Morgunblaðið - 18.05.1989, Blaðsíða 13

Morgunblaðið - 18.05.1989, Blaðsíða 13
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 18. MAI 1989 13 Strandapósturinn Bókmenntir ErlendurJónsson STRANDAPÓSTURINN. XXn. 140 bls. Útg. Átthagaf. Strandamanna. 1988. Strandapósturinn hefst á ljóði eftir Ingólf Jónsson frá Prestsbakka sem hann nefnir Heim. Það má vera lýsandi fyrir ritið og félagið sem að baki þvi stendur. Átthagafé- lag er samtök brottfluttra sem hugsa heim. Og fáar sýslur munu hafa orðið að sjá á bak fleirum en Strandasýsla. íbúar eru þar um ell- efu hundruð og fer fækkandi ef eitthvað er. Ef til vill eru brott- fluttir litlu færri, flestir líkast til búsettir í Reykjavik og nágrenni. Að venju er í riti þessu blandað efni: kveðskapur og fróðleikur af ýmsu tagi. Höfundar eru fólk á efra aldri. Og bernskuminningar setja svip á ritið. Meðal þeirra sem hverfa þannig aftur til Iiðnu áranna er Böðvar Guðlaugsson. Hann hefur sent frá sér ljóðabækur og er skáld gott þó nafni hans hafí sjaldan ver- ið á loft haldið; kannski vegna þess að hann er góður hagyrðingur, en hagmælska telst ekki sem fyrrum nauðsynlegur undanfari skáldskap- ar, jafnvel þvert á móti! Skopkvæði Böðvars eru sum bæði beinskeitt og gagnorð. Bernskuminningar frá Kolbeinsá heitir þáttur Böðvars; stuttur; mætti vera lengri; gæti verið inngangur að lengri frásögn. Þorsteinn Matthíasson, sem kunnur er af bókum sínum og út- varpserindum, segir í þættinum Hann er góður greyið, éggefhonum fjóra, frá þvi hvernig það atvikaðist að hann gerðist kennari. Markverð er sú saga fyrir ýmissa hluta sakir. Sveitaskólarnir á fyrstu áratugum aldarinnar eru merkilegur kapítuli i skólasögunni. Fólk vissi að mennt- unin kostaði sitt en var þá líka reiðubúið að greiða fyrir hana og hvetja unga menn til kennaranáms. Þannig varð það fyrir annarra áeggjan að Þorsteinn gerðist kenn- ari. Þeir, sem skrifa i Strandapóst- inn, munu fæstir hafa stundað rit- störf um ævina. En til er fólk sem virðist svo áskapað að orða hugsun sína í rituðu máli að engu er líkara en það hafi ekki gert annað um ævina. Svo er um Jónu Vigfús- dóttur frá Stóru-Hvalsá sem segir frá sjóróðrum á Hrútafirði í ung- dæmi sínu. Sjálfsagt þótti þá að stúlkur réru til fiskjar ef þær höfðu til þess löngun og þor. En Jóna er ekki aðeins að lýsa gömtum at- vinnuháttum; hún vekur líka upp andblæ liðna tímans með sinni dul- mögnuðu tilfinningu þar sem fólk bætti sér upp fábreytileik hins dags- daglega með þvi að gefa imyndun- araflinu þvi lausari tauminn. Því þá var sú tíð ekki liðin er hið dulda blómstraði í vitundinni og brá lit yfir hversdagsleikann sem ella hefði orðið bæði grárri og fá- breyttari. Dulræn lífsatvik er fyrir- sögn nokkurra stuttra þátta eftir Guðrúnu Jónsdóttur frá Kjós. Guð- rún er nýlega látin. í inngangi seg- ir að lífsleið Guðrúnar hafi verið Ingólfiir Jónsson frá Prests- bakka. »oft mjög erfið og þyrnum stráð« og mun það vera orð" að sönnu. Eigi að síður hefur Guðrún