Morgunblaðið - 13.08.1995, Blaðsíða 11

MORÓUNBLAÐIÐ
SUNNUDAGUR 13. ÁGÚST 1995 11
LISTIR
Morgunblaðið/Golli
LAUFEY Sigurðardóttir og Elísabet Waage.
Þjóðlífsþættir Jór-
unnar Viðar fyrir
fiðlu og hörpu
Eftirspurn eftir
tölvuhlutum
Talsverður hluti tölvanna, eink-
um ef um nýjar eða nýlegar vélar
er að ræða, er seldur beint nýjum
kaupendum. Sagt er að þegar
búið er að stela tölvu falli hún um
helming í verði miðað við verð í
eðlilegum viðskiptum.
Sá sem stelur getur fengið um
1/3 svartamarkaðsverðsins hjá
þeim sem hann skiptir við, hvort
sem um er að ræða mann sem
selur tölvuna beint eða einhvem
sem rífur hana í sundur til að
nota úr henni innra minni og ör-
gjörva.
Slík starfsemi er sögð vera
helsta nýlundan í undirheimum
Reykjavíkur og vöxtur í henni er
sagður útskýra aukna tölvuþjófn-
aði.
Einn heimildarmaður fullyrti að
þessi þróun hefði hafist með því
að ákveðinn maður setti upp verk-
stæði á höfuðborgarsvæðinu og
auglýsti að hann tæki að sér að
breyta tölvum, stækka minni
þeirra og auka afkastagetu þeirra.
Starfsemin hafi byggst á því
að kaupa stolnar tölvur, rífa þær
í sundur og nýta innvolsið í vara-
hluti eins og fyrr var lýst. Þjófur-
inn fékk nokkur þúsund krónur
eða lítilræði af amfetamíni fyrir
hvert megabæt í innra minni tölv-
unnar.
Sagt er að fleiri hafi fylgt í kjöl-
farið og nokkrir aðilar geri nú út
á viðskipti af þessu tagi. Á verk-
stæðum þessara aðila hafi verið
útbúnar nokkrar af öflugustu
einkatölvum landsins.
Starfsemi „frumkvöðulsins“ var
stöðvuð af RLR um páskaleytið
og hann sat í gæsluvarðhaldi um
tíma. Meðal annars fundust í húsa-
kynnum hans stolnar tölvur, símar
og faxtæki.
RLR er um þessar mundir að
ljúka rannsókn þess máls en sam-
kvæmt upplýsingum Morgun-
blaðsins hefur ekkert komið fram
við þá rannsókn sem staðfestir
fyrrgreindar lýsingar þeirra sem
telja sig þekkja til í „undirheimun-
um“.
Væntanlegt ákærumál gegn
þessum manni mun fyrst og fremst
snúast um hylmingu og hlutdeild
í brotum annarra þar sem hann
mun hafa játað að hafa tekið að
sér að koma þýfi í verð.
1,5 kg af amfetamíni
seld á 6 vikum
Amfetamín er mikið notað sem
gjaldmiðill í viðskiptum með þýfi.
A hápunkti glæpaferils síns sagð-
ist einn viðmælandinn hafa notað
1,5 kg af amfetamíni á 6 vikum
og keypt þýfi fyrir allan þorra
þess. Þetta efni hefði hann fengið
innanlands og tekið upp í 1 milljón-
ar króna skuld.
Hann seldi svo að sögn gramm-
ið á 7.000 krónur og fékk sam-
kvæmt því 10,5 milljónir fyrir eit-
urlyfin.
Fyrir stærstan hluta var keypt
þýfi sem eiturlyfjaneytendur höfðu
stolið. Neytendurnir fengu fyrir
brot af endursöluverði og sé sagan
sönn er ljóst að á þessum tíma
hefur farið um hendur þessa eina
manns þýfi að verðmæti tugir
milljóna króna.
Aðspurður segir hann að þetta
hafi ekki verið dæmigerð velta í
viðskiptunum hjá sér. „Þetta var
góður tími og gott ár en ég setti
mig líka í mikla hættu á þeim tíma
og það munaði litlu að ég væri
tekinn með þetta efni.“
Lítill útflutningur
Þýfi héðan hefur a.m.k. tvívegis
fundist erlendis. Þeir sem blaða-
maður ræddi við töldu útflutning
þó undantekningu; þorri þess sem
stolið væri færi á markað hér inn-
anlands. Viðskipti við rússneska
sjómenn væru sáralítil enda gætu
þeir ekki greitt í öðru en lélegu
• Nokkrir menn iiafa um sig
lokuð gengi sem þeir kaupa
af dýfi og greiða fyrir
í peningum eða eiturlyfjum,
einkum amfetamíni.
