Morgunblaðið - 15.05.1991, Blaðsíða 25

Morgunblaðið - 15.05.1991, Blaðsíða 25
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 15. MAI 1991 25 legur eru þar efni til endurnýjun- ar kjarasamninga með stígandi kaupmætti við stöðugt verðlag og það þrátt fyrir þá efnahagslegu stöðnun sem einkennir þjóðarbú- skap íslendinga," segir í ályktun- inni, í ályktun aðalfundarins er lögð áhersla á áframhaldandi stöðugleika í efnahagsmálum umfram önnur markmið og því verði kjarasamning- ar í haust að grundvallast á af- rakstri atvinnulífs, ¦ stöðugu gengi og að verðlagsbreytingar fari ekki umfram það sem gerist í nálægum ríkjum. Segir í álytkuninni að opinberir aðilar verði að sníða útgjöld að tekj- um. Taumlaus útgáfa ríkistryggðra skuldabréfa, einkum húsbréfa hafi nú knúið fram hækkun vaxta á al- mennum lánamarkaði sem dragi úr fjárfestingu og nýsköpun i atvinn- ulífinu. „Niðurskurður opinberra útgjalda þarf ekki að felast í samdrætti opin- berrar þjónustu, né þess öryggis, sem velferðarkerfið veitir. Kostnaði má hins vegar halda í skefjum með aukinni hagkvæmni, kostnaðarað- haldi og samkeppni," segir í ályktun VSÍ. Segir þar ennfremur að stjórnvöld hljóti að kosta kapps um að auka kostnaðarvitund í opinberum rekstri og grynnka á skuldum hins opinbera með því m.a. að selja opinber fyrir- tæki og banka á markaði. Á aðalfundinum var Einar Oddur Kristjánsson endurkjörinn formaður Vinnuveitendasambandsins. tföllum aborðið Yfirlýsing ráðherrafundar EB og EFTA í Brussel: T^ggja Þ^rf heildarjafnvægi ábata, réttinda og skyldna 3 og alvöru prósent á ári." Sagði hann að stöðug- leikapólitíkin hefði það eitt aðal- markmið, að verja verðgildi krónunn- ar. Staða atvinnurekstrar væri veik og íslensk fyrirtæki byggju flest við slæma eiginfjárstöðu en atinnurekst- urinn stæði þó frammi fyrir stórauk- inni samkeppni á næstu árum, hverj- ir svo sem samningar við ríki Evrópu kynnu að verða. Um markmið kjarasamninganna í haust sagði Einar m.a.: „Ef við náum ekki að bæta kjör hins dugmikla al- menna launþega, þá er í fyrsta lagi fjarstæða að tala um að bæta kjör þeirra sem sjúkir eru og sorgmæddir eða á einhvern hátt veikburða. I öðru lagi er þá eins víst að þeir munu flýja íslenskan vinnumarkað, þeir dug- mestu og viljugustu í þjóðfélaginu, þá megum við sSst missa." Sagði hann að aðilar vinnumarkaðar yrðu að vinna að þvf sameiginlega og með atfylgi ríkisins að bæta kjör launþega og hag atvinnufyrirtækjanna. Kvaðst hann ekki vantreysta verkalýðs- hreyfingunni því hún hefði staðið með vinnuveitendum eins og klettur í gegnum þykkt og þunnt. Barátta gegn svartri atvinnustarfsemi í lok ræðu sinnar vék Einar að þeirri spurningu hvort vinnuveitend- ur væru trúverðugir í augum við- semjenda sinna. „Það er ekki sjálf- gefið að svarið sé „Já." Það er eitt öðru fremur, sem ég held að bæði særi og æri heiðvirt launafólk, en það er að horfa upp á fólk sem virð- ist fátt skorta af veraldargæðum, en borgar þó enga skatta og lætur sem það hafi litlar tekjur. Margir setja samasemmerki milli slíks fólks og vinnuveitenda. Þó það sé mjög ósann- gjarnt. Samtök atvinnurekenda hafa á liðnum árum ekki tekið upp sér- staka baráttu gegn svartri atvinnu- starfsemi og nótulausum viðskiptum. Það eigum við að gera. Þessir aðilar veita atvinnustarfseminni í landinu, sem fylgir lögum og reglum, greiðir skatta og skyldur, mjög óheiðarlega samkeppni," sagði Einar. HÉR fer á eftir í opinberri þýð- ingu sameiginleg yfirlýsing ráð- herrafundar Evrópubandalags- ins og Fríverslunarbandalags Evrópu í Brussel 13. maí sl.: 1. Ráðherrar aðildarríkja og framkvæmdastjórnar Evrópubanda- lagsins og ráðherrar ríkja Fríversl- unarsamtaka Evrópu og Liechten- stein komu saman til fundar í Bruss- el 13. maí 1991. 