Morgunblaðið - 30.11.1988, Blaðsíða 33

MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 30. NÓVEMBER 1988
33
Gildistöku laga um
virðisaukaskatt frestað
Ólafur Ragnar Grímsson flármálaráðherra mælti fyrir fnimvarpi
um frestun gildistöku laga virðisaukaskatt á fundi neðri deildar
Alþingis í gær. Hann rökstuddi frestunina meðal annars með því,
að lengri tíma þyrfti til að undirbúa þessa skattkerfisbreytingu held-
ur en gert hefði verið ráð fyrir. Einnig sagði hann að hæpið væri
að skerða tekjur ríkisins á tímum mikilla efiiahagsörðugleika, en
tilkoma virðisaukaskattsins er talin hafa slíka skerðingu í fór með
sér. í umræðum um frumvarpið kom firam, að frestunin nýtur víðtæks
stuðnings þingmanna og lýstu ræðumenn úr öllum sljórnarandstöðu-
flokkunum yfir stuðningi við það. Þorsteinn Pálsson og fleiri þing-
menn Sjálfstæðisflokksins sögðu að Qárþörf ríkisins væri höfúðá-
stæða frestunarinnar og töldu að hér væri komið fram hið fyrsta í
röð frumvarpa ríkisstjórnarinnar um skattheimtu. Gagnrýndu þeir
ríkissljórnina fyrir óljósa stefiiumótun og misvísandi yfirlýsingar í
þeim efiium.
Ólafur Ragnar Grímsson fjár-
málaráðherra sagði, að fresta ætti
gildistöku laga um virðisaukaskatt
frá 1. júlí 1989 til 1. janúar 1990.
Mikilvægasta ástæðan fyrir því
væri sú, að lengri tíma þyrfti til
að undirbúa þessa skattkerfisbreyt-
ingu heldur en gert var ráð fyrir í
upphafí. Meðal annars væri hönnun
tölvukerfís skammt komin.
Fjármálaráðherra sagði enn
fremur, að hæpið væri að fram-
kvæma þessa breytingu vegna mik-
illa efnhagsörðugleika, en reikna
mætti með að tekjutap ríkisins yrði
um 1.200 milljónir króna á næsta
ári, ef söluskattur yrði afnuminn
1. júlí og virðisaukaskattur tekinn
upp í staðinn. Hann bætti þó við,
að frestun væri óhjákvæmileg, jafn-
vel þótt staða ríkissjóðs væri ekki
jafn slæm og raun ber vitni.
Þorsteinn Pálsson (S/Sl) tók
næstur til máls. Hann benti á, að
hér væri á ferðinni fyrsta frumvarp
ríkisstjómar Steingríms Hermanns-
sonar um skattheimtu. Hann sagði
einnig að þessi tillöguflutningur
fæli í sér breytingu á stefnu Al-
þýðubandalagsins í skattamálum. Á
síðasta þingi hefðu talsmenn þess
barist gegn virðisaukaskattinum,
en nú legði formaður flokksins að-
eins til að gildistöku laganna um
hann yrði frestað. Af því mætti
ráða, að hann ætlaði sér að koma
lögunum í framkvæmd.
Þorsteinn sagði að ástæðulaust
væri fyrir fjármálaráðherra að fara
í launkofa með þá staðreynd, að
ijárþörf ríkisins væri meginástæða
þess að frumvarpið væri lagt fram.
Hann sagðist sakna þess að ekki
hefði komið fram nein útlistun á
skattastefnu ríkisstjórnarinnar í
ræðu fjármálaráðherra, til dæmis
varðandi hugmyndir um að lækka
söluskatt á einstökum vöruflokkum,
svo sem matvælum. Einnig væru
yfirlýsingar talsmanna ríkisstjórn-
arflokkanna misvísandi, til -dæmis
hvað varðaði hugmyndir um annað
skattþrep í tekjuskatti, öryrkja-
skatt, menningarskatt og íþrótta-
skatt.
Þorsteinn spurði fjármálaráð-
herra einnig, hvort það væri stefna
Alþýðubandalagsins, að ekki beri
að lækka skatta á matvælum og
hvort skipuð yrði nefnd með fulltrú-
um allra flokka til að endurskoða
lögin um virðisaukaskattinn. Hann
sagði að lokum, að vegna stöðunnar
í ríkisfjármálum væri ekki tilefni
til skattalækkunar og því væri rétt
að fresta gildistöku laga um virðis-
Geir H. Haarde (S/Rvk) sagði
að ágæt efnisrök væru fyrir frum-
varpinu. Það væri hins vegar at-
hyglisvert að fjármálaráðherra
hefði aðeins lagt til að gildistökunni
yrði frestað, þar sem hann væri
formaður þess flokks, sem harðast
hefði barist gegn virðisáukaskattin-
um á sínum tíma. Sagðist Geir
fagna hinni breyttu stefnu Alþýðu-
bandalagsins.
