Morgunblaðið - 19.06.1993, Blaðsíða 23

Morgunblaðið - 19.06.1993, Blaðsíða 23
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 19. JUNI 1993 23 jfi ð- an •ið rn ?a að rri ar að !m ís- ¦n- .k- un al- ás ini g- tir im en og íst ið- dd ga iri. að að :ar m- na Davíð Oddsson megi varnarsigur fremur en að efna til ófriðar, þar sem eyðileggingin hlaut að verða eini sigurvegarinn. Hér er ég að sjálfsögðu að ræða um þá kjarasamninga, sem gerðir voru fyrir skemmstu. Það er ekki vafi í mínum huga, að þeir kjarasamning- ar sem gerðir voru á almennum vinnumarkaði nu í vor munu teljast tímamótagjörð, vendipunktur og upphaf að nýrri sókn til betri kjara þjóðarinnar. Þessum samningum var ekki síst ætlað að stemma stigu við vaxandi atvinnuleysi, þeim bölvaldi, sem við megum ekki og munum ekki una í þessu landi. Það er líka vissulega fallið til þess að auka okkur bjartsýni að dregið hefur verulega úr atvinnu- leysi að undanförnu. Þeir tónar sátta, sem slegnir voru í kjarasamn- ingunum og þær aðgerðir sem gerð- ar voru í tengslum við þá og í nóvem- ber síðastliðnum hafa því þegar skil- að mikilvægum árangri. Við vitum borgarsvæðinu áthlut- ífyrra na afi ím ;n- 3VÍ ins -ur im og Þá >sa að ið- im við •na ar- sé ;ir- ar- ins ut. rið út- iilli af 20 ?ar til 34 ipp sar tiig 1 1 Mosfellsbæ, segir að nú séu nær uppurnar þær lóðir, sem bærinn hafi úthlutað í ár og í fyrra. Þar hafi verið um að ræða lóðir fyrir um 90 íbúðir í blandaðri byggð; einbýlishús, raðhús og lítil fjölbýlishús. Næst verði boðið upp á lóðir fyrir um 80 íbúðir á Skeljatanga, vestan við nú- verandi byggð. Því svæði hafi þegar verið úthlutað til verktaka og megi vænta þess að framkvæmdir hefjist innarí skamms. Róbert segir að enn sé gríðarleg ásókn í lóðir í Mosfellsbæ, en sam- dráttur í efnahagslífinu lýsi sér kannski frekar í því, að fólk byggi minni og ódýrari hús en áður. Hins vegar séu engin merki sjáanleg um að áhugi manna á að byggja sér sitt eigið húsnæði hafi minnkað. Frekar þensla en samdráttur í Kópavogi Sigurður Geirdal, bæjarstjóri í Kópavogi, segir að á þessu kjörtíma- bili hafi bærinn úthlutað lóðum fyrir 534 íbúðir í Digraneshlíðum, Kópa- vogsdal og á Nónhæð. Þær hafi nú allar gengið út að sex undanskildum. Sigurður segir að auðvitað hljóti al- menn efnahagslægð í þjóðfélaginu að hafa áhrif á húsbyggingar, en sá samdráttur hafi hins vegar ekki komið niður á uppbyggingu þessa nýbyggingarsvæðis. Frekar megi segja, að um þenslu hafi verið að ræða í byggingariðnaðinum í Kópa- vogi. Nú virðist staðan vera sú, að frekar verði skortur á lóðum fyrir nýbyggingar á næstunni, til dæmis fyrir atvinnuhúsnæði. hins vegar öll að fyrirsjáanlegur nið- urskurður í þorskafla mun kalla á erfiðar ákvarðanir á næstu vikum. En þær ákvarðanir munu aðeins undirstrika þá staðreynd að botni er náð og ef við hvikum hvergi mun hagur okkar batna hægt en örugg- lega á næstu misserum og árum. Verðbólgan er nú með því lægsta sem þekkist, vöruskiptajöfnuður okkar við útlönd er hagstæður, gjaideyrisvarasjóður okkar stendur vel og fyrirtæki og einstaklingar hafa unnið markvisst að því að gera