Morgunblaðið - 15.05.1991, Blaðsíða 22

Morgunblaðið - 15.05.1991, Blaðsíða 22
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 15. MAÍ 1991 VIÐRÆÐURNAR UM EVROPSKA EFNAHAGSSVÆÐIÐ Sænskir fjölmiðlar: Island og Sviss óþarfa þrösk- uldar í vegi samruna Evrópu Stokkhólmi. Frá Erik Liden, fréttaritara Morgunblaðsins. MOTBARUR Islendinga og Sviss- lendinga í sambandi við lokaálykt- un ráðherrafundarins um Evr- ópska efnahagssvæðið (EES) byggjast ;l ólund og hamla að óþörfu samruna Fríverslunar- bandalags Evrópu (EFTA) og Evrópubandalagsins (EB), að áliti höfunda margra forystugreina í sænskum blöðum í gær. Mikilvægi fiskveiðihagsmuna fyrir íslend- inga ætti ekki að þurfa að koma í veg fyrir að ríki álfunnar sam- einist þótt réttmætt sé að taka tillit til þessara hagsmuna. í frétt Dagens Nyheter um við- ræðumar er sagt að engu megi muna að viðræðurnar í Brussel fari út um þúfur. Mjög vafasamt sé að það muni takast að undirrita samn- inginn í júní eins og stefnt er að. Deilt sé aðallega um þrjú mál. í fyrsta lagi skipulag dómstóls í ágreiningsmálum aðildarríkja EES, í öðru lagi fískveiðiréttindi við ísland og Noreg og þriðja lagi ósk Svislend- inga um að geta hafnað ákveðnum atriðum samstarfsins einhliða. Sviss- neska stjórnin þori ekki að biðja kjósendur að samþykkja jafn um- . fangsmikið valdaafsal og rætt sé um; ótvírætt sjálfsforræði sé heilagt mál í augum flestra landsmanna. Fréttamáður Svenska Dagbladet segir ráðherra EB-ríkjanna sammála um að íslendingar eigi rétt á því að tekið sé sérstakt tillit til þess hve háðir þeir eru fiskveiðum. Hann seg- ir að þeirri hugmynd hafi verið hreyft að tíu EB-ríki af tólf ákveði að krefjast engra Fiskveiðiheimilda við ísland gegn því að Spánverjar og Portúgalir fái slíkar heimildir. íslendingar hóti því á hinn bóginn að hætta allri þátttöku í viðræðunum nema kröfunni um veiðiheimildir verði sópað af borðinu. Anita Grad- in, utanríkisviðskiptaráðherra Svía, hefur í viðræðunum stutt kröfur ís- lands. Um afstöðu Svisslendinga segir Gradin í blaðaviðtali að þeir vilji áskilja sér rétt til að hafna öllum ákvæðum EES-samningsins sem þeim líki ekki við og það muni EB- ríkin ekki fallast á. Ljóst er að sænsk stjórnvöld leggja nú megináhersluna á að und- irbúa umsókn um aðild að EB og þau líta á væntanlega EES-samn- inga sem bráðabirgðalausn er ekki skipti meginmáli. Líklegt er að Svíþjóð og Aust- urríki, annað EFTA-land sem þegar hefur lagt inn aðildarumsókn í Brussel, muni hafa samráð í viðræð- um við bandalagið. Svenska Dag- bladet segir að austurríski utanríkis- ráðherrann, Alois Mock, dragi enga dul á að það muni ekki skipta Aust- urríkismenn neinu þótt EES-viðræð- urnar renni út í sandinn. Höfuðstöðvar Evrópubandalagsins í Brussel þar sem viðræður EFTA\ og EB um Evrópska efnahagssvæðið hafa farið fram. Þrjú mál óleyst — landbúnað- ur, þróunarsjóður og fiskur Brussel. Frá Kristófer M. Kristinssyni, fréttaritara Morgunblaðsins. FLEST bendir til þess að góður árangur hafi náðst á sameiginlegum ráðherrafundi Fríverslunarbandalags Evrópu (EFTA) og Evrópubanda- lagsins (EB) sem lauk í Brussel aðfaranótt þriðjudags. Litið er svo á að fátt sé útistandandi af deilumálum utan landbúnaður, þróunarsjóður og fiskur sem muni sýnu erfiðastur. Fundinum, sem átti að hefjast klukkan fjögur síðdegis á mánudag, var ítrekað frestað þar sem nauð- synlegri undirbúningsvinnu væri ekki lokið. Sameiginlegur fundur ráðherranna hófst ekki fyrr en rúmlega tíu um kvöldið og stóð fram yfir miðnætti. Fram að fundinum var tímanum m.a. varið til viðræðna á milli Wolf- gangs Schussels, viðskiptaráðherra Austurríkis, sem er forseti EFTA- ráðsins um þessar mundir, Frans Andriessens úr framkvæmdastjórn EB og Jacques Poos, utanríkisráð- herra Lúxemborgar og forseta ráð- herraráðs EB. Auk þess voru haldnir alls konar tvíhliða fundir á milli ráð- herranna. Erfið staða kom upp innan EFTA en í viðræðum innan banda- lagsins höfðu fulltrúar Svisslendinga einangrast og erfiðlega gekk að finna færa leið út úr þeim deilum. Endan- lega samsinntu Svisslendingar lokaá- lyktun fundarins með allmörgum fyr- irvörum þó. Það verður að öllum lík- indum hlutverk EFTA-ráðherra í Vínarborg í næstu viku að jafna ágreininginn. Yfirlýsingin Yfirlýsing fundarins er átta blaðs- íður auk viðauka þar sem m.a. eru