Morgunblaðið - 30.05.1993, Blaðsíða 6

6 FRÉTTIR/INNLENT
MÖHG'uNBLADID SUNNUDÁGtÍR '30. MAÍ 1993
AF INNLENDUM
VETTVANGI
PÉTUR GUNNARSSON
Þyrlusveitin aðeins kölluð til
þegar urn lífsháska er að ræða
LEIÐANGURINN sem þyrlur varnarliðsins á Keflavíkur-
flugvelli fóru í á fimmtudag eftir stýrimönnunum á
Baldvini Þorsteinssyni EA, sem þá var um 433 sjómílur
út af Reykjanesi, hefur enn orðið til þess að setja mál-
efni björgunarþyrlu í sviðsljósið og varpa ljósi á það að
mati viðmælenda Morgunblaðsins að vilji Islendingar að
sjómenn við strendur landsins njóti fullkominnar björg-
unar- og leitarþjónustu þá geti íslendingar ekki ætlast
til að aðrir veiti hana en þeir sjálfir. Þó eru viðmælend-
ur Morgunblaðsins, jafnt skipstjórinn á Baldvin Þor-
steinssyni, sem starfsmenn varnarliðsins og Landhelgis-
gæslunnar einhuga um að sú fjögurra klukkustunda töf
spm varð á því að björgunarleiðangurinn lagði af stað
á fimmtudag hafi verið skiljanleg miðað við það fyrir-
komulag sem nú gildir, þar sem aðstoð varnarliðsins er
tiltæk í neyðartilvikum. „Það er ekki óeðlilegt að menn
skoði málin í rólegheitum þegar það var ljóst að þetta
var ekki það alvarlegt," segir Arngrímur Brynjólfsson
skipsljóri á Baldvini Þorsteinssyni í samtali við Morgun-
blaðið en ljóst þótti frá upphafi að skipverjarnir tveir
væru ekki í yfirvofandi lífshættu eftir slysið um borð.
Morgunblaðið/varnarliðið
Við björgunarstörf
ÞYRLA varnarliðsins býr sig undir að bjarga slösuðum sjómanni frá borði Baldvins Þorsteinsson-
ar EA
Sú töf sem varð frá því að til-
kynnt var um slysið um borð í
Baldvini Þorsteinssyni og þar til
20 varnarliðsmenn á tveimur þyrl-
um og eldsneytisflugvél lögðu af
stað kom til vegna þess að sam-
kvæmt reglum sem gilda um sam-
skipti vamarliðsins og íslenskra
stjómvalda ber því aðeins að nota
þyrlusveitina að um lífsháska sé
að ræða.
Strax ljóst að ekki var
lífshætta
Ljóst þótti frá upphafi að menn-
irnir væru ekki í bráðri lífshættu
en þó ríkti ákveðin óvissa um
áverka annars þeirra, auk þess
sem varla gat talist veijandi
vegna mannúðarsjónarmiða að
láta rúman sólarhring líða áður
en þeir kæmust undir læknishend-
ur. Eftir samtöl lækna á Borgar-
spítala við kollega á Keflavíkur-
flugvelli ákvað varnarliðið að
senda þyrlusveit sína af stað. Þá
voru um fjórar klukkustundir frá
því að tilkynnt var um slysið og
rúmar tvær klukkustundir frá því
að aðstoðar vamarliðsins var ósk-
að.
Hefði þessi ákvörðun ekki verið
tekin hefðu sjómennirnir tveir,
sem útskrifaðir vom af Borgar-
spítalanum að lokinni rannsókn
og aðhlynningu skömmu eftir að
þyrlurnar lentu með þá við sjúkra-
húsið aðfaranótt föstudagsins,
væntanlega orðið að bíða þar til
í fyrrakvöld eftir læknishjálp,
annar með áverka á höfði og hinn
handleggsbrotinn.