rekstur sinn hagkvæmari. Ríkisvald- ið hefur dregið úr eyðslu sinni og aukið skiivirkni án þess að draga úr þjónustu. Allt eru þetta jákvæð tákn, sem full ástæða er til að gefa gaum, því þau eru ótvíræð merki þess, að við séum á réttri leið. Stundum er gefið til kynna að við þurfum ekki að lúta þeim leikreglum sem íslensk lífsbar- átta setur. Stærsti hluti þjóðarinnar veit betur. „Vér þykjumst gullknött grípa, en grípum sápubólu," sagði fyrsti íslenski ráðherrann, sem fór svo nærri um að ómerkileg yfírboð geta engum orðið til góðs. Ur orðum Jóns Sigurðssonar forseta og úr ljóð- um Hannesar Hafstein ráðherra má lesa takmarkalitla trú á möguleikum fslands þótt fátæktin hafi í þeirra tíð verið landsins fasta fylgikona. Okkur nútímamönnum er ekki eins tamt að fara á slíkt flug, sem þess- um nafntoguðu foringjum og vel- gjörðarmönnum okkar. En það má ekki skilja svo að ást íslendinga á landi sínu hafi kólnað. Ég held að ekki sé margan íslending að finna, sem ekki vill vera landi sínu og ættjörð trúr og einmitt á þessum degi höfðum við til þeirrar stað- festu, tilþess trúnaðar og þeirrar ástar á íslandi, sem innst í harta okkar allra býr. Góðir íslendingar, gleðilegan 17. júní, gleðilega íslenska afmælishá- tíð. Samskíp hætta eigin siglingum til Bandaríkjanna Eimskip líklega með 75% almennra flutn- inga á Ameríkuleiðinni EIMSKIP mun líklega annast um 75% almennra stykkjavöruflutninga á sjóleiðinni nrilli íslands og Bandaríkjanna frá og með næstu mánaðamót- um þegar Samskip hættir Amerikuflutningum á eigin skipum, en Eim- skip mun framvegis annast þá flutninga fyrir Samskip. Ekki eru fyrir- liggjandi nákvæmar tölur um hvernig flutningsmagnið á þessari leið hefur skipst milli íslensku skipafélaganna, en samkvæmt upplýsingum Morgunblaðsins þykir sennilegt að Eimskip hafi undanfarið verið með nálægt 65% flutninganna, Jöklar hf. um 25% og Samskip 10%. Hollenska félagið Van Ommeren, sem annast hefur 35% flutninganna fyrir Varnar- liðið, hefur verið með óverulegan hluta almennu flutninganna. I þessum tölum eru ekki teknir með í reikninginn flutningarnir fyrir Varnarliðið sem Samskip hafa haft með höndum undanfarið ár og Eimskip kemur til með að annast frá 1. júlí næstkomandi. Samningarnir sem gerðir hafa ver- ið við Eimskip um íslenska hluta flutninganna fyrir Varnarliðið, sem er 65% heildarflutninganna, hljóða upp á 230 milljónir króna fyrir um 2.500 gámaeiningar, en Samskip fengu flutningana fyrir ríflega 150 milljónir króna þegar þeir voru boðn- ir út í fyrra. Sú breyting var hins vegar gerð á útboðunum milli ára að á síðasta ári var um að ræða flutn- inga frá höfn í Bandaríkjunum til hafnar á íslandi, en nú er að auki um að ræða flutninga á landi innan Bandaríkjanna og frá höfn hér á landi sem Eimskip tekur einnig að sér. Eimskip og Jöklar með jafnan útflutning Eftir að Samskip hætta beinum flutningum á eigin skipum til Banda- Snör handtök ELDSNEYTI sett á frönsku flugvélina á Reykjavíkur- flugvelli en við- dvölin í hnatt- fluginu var styttri hér en á hinum 15 stöð- uiiiuii sem elds- neyti var tekið á. Reulcr Ánægðir fluggarpar FRÖNSKU