Hann vitnaði síðan í umræður
um virðisaukaskattinn, einkum
ummæli Steingríms J. Sigfússonar,
núverandi landbúnaðarráðherra,
þar sem hann ræðst harkalega gegn
þessari skattheimtuaðferð. Sagði
Geir að þetta mál væri Alþýðu-
bandalaginu og formanni þess til
háðungar. Að lokum spurði Geir
fjármálaráðherra hvort ekki væri
von á skattafrumvörpum stjómar-
innar og hvort ekki væri samkomu-
lag í ríkisstjórninni um þau.
Albert Guðmundsson (B/Rvk)
sagði að lög um virðisaukaskatt
væru ekki til umræðu á þessum
fundi; þau hefðu verið samþykkt á
síðasta þingi. Hann sagði vinnu-
brögð fjármálaráðherra í þessu
máli ábyrg og lýsti yfír stuðningi
sínum við frumvarpið.
Friðrik Sophusson (S/Rvk)
gagnrýndi ríkisstjórnina harðlega.
Hann sagði að á sama tíma og
ætlast væri til að fyrirtæki og heim-
ili drægju saman útgjöldin ætlaði
ríkisstjómin að auka skattheimtu í
stað þess að sýna aðhald í ríkis-
rekstrinum.
Friðrik gagnrýndi einnig, að
tekjuöflunarfrumvörp ríkisstjómar-
innar hefðu ekki verið lögð fram
og sagði að við þær aðstæður gætu
þingmenn ekki tekið afstöðu til fjár-
lagafmmvarpsins. Friðrik spurði
fjármálaráðherra að lokum um fyr-
irhugaðan skatt á fjármagnstekjur,
og hvort ríkisskuldabréf yrðu und-
anþegin slíkum skatti.
Kristín Halldórsdóttir
(Kvl/Rn) sagði að Kvennalistinn
styddi frestunina og lýsti jafnframt
yfír efasemdum sínum um að virðis-
aukaskatturinn næði tilgangi
sínum. Kristín sagðist að lokum
undrast snarsnúning Alþýðubanda-
lagsins í hveiju málinu á fætur
öðru, til dæmis hvað varðaði matar-
skattinn.
STUTTAR ÞINGFRÉTTIR
Meðal nýrra þingmála eru
eftirtalin lagafrumvörp, þings-
ályktunartillögur og fyrir-
spurnir.
Tvöföldun skatts á
verzlunarhúsnæði
Samkvæmt stjórnarfrumvarpi,
sem Qármálaráðherra hefur lagt
fram, hækkar sérstakur skattur á
skrifstofu- og verzlunarhúsnæði
um 100%. Skatthlutfallið var 1,1%
af fasteignamatsverði í ár, verður
2,2% 1989, ef frumvarpið nær
fram að ganga. Innheimtar tekjur
af þessum sérskatti á verzlunar-
húsnæði nema um 230 m.kr. í ár,
en verða á næsta ári, samkvæmt
áætlun, 425 m.kr.
Sérstakur skattur á verzlunar-
og skrifstofuhúsnæði var fyrst
lagður á árið 1979.
Búminjasafn
Alexander Stefánsson (F/Vl)
og Friðjón Þórðarson (S/Vl) hafa
lagt fram frumvarp til laga um
búminjasafn á Hvanneyri. Hlut-
verk safnsins skal vera að safna
munum, minjum óg hvers konar
heimildum er varða íslenzkan
landbúnað, varðveita og hafa til
sýnis almenningi. Kosta skal
kapps um að varðveita hæfílegt
sýnishom véla, tækja og verkfæra
og hvers konar annarra búminja,
sem eru að hverfa eða hætt er
að nota vegna breyttra þjóðhátta.
Breytt lög um félagslegar
kaupleiguíbúðir
Lagt hefur verið fram stjórnar- *
frumvarp um breytingu á lögum
um Húsnæðisstofnun ríkisins. í
því felst, að sá sem fengið hefur
úthlutað félagslegri kaupleiguí-
búð getur valið milli þess að kaupa
íbúðina, leigja íbúðina með kaup-
rétti og þess að kaupa eignarhlut
í íbúðinni og hafa þar með trygg-
ingu fyrir öruggum afnotarétti af
henni.