• Það sem helst hefur breyst
varðandi undirheima borgar-
innar undanfarin misseri er
að eftirspurn eftir stolnum
tölvum hefur störaukist.
• Fyrir stærstan hluta var
keypt býfi sem eiturlyfja-
neytendur höfðu stolið. Neyt-
endurnir fengu fyrir brot af
endursöluverði og sé sagan
sönn er Ijöst að á hessum
tíma hefur farið um hendur
hessa eina manns býfi að
verðmæti tugir milljona
króna.
• Viðmælendur blaðamanns
töluðu gjarnan um bað hve
handahófskenndur og
sem beir tengjast eða eru
bátttakendur í, væri. Það
væri hið versta mál.
áfengi og þættu því ekki eftirsókn-
arverðir viðskiptavinir.
Þótt árlega sé stolið mörg hund-
ruð bílaútvörpum og geislaspilur-
um í innbrotum í bíla á höfuðborg-
arsvæðinu er niðurstaða þessarar
athugunar sú að aðeins lítill hluti
þeirra verðmæta sé í raun gjald-
gengur á svörtum markaði. Sagt
er að hægt sé að selja dýrustu
geislaspilarana en mest af þessu
verði engum að peningum.
Þeir sem bijótast inn í bíla eru
yfirleitt unglingar sem eru að
byija sinn feril og gefa vinum og
kunningjum útvörpin, segir maður
sem segist eiga flesta eiturlyfja-
sala bæjarins að kunningjum.
„Menn nota þetta sem skiptimynt,
fá eitt gramm af amfetamíni fyrir
góðan geislaspilara," segir hann.
„Eða gefa þá mönnum sem þeir
vilja hafa góða.“
Grísk mafía og
bílaútflutningur
Jafnvel þótt útflutningur á þýfi
kuniii að vera lítill er ljóst að
menn úr íslenskum undirheimum
hafa sumir sambönd við undir-
heima eriendra stórborga, ekki síst
þeir sem staðið hafa í eituriyfja-
smygli. Maður sem verslað hefur
með þýfi segist hafa komist í sam-
band við gríska mafíu í London,
sem vilji kaupa af honum hvað sem
er. Hann bindur vonir við að þessi
sambönd skili sér árangri og ábata
í framtíðinni. Besta leiðin til að
koma þýfi úr landi er að hans
sögn að setja það í bíla sem fara
héðan með Norrænu. Þá leið seg-
ist hann hafa notað í þau skipti
sem hann hafi selt eitthvað úr
landi.
í því sambandi nefndi hann
einnig að þess væru dæmi að illa
fengnir bílar væru fluttir úr landi.
Um væri að ræða bíla sem ein-
staklingar eða fyrirtæki hefðu
keypt hjá fjármögnunarleigum eða
bílar sem væru yfirveðsettir. Við-
skiptin væru gerð þegar eigend-
urnir sæju fram á að geta ekki
staðið við sitt gagnvart kaupleig-
unum eða veðhöfum og ættu jafn-
framt á hættu að tapa þeim pen-
ingum sem þeir hefðu lagt í bíl-
inn. Þá sé eigandanum greiddur
hluti þess fjár sem hann hafi lagt
í bílinn - brot af markaðsvirði
hans - og síðan sé bíllinn fluttur
úr landi en eigandinn tilkynni hann
stolinn til lögreglu.
Viðmælendur blaðamanns
töluðu gjarnan um það hve handa-
hófskenndur og óskipulagður
glæpaheimurinn, sem þeir tengjast
eða eru þátttakendur í, væri. Það
væri hið versta mál. Einn sagði
að það væri best fyrir alla ef ein-
hver tæki að sér að ná utan um
þetta. Þessir 2-300 fíklar sem
gengju um og yllu tjóni og
skemmdum skipulagslaust væru
agalausir og stefnulausir og yrði
aldrei neitt úr neinu. Hins vegar
ætti að vera hægt að ná betri tök-
um á þessu, veita þjófunum aga,
sem byggðist á ótta og stýra at-
höfnum þeirra úr þeim handahófs-
kennda farvegi sem þær nú eru í.