flugmennirnir brosmildir á Le Bourget flugvellinum í París 17. júní að loknu metflugi umhverfis jörðina. Franskir fluggarpar settu hnattflugsmet Afgreiddir á methraða á Reykjavíkurflugvelli ÞRÍR franskir flugmenn luku hnattflugi á lítilli einshreyfils skrúfuþotu á methraða á 17. júní; flugu 36.789 kílómetra á innan við 80 klukkustundum. Síðasti viðkomustaður þeirra var í Reykjavík og þar var viðdvöldin styttri en annars staðar. Frakkarnir lentu TBM-700 flugvél sinni á Reykjavíkurflug- velli klukkan 6 mínútur yfir mið- nætti og hóf flugvélin sig síðan á loft klukkan 00:18. Viðdvölin varð því aðeins 12 mínútur og á þeim tíma var flugvélin tollaf- greidd og eldsneytistankar henn- ar fylltir fyrir flugið til Parísar. í gær barst Sveini Björnssyni hjá Flugþjónustunni á Reykja- víkurflugvelli þakkarskeyti þar sem honum var tjáð að franska smáflugvélin hefði slegið metið sem að var stefnt og þjónustán í Reykjavík slegið öll met. Hefði viðvölin hér verið sú stysta í öllu fluginu, aðeins 12 mínútur. í skeytinu var sagt að frönsku flugmennirnir hefðu rómað þjón- ustuna og líkt henni við byssu- skot, svo fljótt og greiðlega hefði allt gengið fyrir sig. ríkjanna verða Eimskip og Jöklar hf., sem er í eigu Sölumiðstóðvar hraðfrystihúsanna, einu íslensku skipafélögin sem annast flutninga á þessari leið. Áætlað er að hlutur Eim- skips og Jökla verði nokkuð jafn í útflutningi eftir að Eimskip tekur að sér flutningana fyrir Samskip, en hins vegar 'verði Eimskip með um 75% heildarflutninganna til og frá íslandi. Samningur er í gildi milli Samskipa og íslenskra sjávarafurða hf. um flutning á freðfiski til Bandaríkjanna, og kemur Eimskip til með að annast þá flutninga samkvæmt samkomulaginu sem gert hefur verið við Samskip. Að sögn Benedikts Sveinssonar, framkvæmdastjóra íslenskra sjávar- afurða, hafa flutningar á vegum fyr- irtækisins fram að þessu verið að langmestu leyti með Samskipum, en einnig að hluta til með Eimskip. Að- spurður um hvort til greina kæmi að bjóða flutningana út sagðist hanji ekki geta svarað því, en þar væri um stefnumörkun að ræða sem yrði að koma frá stjórn fyrirtækisins. Tapið hátt í 100 milljóiiíi- Samkvæmt heimildum Morgun- blaðsins nam tap Samskipa á Am- eríkusiglingum nálægt 100 milljónum króna á síðasta ári, en sú tala fékkst hins vegar ekki staðfest hjá Árna Geir Pálssyni markaðsstjóra félagsins. Hann sagði tap á siglingaleiðinni fyrst og fremst hafa verið á síðasta ári eftir að flutningarnir fyrir Varnarliðið hófust, en hann sagði að einhver hagnaður væri áætlaður á leiðinni á þessu ári eftir að félagið hættir sjálft sigjingunum. í byrjun þessa árs gerðu Samskip Jöklum hf. tilboð um samstarf á sigl- ingaleiðinni milli íslands og Banda- ríkjanna, og fólst það meðal annars í því að Jöklar keyptu Jökulfellið af Samskipum til þess að annast freð- fiskflutninga til Bandaríkjanna. Að sögn Birgis Omars Haraldssonar, framkvæmdastjóra Jökla, var tilboð- inu hafnað fyrst og fremst vegna þess að söluverð skipsins þótti of hátt. Hagfræðingur VSI telur ríkar forsendur fyrir vaxtalækkun Litlar vaxtabreyt- ingar hjá bönkum