í athugasemdum um frum-
varpið segir meðal annars, að hér
sé um samskonar fyrirkomulag
að ræða og heimilað sé í lögum
um almennar kaupleiguíbúðir.
Lagt er til, að framkvæmdaaðila
verði heimilt að selja leigjanda í
félagslegri kaupleiguíbúð eignar-
hluta, er nemi allt að 15% af
korstnaðar- eða kaupverði íbúðar-
innar.
Þingsályktanir
Ingi Bjöm Albertsson (B/Vl)
hefur lagt fram tillögu til þings-
ályktunar, þar sem skorað er á
fjármálaráðherra að skipa nefnd,
sem á að leita leiða til koma í veg
fyrir innflutning á vörum á fölsuð-
um upprunaskírteinum.
Guðmundur H. Garðarsson
(S/Rvk) o.fl. hafa lagt fram
þingsályktunartillögu um eflingu
hafbeitar á íslandi. Þar er meðal
annars lagt til, að komið verði á
afurðalánakerfi í hafbeitinni, sem
geri fyrirtækjum kleift að fjár-
magna rekstur sinn fram að sölu
afurðanna. Einnig er í tillögunni
gert ráð fyrir, að söluskattur og
aðflutningsgjöld af stofn- og
rekstrarkostnaði hafbeitarstöðva
verði endurgreiddur, eins og í
öðrum útflutningsgreinum.
Fyrirspurnir
Eftirfarandi fyrirspumum hef-
ur verið beint til ráðherra:
1) Halldór Blöndal (S/Ne) spyr
iðnaðarráðherra hvort ríkisstjóm-
in telji nauðsynlegt að bæta
rekstrarstöðu skipaiðnaðarins og
treysta samkeppnisgrundvöll
hans.
2) Halldór Blöndal (S/Ne) spyr
sjávarúvegsráðherra um rækju-
veiðar og umfang þeirra frá árs-
byijun 1984, og hvort úthlutun
leyfa hafí verið í samræmi við
gildandi lög.
3) Halldór Blöndal (S/Ne) spyr
sjávarútvegsráðherra hvernig
brugðist verði við fyrirsjáanlegum
samdrætti í úthafsrækjuveiðum á
næsta ári varðandi veiðikvóta og
rækjuvinnsluleyfi.
4) Halldór Blöndal (S/Ne) spyr
forsætisráðherra, hvort hann telji
að þjóðargjaldþrot blasi við að
óbreyttri stjórnarstefnu.
5) Unnur Stefánsdóttir (F/Sl)
spyr samgönguráðherra hvað líði
framkvæmd þingsályktunartit-
lögu, sem samþykkt var á síðasta
Alþingi, um mótun opinberrar
ferðamálastefnu.
6) Óli Þ. Guðbjartsson (B/Sl)
spyr menntamálaráðherra hvort
það sé ætlun ráðherra að móta
stefnu um framtíðarhlutverk hér-
aðsskólanna og hvenær sé að
vænta tillagna um þau efni.
7) Guðmundur H. Garðarsson
(S/Rvk) spyr félagsmálaráðherra
hvemig upplýsingaskyldu lífeyris-
sjóðanna um árlegt ráðstöfunarfé
hafí verið fullnægt.
Þorsteinn Pálsson
Fjármálaráðherra tók þá aftur
til máls. Hann sagði að sér bæri
skylda til að framfylgja lögum frá
Alþingi, hver svo sem skoðun hans
væri á þeim. Auk þess fylgdu mála-
miðlanir vem í samsteypustjórnum.
Sagði hann að alþýðubandalags-
menn hefðu talið réttlætanlegt að
gefa eftir í ýmsum stefnumálum
sínum við stjómarmyndunina,
vegna erfiðleika í atvinnulífinum
og ríkisfjármálunum.
Ráðherra sagði einnig að efa-
semdir hefðu verið í Alþýðubanda-
laginu um virðisaukaskattinn, enda
hefði komið í ljós að málið væri
stærra og flóknara en ýmsir hefðu
haldið. Hann sagði hugsanlegt að
nefnd með fulltrúum allra flokka
yrði skipuð til að endurskoða lögin
um hann.
I máli fjármálaráðherra kom
fram, að meginatriðin skatta-
stefnu stjómarinnar væru ljós;
sækja ætti fé til þeirra, sem mest
hefðu á milli handanna. Einstök
tekjuöflunarfrumvörp væru svo
væntanleg á næstu dögum. Varð-
andi skattlagningu happdrætta bað
ráðherra menn að hafa ekki stór
orð um það, þótt spilafíkn manna
væri skattlögð. Það væri sjálfsagt
og ekki væru líkur á því að velta
hnr>r>dffiRttanna minnkaði.