í undirheimum Reykjavíkur er
stóri framadraumur þeirra, sem
þar hafa tögl og hagldir, sá, að
þeir verði sá, sem nær að koma
skipulagi á óreiðuna og stendur
uppi, sem guðfaðir íslenskrar maf-
íu, sem beri nafn með rentu.
LAUFEY Sigurðardóttir fíðluleikari
og Elísabet Waage hörpuleikari
munu spila verk eftir Jórunni Viðar,
Sergei Rachmaninov, Mist Þorkels-
dóttur og Willem de Vries Robbé á
sumartónleikum í Listasafni Sigur-
jóns Ólafssonar næstkomandi þriðju-
dag kl. 20.30. Þær hafa unnið sam-
an öðru hvoru í mörg ár og haldið
tónleika bæði hér heima og í Hol-
landi þar sem Elísabet býr hluta úr
árinu.
Verk Mistar heitir Haustlauf og
er sérstaklega samið fyrir þær Lauf-
eyju og Elísabetu og var frumflutt
á Myrkum músíkdögum síðastliðinn
vetur. Þjóðlífsþættir er titillinn á
verki Jórunnar Viðar sem nú verður
í fyrsta sinn flutt í heild á fiðlu og
hörpu en verkið var upphaflega sam-
ið fyrir fiðlu og píanó. Jórunn samdi
verkið að beiðni Ríkisútvarpsins,
þjóðhátíðarárið 1974, og byggir það
m.a. upp í kringum ýmis stef úr ís-
lenskum þjóðlögum.
Nýttlíf
„Okkur finnst verkið fá nýtt líf
með því að nota hörpuna við flutn-
inginn," sögðu Laufey og Elísabet í
samtali við Morgunblaðið. Þær sögð-
ust hafa flutt brot úr verkinu í Hol-
landi en nú fyrst væri verkið flutt í
heild með hörpunni. Elísabet þurfti
að umrita hluta úr verkinu fyrir
hörpua en hægt er að leika píanónót-
ur beint að miklu leyti á hana enda
ákveðinn skyldleiki með hljóðfærun-
um. Píanóið er oft kallað slagharpa
því ef gægst er inn í hljóðfærið má
þar líta einskonar hörpu sem hamrar
píanósins slá á og mynda hljóð.
Jórunn Viðar hefur fylgst með
verkinu í meðförum þeirra og lagt
blessun sína yfir notkun hörpunnar
og er spennt að heyra útkomuna á
tónleikunum, að sögn Elísabetar.
Glæsilegt hljóðfæri
Ekki er algengt að fá tækifæri
til að hlýða á fiðlu og hörpu saman
á tónleikum hér á landi. Elísabet
segir að þó nokkuð sé samið af verk-
um fyrir þessa hljóðfæraskipan nú
á dögum. Áður fyrr voru það einkum
menn eins og 19. aldar tónskáldið
Louis Spohr sem það gerðu en eftir
hann liggur fjöldi sónata fyrir fiðlu
og hörpu og hafa Laufey og Elísa-
bet flutt eina af þeim sónötum. Kona
Spohrs, Dorette, þótti afbragðs
hörpuleikari og hann sjálfur góður
fiðluleikari og spiluðu þau mikið
saman. „Dorette hætti að spila á
hörpuna á besta aldri og sneri sér
að píanóinu. Það er talið að verk
Spohrs hafi reynst henni ofviða að
lokum enda eru þau æði strembin
fyrir smávaxna og fínlega konu eins
og Dorette var. Hörpuleikur krefst
töluverðs líkamsstyrks og þeir sem
leika á hana verða að velja sér hljóð-
færi eftir stærð og þreki,“ sagði
Elísabet og sýndi blaðamanni glæsi-
lega hörpu sína sem er fagurlega
skreytt og sannkallað stofustáss.
Þær hafa báðar spilað áður í
Listasafni Siguijóns og láta vel af
því sem tónleikastað.
Ú1SALAN HEFST Á M0RGUN
10-60% AFSLÁTTUR
0PNUM
STUNDVÍSLEGA KL. 9
»hummel *
SPORTBÚÐIN
Ármúla 40, símar 581 3555 og 581 3655