SAMKVÆMT drögum að vaxtabreytingum bankanna þann 21. jíilí næst- komandi munu litlar sem engar vaxtabreytingar eiga sér stað. Helstu vaxtabreytingarnar eru hjá íslandsbanka þar sem vextir óverðtryggðra skuldabréfa lækka um 0,25% en vextir verðtryggðra skuldabréfa hækka að sama skapi. Þessi ákyörðun hefur ekki áhrif á heildarvaxtamun bank- ans. Aðilar vinnumarkaðarins hafa að undanförnu gert kröfu um frek- ari vaxtalækkanir bankanna og Guðni Níels Aðalsteinsson hagfræðingur VSI segir forsendur vaxtalækkunar enn vera til staðar. „Forsendurnar eru jafnvel enn ríkari nú eftir að samningar til 19 mánaða hafa verið undirritaðir og menn geta spáð lengra fram í tímann." í fréttatilkynningu sem barst frá íslandsbanka í gær segir að mjög lág verðbólguspá opinberra aðila gefl til- efni til lækkunar á vöxtum óverð- tryggðra skuldabréfa. Teikn um hækkun raunvaxta Um ástæður fyrir hækkun vaxta verðtryggðra skuldabréfa segir m.a. að ávöxtunarkrafa spariskírteina rík- issjóðs hafí farið hækkandi á Verð- bréfaþingi íslands. „Þá eru önnur teikn um hækkun raunvaxta á mark- aði og má þar m.a. nefna hækkun vaxta í útboði Lánasýslu ríkisins fyr- ir skemmstu. Þessi þróun hefur leitt til þess að mismunur kjörvaxta bank- ans og ávöxtunar spariskírteina á eftirmarkaði nálgast 0,5%, en bank- inn hefur miðað við að þessi mismun- ur sé jafnan a.m.k. 0,75%. Af þessum sökum hefur bankinn nú ákveðið 0,25% hækkun vaxta verðtryggðra skuldabréfa." I frétt í Morgunblaðinu í sl. mán- uði sagði hagfræðingur VSÍ að til að bankarnir næðu jafnvægi í ávöxtun óverðtryggðra og verðtryggðra út- lána yrðu þeir að lækka vexti á óverð- tryggðum skuldabréfum um 2-3%. Aðspurður um hvers vegna íslands- banki hefði ekki lækkað vexti óverð- tryggðra skuldabréfa nema um 0,25% sagði Björn Björnsson framkvæmda- stjóri hjá bankanum að mat aðila vinnumarkaðarins hefði ugglaust byggt á því að það yrði almennari lækkun raunvaxta en verið hefur og þá fyrst og fremst á spariskírteinum. Hættumerki í efnahagslífi „Með vaxtabreytingum íslands- banka minnkar mismunur á ávöxtun óverðtryggðra og verðtryggðra skuldabréfa um lh% og er óðum að nálgast það sem við teljum eðlilegan mismun. Við höfum hins vegar miðað við að ávöxtun sé að jafnaði nokkuo hærri á óverðtryggðum skuldabréfum þar sem það eru áhættusamari pappírar en hinir verðtryggðu," sagði Björn. „Með mismunandi ávöxtun óverð- tryggðra og verðtryggðra skulda- bréfa má líka segja að bankarnir séu að hvetja til að menn fari frekar í verðtryggða formið þar sem það hef- ur verið mikill verðtryggingarhalli í bönkunum, þ.e.a.s. verðtryggðar skuldbindingar bankanna hafa verið miklu hærri en verðtryggðar eignir." Um hvort mismunur á ávöxtu^i óverðtryggðra og verðtryggðrá skuldabréfa gæti lækkað frekar á næstunni sagðist Björn ekki vilja full- yrða. „Það er m.a. háð því mati sem er á verðlagsbreytingum á næstu mánuðum. Þar erum við annars vegar með mjög lágar verðbólguspár opin- berra aðila en ýmis hættumerki eru í efnahagslífínu sem á skömmum tíma geta gert þessar spár mjög lítils virði."

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.