2. Af hálfu Evrópubandalagsins var fundi stýrt af Jacques Poos, utanríkisráðherra Lúxemborgar og formanni EB-ráðsins, en' af hálfu EFTA-landanna af Wolfgang Sc- hussel, efnahagsmálaráðherra Austurríkis og formanni EFTA- ráðsins. Fulltrúi framkvæmda- stjórnar Evrópubandalagsins á fundinum var Frans Andriessen, varaforseti hennar. Georg Reisch, aðalframkvæmdastjóri EFTA, sat einnig fundinn. 2.a. Ráðherrar staðfestu þann ásetning sinn að leiða til lykta við- ræður um víðtækan EES-samning á jafnréttisgrundvelli fyrir sumar, sem skyldi tryggja gagnkvæma hagsmuni samningsaðilanna til hins ýtrasta en ná jafnframt til allra þátta samstarfs þeirra og tryggja jafnvægi þess. 3. Eftir að hvor aðili um sig hafði gefið skýrslu um samningastöðuna lýstu þeir ánægju með þann veru- lega árangur sem náðst hefur í samningaviðræðunum frá því að þeir hittust síðast í desember 1990. 4. Þeir tóku fram að samkomulag hefði náðst um fjölmarga mikilvæga þætti EES-samnings og komust að þeirri niðurstöðu að leiðir virtust færar til úrlausnar á þeim atriðum sem enn væru eftir. Þeir minntu á að lokasamningur hlyti að byggjast á því að viðunandi lausn fyrir samn- ingsaðila fengist á öllum þeim svið- um sem viðræðurnar ná til, jafnt varðandi efnisatriði sem stofnana- hliðar. Einnig þyrfti að tryggja heildarjafnvægi ábata, réttinda og skyldna. Þeir hvöttu samningamenn sína til að draga ekki af sér í leit- inni að leiðum til úrlausnar þeirra mála sem enn eru ófrágengin. 5. Með vísan til þeirra atriða sem talin eru upp í sameiginlegri yfirlýs- ingu 19. desember 1990 minntust þeir á eftirfarandi atriði þar sem þróun hefur átt sér stað. 6. Þeir fögnuðu þeim árangri sem náðst hefur við skilgreiningu lausn- ar á rekstrarvanda kerfis sem tryggt gæti jöfn samkeppnisskilyrði um allt EES, þar með talið að því er varðar ríkisstyrki. Þeir tóku fram að dregið hefði saman með samn- ingsaðilum við að skilgreina í megin- atriðum verkaskiptingu og samstarf milli framkvæmdastjórnar EB ann- ars vegar og sjálfstæðrar EFTA- stofnunar sem hefði samsvarandi umboð og svipað hlutverk og fram- kvæmdastjórn Evrópubandalagsins hins vegar. Þeir hvöttu samninga- menn sína til að leiða samninga til lykta eins fljótt og auðið yrði, þar með talið um nánari útfærslu þess hvernig skipta mætti málum milli stofnananna tveggja sem og um hlutverk dómstóls. 7. Þátttakendur fögnuðu því að samkomulag hefði náðst um' raun-. hæfar lausnir sem tryggðu jafnt örugga vernd á sviði heilbrigðis-, öryggis- óg umhverfismála sam- hliða fríverslun. Þetta mun tryggja að þorri viðeigandi samþykkta Evr- ópubandalagsins kemur að fullu til framkvæmda innan EFTA-landa frá 1. janúar 1993. Á tilteknum öðrum sviðum verður hindrunum aflétt inn- an EES frá 1. janúar 1993 á grund-' velli samþykkta Evrópubandalags- ins þó löggjöf einstakra EFTA-landa geti gilt á aðlögunartíma. Sam- komulag náðist um að aflétta hindr- unum í viðskiptum með vélknúin ökutæki frá 1.1. 