verið bæði dreymin og draumspök og þá líka gefið sér tíma til að skrásetja það sem fyrir hana bar og henni þótti í frásögur færandi. Guðrún var hálfsystir J>ess mæta manns, Simonar Jóh. Agústssonar. En þeir Strandapóstsmenn kafa líka lengra aftur í fortíðina. Tómas Einarsson skrifar Um Hallvarð Hallsson frá Horni sem uppi var á seinni hluta 18. aldar, og Guðmund- ur G. Jónsson hefur sett saman þáttinn Málaferli út af feitmeti en þau drógu slóða til skipsstrands er varð árið 1866. Það var á allra síð- ustu árum hýðinga og rikisdala og þótti þá yfirvöldum henta að taka húð fyrir gjald þar eð margur átti- smátt af hinu síðar talda. En þvi horfa fræðimenn gjarnan til saka- mála af þessu tagi að um þau eru til skjalfestar heimildir. Yfirheyrsl- ur gefa oft furðuglögga hugmynd um kjör fólks fyrr á tímum; og reyndar lífshætti yfirhöfuð. Fleira er í þessum Strandapósti. Það, sem hér hefur verið nefnt, má þó gefa glögga hugmynd um efni ritsins, ekki aðeins nú heldur árin i Tgegnum. Það er í sjálfu sér ærið verk að halda úti slfku riti á þriðja tug ára og láta ekki deigan síga. Margt hvað, sem birst hefur í ritinu, hefur almennt þjóðfræði- og menningarsögugildi fyrir utan að þeir Strandamenn hafa dyggi- lega haldið í heiðri sögu síns héraðs. Ritdómur um bók- ina „Bakþanka" Bækur Katrín Fjeldsted „Bakþankar" eftir Bente Krist- ensen og Bente Hövmand. Útg. Vinnueftirlit ríkisins, 1989. Þýðendur: Hólmfríður K. Gunn- arsdóttir, Hulda Olafsdóttir og Vilhjálmur Rafiisson. Vinnueftirlit ríkisins hefur gefið út bókina BAK-þanka eftir Birgitte Kristensen og Bente Hövmand sem gefin var út af danska ríkisútvarp- inu 1986. Höfundar eru sjúkraþjálf- arar sem starfa í Kaupmannahöfn og tengist bók þeirra átta sjón- varpsþáttum, sem nú er verið að sýna í Fræðsluvarpi sjónvárpsins. Myndböndin fást keypt þar, en bók- in fæst hjá Vinnueftirliti ríkisins og í bókaverslunum. Óhætt er að segja að hér sé á ferðinni vandað og vel unnið fræðsluefni. Allir læknar vita hve kvartanir frá baki eru algengar. Bakverkir valda vinnutapi og draga úr vellíðan fólks. Flestir þekkja bakverki af eigin raun eða vegna þess að vinir eða ættingjar hafa átt við þá að stríða. Málið kemur því mörgum við. Bókin skiptist í átta kafla. Þeir fjalla meðal annars um uppbygg- ingu hryggjarins, limaburð, hvernig á að lyfta, bera, ganga, hlaupa og sitja, hvflast og sofa. Nú mætti ætla að flestum væri eðlilegt að gera allt þetta án sérstakrar til- sagnar, umfram það að læra að ganga á fyrsta og öðru aldursári. Svo er þó ekki. Algengt er að lima- burði sé alvarlega áfátt, vinnustell- ingar rangar, vöðvar spenntir og stífir eða þá líkaminn slyttislegur. Um allt þetta er fjallað á ljósan og einfaldan hátt í bókinni með fjölda ljósmynda og teikninga til skýring- ar. Á meðfylgjandi ljósmynd má sjá hvernig strik dregið lóðrétt eftir spegli getur hjálpað til að sjá hvort staðið sé rétt. Góð líkamsstaða á að vera bein en ekki spennt. Sé hún bein og góð fellur lóðrétta