ríkjaforseta og sagði hann að
gera yrði frekari tilraunir með
þessa tækni; það væm mistök að
varpa henni fyrir róða.
hefðu báðir lent í iðu þjóðemis-
kenndar sem valdið hefði því að
litið var á smíði vetnissprengjunn-
ar sem úrslitamál. „En nú held
ég að smíðin hafi verið hörmuleg
mistök," sagði Sakharov. Frammi
fyrir hópi fólks þar sem flestir
voru ákafir fylgjendur geim-
vamaáætlunarinnar, sagði hann
að nýtt skeið væri hafið í sögu
mannkynsins og hann væri sann-
færður um að nauðsynlegt væri
að beita nýjum aðferðum við lausn
mála.
Teller sagði að framfarir í
tækni væm helsta von mannkyns.
Samkomulag OPEC-ríkja:
V esturbakkinn:
Sérfræðingar ef-
ast um að olíufat-
ið hækki í 18 dali
Athafiialíf lamast
vegna verkfalla
Edward Teller (t.v) og Andrej Sakharov
Margt væri líkt með lífshlaupi
þeirra Sakharovs en hann benti á
að honum sjálfum hefði verið leyft
að starfa á rannsóknastofum og
fylgj'ast með helstu nýjungum en
Sakharov hefði hins vegar verið
bannaður aðgangur að viðkvæm-
um upplýsingum.
dugleysis ísraelska hersins, óku
vopnaðir um götur Ramallah á
Vesturbakkanum með ísraelska
fánann blaktandi á bílum sínum.
Félagar í andspymuhreyfingu
múhameðstrúarmanna, sem er
þekkt undir nafninu HAMAS,
þyrptust út á götur í Ramallah þeg-
ar morgunbænum lauk og bönnuðu
kaupmönnum að opna verslanir
sínar, að sögn borgarbúa.
„Um 60 félagar úr HAMAS voru
á báðum aðalverslunargötunum.
íbúamir eru flestir reiðir en það
þorir enginn að opna verslanir,"
sagði skósali einn í samtali við
fréttamann Reuters.
Með verkfallinu var þess minnst
að 41 ár er liðið frá samþykkt Sam-
einuðu þjóðanna um skiptingu Pal-
estínu í gyðingaríki og arabaríki.
Frelsissamtök Palestínu, PLO, féll-
ust fyrst á þessa samþykkt í Alsír
í síðustu viku á fundi Þjóðarráðs
Palestínu, hins útlæga þings Pa-
lestínumanna. Að auki lýstu fundar-
menn yfir stofnun sjálfstæðs ríkis
Palestínumanna á hemámssvæðum
ísraels.
Andspyrnuhreyfing múhameðs-
trúarmanna, HAMAS, gagnrýndi
niðurstöður fundarins en hreyfingin
er andvíg öllum málamiðlunum
gagnvart Isráelum.
Frá borginni Nablus á Vestur-
bakkanum bárust þau tíðindi að
skorist hefði í odda milli Þjóðfrelsis-
fylkingar Palestínumanna og
Fatah-samtaka Yassers Arafats.
ísraelsher lýsti því yfir að helming-
ur palestínskra ibúa á Gaza-svæð-
inu væru í útgöngubanni og einnig
væri útgöngubann í gildi í átta
flóttamannabúðum á svæðinu.
Ramallah. Reuter.
VERKFÖLL sem strangtrúaðir
múslímar og palestínskir marx-
istar hvöttu til í trássi við vilja
leiðtoga Frelsissamtaka Pal-
estínumanna lamaði athafnalíf á
Vesturbakka Jórdanár og Gaza-
svæðinu i gær. ísraelskir land-
nemar, sem kváðust reiðir vegna