1995 á grundvelli samþykkta Evrópubandalagsins. EFTA-lönd geta þó haldið eigin lög- gjöf þar til lagðar hafa verið fram nýjar bandalagsreglur sem farið verður með samkvæmt því verklagi sem tilgreint verður í samningnum. Fyrir vissar afurðir (þ.e. áburð sem inniheldur kadmium, CFC, Halons) hefur verið samþykkt ótímabundið aðlögunartímabil sem tekið verður til endurskoðunar 1995. Þau svið sem enn bíða úrlausnar varða nú aðeins hættuleg efni, tilbúin efni og lausnir og meindýraeitur. Samningamenn eru hvattir til þess að starfa enn að lausn þessara mála. 8. Að því er varðar önnur atriði vöruviðskipta tóku þátttakendur fram að góður árangur hefði náðst um opinber útboð, skaðsemisábyrgð, prófanir, vottorð og EB-merki, hug- verkaréttindi. Samningurinn mun fela í sér aukið samstarf í tollamálum og bættar og einfaldaðar uppruna- reglur. Innan ramma samningsins verður unnið að frekari umbótum. 9. Ennfremur var til þess tekið að sá árangur hefði náðst að báðir aðil- ar samþykkja að stál skuli falla und- ir EES-samninginn að svo miklu leyti sem ákvæði tvíhliða fríverslun- arsamninganna um vörur Kola- og stálbandalagsins gilda ekki, en þau ákvæði verða áfram í fullu gildi. Frekari árangur hefur náðst á orku- sviðinu þar sem samkomulag er um að samningurinn skuli taka til hluta af samþykktum Evrópubandalagsins. Ræða þarf frekar þær samþykktir Evrópubandalagsins sem kveða á um framboðsörðugleika. 10. Þeir fögnuðu ennfremur því samkomulagi sem náðst hefur í tengslum við hindrunarlausa fjár- magnsflutninga og þjónustuviðskipti. EFTA-löndin munu taka upp viðeig- andi samþykktir Evrópubandalagsins frá 1. janúar 1993 með þeim undan- tekningum þó að um vissa þætti munu gilda aðlögunartímabil. Þau EFTA-ríki sem í hlut eiga munu beita núgildandi löggjöf sinni um fjár- magnsflutninga frjálslega á aðlögun- artíma. Athuga verður nánar út- varpstilskipun Evrópubandalagsins. Ennfremur fögnuðu þeir samkomu- lagi sem náðst hefur um drög að samstarfi á sviði efnahags- og gjald- eyrismála. 11. Þeir tóku fram að frekari ár- angur hefur náðst á flutningasviðinu sem skiptir höfuðmáli innan EES vegna tengsla við frjáls vöru- og þjón- ustuviðskipti. Þeir komust að þeirri niðurstöðu að finna þyrfti víðtæka lausn um flutninga. Þeir hvöttu samningamenn sína til að ljúka þeim tvíhliða viðræðum sem nú eiga sér stað gegnum flutninga sem fyrst og háfa í huga sérstök hagsmunamál nokkurra jaðarsvæða EES. 12. Enn er starf óunnið varðandi búsetu- og atvinnuréttindi. 13. Þeir tóku fram að samkomulag hefði náðst um það að á nokkrum sviðum almenns eðlis þar sem sam- þykktir bandalagsins verða teknar upp af EFTA-löndunum (félagarétt- ur, félagsmálastefna, umhverfis- stefna) munu almennt gilda aðlög- unartímabil í allt að tvö ár. Þeir fögnuðu því samkomulagi sem náðst hefur til að styrkja og breikka samstarf utan hins fjórþætta frelsis (jaðarverkefni) innan ramma starf- semi Evrópubandalagsins, t.d. á sviði rannsókna og þróunar, þar með talin upplýsingaþjónusta, umhverfismála, menntunarmála, þjálfunar og æsku- lýðsmála, félagsmálastefnu, neyt- endaverndar, lítilla og meðalstórra fyrirtækja, ferðamála og sjónvarps að svo miklu leyti sem þessi málefni falla ekki undir aðra hluta samnings- ins. Þeir tóku fram að nú hefði veru- lega dregið úr ágreiningi um þá þætti sem ættu að verða hluti af EES-samningi til þess að tryggja traustan lagagrundvöll fyrir víðtækt og kraftmikið samstarf. Þeir hvöttu samningamenn sína til að starfa enn að lausn þeirra ör- fáu mála sem enn bíða úrlausnar. 