ítrekaðir fyrirvarar íslendinga vegna fjárfestinga í sjávarútvegi. I upphafi er lögð áhersla á þann ásetning ráð- herranna að h'úka samningnum fyrir sumarleyfí þannig að hægt verði að leggja hann fyrir Evrópuþingið og þing aðildarríkjanna f haust. Jafn- framt lýstu ráðherrarnir yfír ánægju sinni með þann árangur sem náðst hefði frá síðasta ráðherrafundi í des- ember sl. Það er mat ráðherranna að góðir möguleikar séu á að fínna lausnir á þeim ágreiningi sem enn er uppi í samningaviðræðunum. Lögð er áhersla á mikilvægi þess að heild- arjafnvægi sé á milli ábata, réttinda og skyldna í endanlegum samningi. Eftirlitsstofnanir Lausn er í sjónmáli á eftirlitsstofn- unum með samkeppni og ríkisstyrkj- um. Sömuleiðis minnkar bilið á milli EB og EFTA hvað varðar verkaskipt- ingu og samstarf á milli framkvæmd- astjórnar EB og framkvæmdastjórn- ar EFTA sem hefði svipuð völd í þessum efnum og framkvæmdastjórn EB hefur. Samkomulag hefur og náðst um raunhæfar lausnir sem tryggja örugga vernd á sviði heil- brigðis-, öryggis- og umhverfismála. Meginþorri EB-reglna sem gilda um þessi efni tekur því gildi innan EFTA 1. janúar 1993.1 yfirlýsingunni kem- ur fram að góður árangur hefði náðst hvað snertir opinber útboð, skaðsem- isábyrgð, prófanir, vottorð og EB- merki, og hugverkaréttindi. Gert er ráð fyrir samstarfi á sviði tollamála og bættar og einfaldaðar uppruna- reglur. Aðildarríki EFTA munu taka upp flestar samþykkta EB um hindr- unarlausa fjármagnsflutninga 1. jan- úar 1993 með tilteknum undantekn- ingum. Samkomulag hefur náðst um drög að nánara samstarfi á sviði efnahags- og gjaldeyrismála. Að- lögunartímar innan EFTA hvað varð- ar félagarétt, félagsmálastefnu og umhverfisstefnu verða tvö ár. Landbúnaður Aðildarríki EFTA munu afnema eða draga úr innflutningsgjöldum á landbúnaðarafurðum sem skipta vanþróuð svæði innan EB miklu máli auk þess sem áhersla verður lögð á að afnema tæknilegar við- skiptahindranir með þær afurðir. Almennt veðrur stefnt að því að draga úr hömlum á viðskiptum með landbúnaðarafurðir. Sjávarutvegur Samkvæmt heimildum innan EB er það talinn merkur áfangi af hálfu bandalagsins að það viðurkennir í yfirlýsingunni að sjávarútvegur sé raunveruiegur hluti samninganna um EES. J Sjóður í yfírlýsingunni kemur fram að aðildarríki EFTA eru reiðubúin til að skoða þann möguleika að koma á fót þróunarsjóði sem yrði fjármagn- aður af þeim og styrkti fátækari svæði innan EB. Samkomulag varð um almenn öryggisákvæði sem hægt væri að beita í hvert skipti sem alvar- leg efnahagsleg, þjóðfélagsleg og/eða umhverfisvandamál í atvinn- ugrein eða héraði koma upp. Um samráð um ákvarðanir er lögð áhersla á nauðsyn þess að þróa virkt upplýsingakerfi og samráð við Evr- ópuþingið, gefa verði sérfræðingum EFTA tækifæri til að eiga hlut að máli við undirbúning tillagna innan framkvæmdastjórnar- EB að svo miklu leyti sem við á og hægt er. Leitað verði til sérfræðinga EFTA á sama hátt og leitað er til sérfræðinga innan EB. Þátttaka EFTA í nefndum sem varða jaðarverkefni, s.s. sam- starf í menntun, mun ráðast af aðild EFTA í kostnaði við verkefnið. Ákvarðanir sem varða EES verða teknar sameiginlega og samhljóða af EFTA og EB. Komi upp mikill ágreiningur yrði sameiginlegri stjórnarnefnd EES falið að fínna lausn eða miðla málum. Dómstóll Samkomulag var um að sérhvert aðildarríkja EFTA skipi dðmara í dómstólinn. Dómurinn verður í hvert skipti skipaður átta dómurum, fímm frá EB og þremur frá EFTA. Dómur- inn mun starfa innan Evrópudóm- stólsins í Lúxemborg og hafa úr- skurðarvald á eftirtöldum sviðum: — Varðandi lausn deilumála, s.s. túlkun reglma EES samkvæmt beiðni stjórnarnefndar EES eða samningsaðilanna. — Varðandi deilur milli eftirlits- stofnunar EFTA og einhvers aðild- arríkis EFTA. — Varðandi mál sem fyrirtæki eða ríki taka upp gegn ákvörðunum EFTA-stofnunar á sviði samkeppni, þ.m.t. ríkisstyrkir. Styrkja verði réttarsamræmi inn- an EES með því að gera aðildarríkj- um EFTA kleift að koma fyrir Evr- ópudómstólinn. Að lokum lýstu aðild- arríki EFTA sig reiðubúin til að setja ákvæði inn í löggjöf sína í þá veru að reglur samningsins um EES skuli hafa forgang í þeim tilfellum sem þær rekast á við önnur ákvæði í innri löggjöf þeirra. VERÐ FRÁ 895.00C

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.