Super Puma gæti flogið 350
milur
Ástæðan er sú að þyrla Land-
helgisgæslunnar TF-SIF hefur
ekki flugþol til að fljúga lengra
isvélar Bandaríkjahers. Super
Puma þyrla — eins og mest hefur
verið til umræðu að kaupa — get-
ur flogið um 350 sjómílur á haf
út og því lætur nærri að slík þyrla
hefði getað flogið út að þeim stað
þar sem togarinn var staddur eft-
ir 6 tíma stím þegar sjómennirnir
vom hífðir um borð í þyrlur varn-
arliðsins.
250 mannslíf á 22 árum
Á undanförnum 22 ámm hefur
björgunarsveit Varnarliðsins
bjargað 250 mannslífum hér við
land og að sögn Friðþórs Eydal
blaðafulltrúa hefur varnarliðið
aldrei hafnað beiðnum um aðstoð
þegar mannslíf hafa legið við að
svo miklu leyti sem veður og aðr-
ar aðstæður hafa gert slíkar að-
gerðir mögulegar. Fyrirvarinn um
að um líf eða dauða þurfi að vera
að tefla var ítrekaður fyrir fáum
en 150 sjómílur frá Reykjavík og
miðað við 11-12 sjómílna gang-
hraða hefði skipið ekki verið kom-
ið svo nærri landi fyrr en um
kvöldmatarleytið í fyrrakvöld.
Hefði Landhelgisgæslan hins
missemm og er fylgifiskur mikils
aðhalds í.rekstri varnarliðsins.
Aðeins í neyð
Það sem samkvæmt.upplýsing-
um Morgunblaðsins gerði það hins
vegar að verkum að menn töldu
nauðsynlegt að setja slíkan fyrir-
vara var hins vegar það að jafnt
íslenskum og bandarískum aðilum
þótti sem íslenskum björgunarað-
ilum hafí hætt til að líta á varnar-
liðið sem fastan hlekk í keðju ís-
lenskra björgunarsveita og hafi
jafnvel verið seilst til að óska
aðstoðar hennar til þess eins að
spara skipstjórum að halda í land
með slasaða menn þegar vel gekk
við veiðar þótt slík viðbrögð skiptu
ekki höfuðmáli fyrir velferð hins
sjúka eða slasaða.
Lengi vel vom slík útköll ekki
talin eftir, jafnvel við hættulegar
og erfiðar aðstæður til þyrluflugs.
vegar haft yfir að ráða björgunar-
þyrlu af fullkomnustu gerð hefði
verið unnt að koma sjómönnunum
undir læknishendur í fyrrinótt, um
svipað leyti og niðurstaðan varð
eftir leiðangur þyrlna og eldsneyt-
Er það meðal annars þakkað góðu
persónulegu sambandi forkólfa
íslenskra björgunarsveita. Á veg-
um þeirra gátu ljölmargir aðilar
fyrr á árum hringt beint í varnar-
liðið og kallað út þyrlusveit.
Fyrir nokkrum misserum þótti
hins vegar nauðsynlegt að koma
þessum samskiptum í stöðugra
horf m.a. til að tryggja að til
björgunarsveitar Varnarliðsins
yrði ekki leitað nema í neyðartil-
vikum en bæði íslenskum og
bandarískum stjórnvöldum hafi
verið ljóst að þá aðeins ættu af-
skipti Varnarliðsins við.
Kauptilboð í nýja þyrlu í
haust?
Fyrir nokkru var sú ákvörðun
tekin af ríkisstjórn íslands að leita
eftir samningum um kaup á björg-
unarþyrlu. Morgunblaðið spurði
Þorstein Pálsson dómsmálaráð-
herra á föstudag að því hvort slys-
ið um borð í Baldvini Þorsteins-
syni yrði til að herða á þeim kaup-
um og hvort hann teldi viðbrögð
varnarliðsins fullnægjandi miðað
við það sem til væri ætlast. „Út
af fyrir sig skil ég alveg sjónar-
mið Bandaríkjamanna í þessu efni
en þetta sýnir auðvitað það sem
við höfum alltaf gert okkur grein
fyrir og það er að það væri nauð-
synlegt að við réðum yfir eigin
björgunarþyrlu,“ sagði ráðherra.