14. Þátttakendur tóku tjl þess árangurs sem náðst hefur á landbún- aðarsviðinu. Þeir staðfestu þann ásetning sinn að draga úr hömlum á viðskiptum með landbúnaðarafurð- ir innan EES í samræmi við landbún- aðarstefnu hvers lands fyrir sig. Sérstakt þróunarákvæði verður hluti af EES-samningnum. Ennfremur munu EFTA-löndin afnema eða draga úr innflutningsgjöldum frá 1.1. 1993 á afurðum sem skipta miður þróúð svæði innan Evrópu- bandalagsins sérstöku máli. Sérstak- lega verður unnið að því marki að afnema viðskiptahindranir af völdum reglugerða um heilbrigði dýra og jurta. Að því er hið síðastnefnda varðar munu EFTA-löndin taka yfir að svo miklu leyti sem unnt er sam- þykktir Evrópubandalagsins. Enn- fremur verða gerðar raunhæfar ráð- stafanir frá 1.1. 1993 í formi gagn- kvæmra tvíhliða samninga milli Evr- ópubandalagsins og EFTA-landanna innan EES-ramma. Loks verður greitt fyrir viðskiptum með unnar landbúnaðarafurðir. Þeir samþykktu að halda yrði áfram samningavið- ræðum um þessa þætti og leiða þær til lykta sem fyrst með tilliti til þess hversu þungt landbúnaðargeirinn vegur við að tryggja jafnvægi í samningnum en einnig sem þáttur í því að draga úr svæðisbundnu, fé- lagsíegu og efnahagslegu misræmi. 15. Þeir minntu á að sjávarútveg- ur væri jafnmikilvægur þáttur EES- samnings og lögðu á það áherslu að brýnt væri að herða róðurinn við samningaviðræður til þess að ná fram lausn sem gæti sameinað á viðunandi hátt hagsmuni beggja hliða fyrir lok samningaviðræðn-- anna. Að því er sjávarútveg varðar vísa ráðherrar sérstaklega til fjórðu greinar þessarar yfirlýsingar þar sem sagt er að lokasamkomulag fari eftir því hvort lausn fáist um alla þætti samningaviðræðnanna sem sé viðunandi fyrir hvern um sig; að lok- um verður að nást heildarjafnvægi ábata, réttinda og skyldna fyrir sér- hvern samningsaðila. 16. Brýnt er ennfremur að vinna að því að finna leiðir til að ná því mikilvæga markmiði að draga úr svæðisbundnu efnahagslegu og fé- lagslegu misræmi. Þetta markmið er nauðsynlegt til þess að ná viðun- andi jafnvægi í EES-samningi. Þeir tóku til þess að Evrópubandalagið hefur lagt fram beiðrji um að sett verði á stofn fjárhagsstofnun sem muni beita sér á viðeigandi hátt til þess að ná þessu markmiði og til þess að EFTA-löndin eru reiðubúin að athuga þetta. Ganga þarf nú frá framkvæmdaatriðum. 17. Að því er varðar laga- og stofnanahliðar ítrekuðu þátttakend- ur þær meginreglur sem settar voru fram í sameiginlegri yfirlýsingu frá 19. desember 1990. Þeir töldu að starfhæfar stofnanalausnir þyrftu að nást til að ná sem mestu réttar- samræmi innan evrópsks efnahags- svæðis án þess þó að stefna í voða hvorki sjálfræði samningsaðila við ákvarðanatöku, sameiningarferli Evrópubandalagsins né séreðli EB- löggjafar. Hafandi þetta í huga tóku þeir sérstaklega fyrir eftirfarandi atriði: 18. Þeir voru sammála um nauð- syn þess að samningurinn skyldi hafa að geyma almennt öryggis- ákvæði sem hægt væri að beita í hvert skipti sem alvarleg efnahags- leg þjóðfélags- og/eða umhverfis- vandamál í atvinnugrein eða (héraði væru að koma upp. Samningsaðilar gætu með einhliða yfirlýsingum, sem miHiríkjaráðstefna bókaði, komið á framfæri því sem þau vildu um mög- ulega beitingu þessa almenna örygg- isákvæðis. Þeir staðfestu einnig þau atriði varðandi þetta sem tekin voru fram í sameiginlegu yfirlýsingunni frá 19. desember 1990. 