Ólafur Ragnar Grímsson
Fjármálaráðherra sagði að lok-
um, að eðlilegt væri að skattleggja
ekki spariskírteini ríkissjóðs, þar
sem það þjónaði þjóðarhagsmunum
að efla það spamaðarform.
Geir H. Haarde tók aftur til
máls. Sagði hann meðal annars, að
það sem stæði eftir að loknum
tveimur ræðum fjármálaráðherra
væri, að Alþýðubandalagið hefði
ekki talið þetta mál það mikilvægt,
að það stæði í vegi fyrir stjómar-
þátttöku flokksins.
Þorsteinn Pálsson tók einnig til
máls. Sagði hann athyglisvert, að
fjármálaráðherra hefði ekki minnst
á stefnu ríkisstjómarinnar í skatta-
málum í fyrri ræðu sinni, en í þeirri
seinni hefðu öll svör hans verið al-
mennt orðuð og í hugleiðingastíl.
Þorsteinn gagnrýndi fjármála-
ráðherra fyrir yfirlýsingagleði og
ríkisstjómina fyrir efnahagsstefnu
sína, sem hann sagði miða að mis-
munun. Að lokum ræddi hann um
skattlagningu happdrætta og sagði
að allar ríkisstjórnir hefðu virt það
svigrúm, sem öflug félagasamtök
hefðu til fjáröflunar með happ-
drættum.
Fleiri tóku til máls í þessum
umræðum, en ekki gefst kostur á
að rekja þær frekar hér.
Oljóst hvar öryggis-
fengar verða vistaðir
Efitir næstu áramót verður óheimilt að vista öryggisfanga í venju-
legum fangelsum og er ekki ljóst hvað um þá verður eftir þann tíma.
Þessar upplýsingar komu firam í svari Halldórs Ásgrímssonar, dóms-
málaráðherra, við fyrirspurn frá Ásgeiri Hannesi Eirikssyni, vara-
þingmanni Borgaraflokksins i Reykjavík.
Þar sem Asgeir Hannes situr
ekki á þingi um þessar mundir
flutti- Guðmundur Ágústsson
(B/Rvk) fyrirspum hans um með-
ferðarheimili fyrir ósakhæfa af-
brotamenn. Guðmundur benti á, að
ekkert hefði verið aðhafst í málum
þessara manna. Þeir væru dæmdir
til vistar á viðeigandi hæli, en slík
stofnun væri ekki til hér á landi.
Brýnt væri _að bæta úr því.
Halldór Ásgrímsson, dómsmála-
ráðherra, sagði að ekki væri ætlun-
in að koma upp sérstakri stofnun
fyrir ósakhæfa afbrotamenn. Slíkt
væri afar kostnáðarsamt og slíkir
fangar afar fáir á hveijum tíma.
Halldór sagði að samkvæmt nýj-
um lögum um fangelsi og fangavist
væri óheimilt að vista þessa örygg-
isfanga í venjulegum fangelsum.
Lögin tækju gildi um áramótin en
reynt yrði að finna viðeigandi fram-
búðarlausn vandans fyrir þann
tíma. Slíkt ætti að gerast í sam-
starfí heilbrigðis- og dómsmálayfir-
valda.
Vondir vegir og auk-
inn rekstrarkostnaður
Miðhúsum.
UMFERÐ hefiur verið mikil hér
um slóðir að undanförnu og
vegir eftir því slæmir. Til dæm-
is hefur skólabillinn verið
hálfitíma lengur í hverri ferð
en venjulega og kalla skólabíl-
stjórar þó ekki allt ömmu sína
í þeim efiium.
Bílstjórar smábíla kvarta þó
mest yfir vegunum og þegar þeir
fara yfir Svínadal verða þeir oft á
tíðum að strauja veginn vegna
forar en hún stafar af miklum
rigningum að undanfömu og svo
er verið að hækka þar veginn og
er erfitt að halda honum þar í
horfí.
Hins vegar mætti Vegagerðin
setja upp skilti þar sem ökumenn
smærri bíla em varaðir við en það
hefur ekki verið gert eftir því sem
best er vitað. Hægt er að fara
fyrir Strandir og þó að það sé
helmingi lengri leið en Svínadalur
ættu bílar að komast leiðar sinnar
minna skemmdir. Ekki var fyllt
upp að Brú við Bæjará i haust og
er þar veruleg hætta á ferðum
fyrir ókunnuga.
Margir telja að rekstrarkostnað-
ur smábíla hér sé tvisvar til þrisv-
ar sinnum meiri en hjá þeim sem
aka jafnan á bundnu slitlagi.
— Sveinn