Hann sagði að undirbúningur
málsins væri í föstum farvegi í
samræmi við samþykktir ríkis-
stjórnarinnar. Hann kvaðst vonast
til að tilboð vegna þyrlukaupa
gæti legið fyrir í haust en afhend-
ingartími færi eftir því hvort ofan
á yrði að kaupa notáða þyrlu eða
nýja en í síðarnefnda tilvikinu
gæti afhending dregist í allt að
18 mánuði frá samningi.
Undirstrikar þörf á úrbótum
Þegar Morgunblaðið náði síð-
degis á föstudag tali af Arngrími
Brynjólfssyni, skipstjóra á Bald-
vini Þorsteinssyni EÁ, var skipið
á siglingu í átt að landi til móts
við skip sem flutti nýja stýrimenn
um borð í stað hinna slösuðu. í
samtali Morgunblaðsins við Arn-
grím lagði hann áherslu á að hann
hefði skilning á því að menn hefðu
staldrað við til að meta hvort
senda skyldi þyrlur af stað eins
og atvik voru og skipulagi þessara
mála væri háttað í dag þar sem
leita þyrfti til varnarliðsins. Hins
vegar teldi hann að ekki hefði
verið hægt að réttlæta það að
láta mennina tvo bíða í einn til
tvo sólarhringa í viðbót eftir lækn-
N ishjálp ekki síst þar sem annar
þeirra hefði hlotið höfuðhögg. „En
þetta mál undirstrikar það að
þessi mál eru ekki í nógu góðu
lagi og að það er nauðsynlegt að
við íslendingar sjálfir getum af-
greitt þessi mál og þurfum ekki
að leita annað,“ sagði hann.
Heimskeppni ungra söngvara
Ólafur Ámi Bjama-
son fer til Cardiff
ÓLAFUR Árni Bjarnason hefur verið valinn til þátttöku fyrir
íslands hönd í heimskeppni 25 söngvara sem fram fer í Cardiff
Laxastigi í Norðurá
sem miðlunartæki
FYRIR liggur heimild frá Veiðifélagi Norðurár til handa leigutökum
árinnar, Stangaveiðifélagi Reykjavíkur, að laxastigi í fossinum Glanna
verði notaður sem miðlunartæki á göngur laxa fram ána í því skyni
að „halda öllum svæðum árinnar virkum", eins og Ólafur Haukur
Ólafsson, varaformaður SVFR, orðaði það í samtali við Morgunblaðið.
Hugmyndin er þá að opna ekíri stigann fyrr en síðla júnímánaðar.
Með tilkomu Iaxastiga í Glanna
fyrir nokkrum árum hefur breyting
í Wales í júní.
Valið fór þannig fram að dóm-
nefndin lagði land undir fót og
hlýddi á ótal söngvara þar sem
þeir voru við störf, þar á meðal
nokkra íslendinga. Nefndin fór t.d.
til Þýskalands og hlýddi á Ólaf
Árna þar sem hann er starfandi
og varð_ hann fyrir valinu sem fyrr
segir. í dómnefndinni eiga sæti
m.a. Marilyn Horne, Nicolai Gedda
og Dame Joan Sutherland. Keppn-
in verður sýnd í beinni útsendingu
hjá BBC og stendur dagana
10.-20. júní.
Ólafur Árni Bjarnason
orðið á dreifingu laxins í ánni við
viss skilyrði. Glanni hefur löngum
verið erfiður laxinum og fyrir tíma
stigans komst lax aðeins fram fyrir
fossinn í vissri vatnshæð og þurfti
oft að bíða vikum og jafnvel mánuð-
um saman eftir réttum skilyrðum.
Þá safnaðist mikið af laxi á „milli
fossa“ eins og það er kallað veiði-
manna á meðal, þ.e.a.s. á milli
Glanna og Laxfoss. Mjög stór hluti
árinnar var þá á sama tíma fisklaus
að mestu. Umrætt svæði, á „milH
fossa“ hefur verið sýnu lakasta veiði-
svæðið síðustu sumur, enda Glanni
engin fyrirstaða lengur.