19. Þeir lögðu einnig áherslu á mikilvægi þessa að tryggja hið fyllsta réttarsamræmi. Til þess að ná því markmiði þyrfti að þróa á þeim sviðum sem snertu evrópskt - efnahagssvæði stöðugt ferli upplýs- ingaskipta og samráðs samhliða lög- gjafarferli Evrópubandalagsins. Ennfremur þyrfti að gefa sérfræð- ingum EFTA-landanna kost á því að eiga hlut að máli að svo miklu leyti sem hægt er og eftir því hvaða svið er til umfjöllunar við vinnslu tillagna framkvæmdastjórnar til nefnda EB. í þessu samhengi tóku þeir fram að þegar framkvæmda- stjórn undirbýr tillögur sínar mun hún leita til sérfræðinga EFTA-land- anna á sama hátt og til sérfræðinga aðildarríkjanna. Einnig tóku þeir fram að hægt væri að ræða raunhæf- ar lausnir fyrir tiltekin sérstök vand- amál og ennfremur að staða EFTA- landanna í nefndum sem varða jaðar- verkefni mundi að fullu mótast af mögulegri fjárhagslegri þátttöku þeirra í viðeigandi verkefnum.' 20. Þeir minntu á að ákvarðanir í evrópsku efnahagssvæði væru teknar samhljóða af Evrópubanda- laginu annars vegar og EFTA-lönd- unum með einum rómi hins vegar og minntu á að kæmu upp alvarleg og umfangsmikil vandkvæði á þeim sviðum sem heyra undir þjóðþing EFTA-landanna þá yrðu þau vand- *" kvæði tekin til athugunar af sameig- inlegu nefndinni. Hún mundi fyrst af öllu reyna að finna viðunandi lausn fyrir báða aðila sem gerði það kleift að halda öllum samningnum í gildi án þess þó að útiloka þann möguleika að grípa síðar, gerðist þess þörf, til almenns öryggisákvæð- is og gagnaðgerða í réttu hlutfalli. 21. Þátttakendur lögðu áherslu á nauðsyn þess að koma á innan evr- ópsks efnahagssvæðis skilvirku eft- irlitskerfi sem framkvæmdastjórn annaðist annars vegar en af hálfu EFTA stofnun sem starfaði á svipað- an hátt hins vegar. Þar þyrfti einníg sjálfstæður úrskurðaraðili að koma til. 22. Að því er varðar sjálfstæðan úrskurðaraðila verður að taka tillit til eftirfarandi meginreglna: — Tilefndir verða sjö dómarar frá EFTA-löndunum; — Settur verður á fót sjálfstæður EES-dómstóll en í honum munu sitja fimm dómarar frá Evrópudómstóln- um og þrír af EFTA-dómurunum sjö. Hann mundi starfa innan Evr- ópubandalagsdómstólsins og hafa umboð til að kveða upp úrskurði: • Varðandi lausn deilumála (þar með talið, þegar við á, túlkun EES- reglna) samkvæmt beiðni sameigin- legu nefndarinnar eða samningsaðil- anna. « • varðandi deilur milli eftirlits- stofnunar EFTA og EFTA-lands. • varðandi mál sem fyrirtæki eða ríki taka upp gegn ákvörðunum EFTA-stofnunar á sviði samkeppni (þ.m.t. varðandi ríkisstyrki). — Styrkja verður réttarsamræmi innan EES með því að gera EFTA- löndum kleift að koma fyrir Evrópu- dómstólinn og með því að koma á verklagi svipuðu því sem starfrækt er á grundvelli Lugano-samningsins. 23. Þeir tóku fram að aðildarríki EFTA væru reiðubúin til þess að setja ákvæði í innri löggjöf sína f þá veru að reglur samningsins um evrópskt efnahagssvæði skuli hafa forgang í þeim tilfellum sem þær rekast á við Önnur ákvæði innri lög- gjafar þeirra. Framkvæmdastjórn mun senda EFTA bréf til út- skýringar á framkvæmd þessarar greinar. Sjá yfirlýsingu utanríkisráð- herra íslands á blaðamanna- fundi í Brussel í gær, á bls. 27.

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.