strikið rétt fyrir aftan eyrað, mitt í gegnum axlirnar, gegnum eða rétt fyrir aft- an mjaðmahnútuna, rétt fyrir aftan hnéskelina og á miðja ristina. Ég mæli með því, að þú, lesandi góð- ur, gaumgæfir hið fyrsta hvort líkamsstaða þín sé rétt samkvæmt þessu. Sé svo, dugir þér ef til vill að lesa bókina einu sinni. Sé svo ekki, held ég að bókin ætti að eiga sér fastan samastað á náttborðinu Þankar í upphafi Bókmenntir og að þú ættir að gera æfingar sem þar eru kenndar, allavega kvölds og morgna, ef ekki oftar. Hús skemmdist í eldsvoða Flateyri. ELDUR kom upp í kjallara íbúð- arhússins í Hafnarstræti 13, Flat- eyri, á hvítasunnudag. Mikið skemmdist i eldi og reyk. Finun manna fjölskylda bjó í húsinu og var að heiman er eldurinn kom upp. Eldsupptök er ókunn en talið er að kviknað hafí 5 út frá rafmagni. Greiðlega gekk að slökkva eldinn og tókst að bjarga búslóð fólksins sem bjó í húsinu. Tvær búslóðir voru geymdar í kjallara hússins og eyðilögðust þær. Stórbruni hefði getað orðið ef ekki hefði tekist að ráða niðurlögum eldsins því húsið er samfast við gisti- og veitinga- staðinn Vagninn á Flateyri og stutt yfir í Kaupfélag Önfirðinga. Mjög slæmt veður var á hvíta- sunnudagá Flateyri. Jóhann Hjálmarsson Bjarni Bjarnason: UPPHAFIÐ. Augnhvíta 1989. Upphafið er fyrsta bók ungs höf- undar, Bjarna Bjarnasonar. Að hætti byrjenda veltir hann ýmsu fyrir sér og freistar að gera ljóð úr þönkunum. Eitt þeirra nefnist Ráð: Hugsaðu ekki um hvað þú ert heldur hvað líti út fyrir að þú sért Hugsaðu ekki um hvernig þér líður heldur hvernig líti út fyrir að þér líði Hugsaðu ekki um hvað þér finnst um þig heldur hvað öðrum kann að finnast um þig Stundum mætti halda að höfund- urinn væri reynslunni ríkari, hefði lifað tímana tvenna. í Leiðum kemst hann vel að orði, bregður upp hnytt- inni ævimynd: Ung og hrifnæm dreyma hvort um annað hafa enn ekki ratað saman seinna öldruð hjón hver voru fyrstu orðin Ljóð samnefnt bókinni er langt, í senn í því mælska og leikur sem lofa góðu. Endurtekningar skipta töluverðu máli í Ijóðinu. Það sem háir tjáningu Bjarna er aftur á móti að rabbstíllinn verður of fyrir- ferðarmikill og á kostnað mynd- Bjarni Bjarnason rænu sem oft ræður úrslitum í ljóð- list. En hér er góð viðleitni á ferð- inni og það má vissulega segja um fleiri ljóð Upphafsins. Yfírleitt nær Bjarni Bjarnason bestum árangri í styttri ljóðum, honum hættir til að vera ekki nógu markviss í þeim lengri. Undantekn- ing er þó Hann sagði þar sem um- búðalaus talstíllinn nýtur sín. Ljóðin í Upphafinu eru misjöfn og fá beinlínis eftirminnileg. En það eru átök, leit í þeim bestu og slíkt fer vel í bókum eftir ung skáld. Súper-Apex fargjald. AUar nánari upplýsingar færðu á söluskrifstofum Flugleiða, hjá umboðsmönnum og ferðaskrifstofum. FLUGLEIDÍR Söluskrifstofur Flugleiða: Lækjargötu 2, Hótel Esju, Kringlunni og Leifsstöð. Upplýsingar og farpantanir í síma 25 100. :->ijv sn

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.