Morgunblaðið - 06.03.1996, Blaðsíða 19

Morgunblaðið - 06.03.1996, Blaðsíða 19
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 6. MARZ 1996 19 LISTIR Það sem eitt sinn var MYNDLIST Nýlistasaínid/ Mokka BLÖNDUÐ TÆKNI Alda Sigurðardóttir/Steinunn Helga Sigurðardóttir/Örn Karlsson/Hlyn- ur Hallsson Nýlistasafnið: Opið alla daga kl. 14-18 til 10. mars. Mokka: Opið alla daga til 9. mars. Aðgangur ókeypis. ÞVÍ verður seint" haldið fram, að ungt listafólk hafi í gegnum tíð- ina gert mikið af því að rækta sög- una og leita þar fanga fyrir list- sköpun sína: fremur hitt, að hafna því liðna og leita frelsunar í nýju brumi, sem átti eftir að sanna gildi sitt. Mikil breyting hefur orðið á þessu hvað varðar íslenska mynd- list á fáum árum, og heill hópur listafólks er tekinn að leita á „forn" mið. Menn eins og Hannes Lárus- son hafa leitað í handverkið og hetjudýrkun listasögunnar, og Birgir Andrésson hefur ótrauður unnið að listsköpun úr lítt ásjáleg- um efnivið utangarðsfólks, upp- graftar og ullarvinnslu; val hans sem fulltrúa íslands á Feneyja-tví- æringnum á síðasta ári var stað- festing þeirra breyttu viðhorfa, sem má merkja í þessari þróun. Nú hittir þannig á, að allir þeir sem fylla sali Nýlistasafnsins (og veggi Mokka) eru í verkum sínum að líta til baka til þess sem eitt sinn var, hver út frá sínum persónu- lega sjónarhól. Slíkur samhljómur er óvenjulegur, en gengur vel upp hér. Alda Sigurðardóttir Alda var m.a. önnur aðaldriffjöðr- in að „Gullkistunni" á Laugarvatni síðasta sumar, en hún hefur einkum unnið smágerð sauma-, hekl- eða prjónaverk út frá ýmsum skemmti- legum hugmyndum. Svo er einnig hér. Sýninguna nefnir hún „Undan rekkjuvoðunum" - sem er vissulega orðaleikur í sjálfu sér - og felst hún í fjórum myndum úr rauðu bómullarefni, sem er fest á tréramma og saumað og heklað í. Um framkvæmdina segir í sýningarskrá: „Þetta eru myndir af niðjum fjög- urra hjóna sem eru langömmur mínar og langafar. Ég raða þeim kerfisbundið réttsælis á ósýnilega hringi. Einn hringur fyrir hverja kynslóð, eins og hringir á sléttu vatni semgárast þegar dropi fellur á það." - í miðju er listakonan sjálf, og ísaumurinn kemur saman í þeim punkti. Þessi áhugi á ættfræðinni endur- speglar virðingu listakonunnar fyrir lífsbaráttu þess fólks, sern hún get- ur þakkað tilveru sína. í skránni má sjá fæðingardaga allra þeirra sem tengjast þessu ferli, sem kemur saman( í henni sjálfri, en ráða þó ÞRJÚ verk eftir Öldu Sig^urðardóttur. Morgunblaðið/Ásdís engu um örlög hennar; þau verður hver að móta fyrir sig. Steinunn Helga Sigurðardóttir Steinunn Helga hefur áður unnið út frá fornum minnum (m.a. má nefna einkasýningu í Við Hamarinn og framlag hennar á sýningunni „Eins konar hversdagsrómantík" á Kjarvalsstöðum á síðasta ári) og gjarna fest á léreft með nýstárleg- um hætti. Hér er listakonan á sömu braut með einfaldri uppsetningu á nokkrum myndum úr íslensku teiknibókinni, sem er safn teikninga eftir fjóra listamenn frá 14. og 15. öld, varðveitt í Safni Árna Magnús- sonar. Um framlag sitt segir hún: „Ég vil með þessari sýningu tjá virðing^u mína fyrir sögunni — minni sögu, okkar sögu - og þakka for- feðrum mínum lán á myndunum." Ólíkt teiknibókinni eru eftirmynd- ir Steinunnar Helgu afar forgengi- legar - unnar með vatnslitum beint á hvíta veggina - og mynda þannig hæfilegt endurvarp Við fyrirmynd- irnar; samtíminn getur aðeins skap- að dauft endurskin þess sem eitt sinn var. Þessi hógværa framsetning er að nokkru ólík því sem listakonan hef- ur áður sýnt, en ber réttilega með sér þá hugsun að fyrirmyndin skuli ráða viðhorfinu. Hver eftirmynd þeirra trúarlegu mynda sem hér er fengist við hlýtur að verða fátækleg í samanburðinum, og því kýs Stein- unn Helga að leggja áherslu á gildi þeirra með sem einföldustum hætti. Ræktun þess sem eitt sinn var er kjarni þess að geta lært að þekkja samtímann. Örn Karlsson í setustofu safnsins eru uppi nokkur verk eftir Örn Karlsson, sem mun sjálfmenntaður í listinni, en hefur sýnt verk sín af og til í um tvo áratugi. Þetta eru klippimyndir, sem helst má tengja við persónuleg- ar ferðasögur um heiminn; skipti- miðar, kort, aðgöngumiðar og merkimiðar tepoka fylla verkin. Þessar ferðasögur eru lítt áhuga- verðar sem slíkar - efni af þessu tagi hefur fyllt sýningar í áratugi. Hins vegar er tengingin við aðrar sýningar í húsinu athyglisverð, því hér er tekin til meðferðar endur- minningin, líkt og gerist hjá öðrum sýnendum; þannig verður þetta framlag virkur hluti af þeirri heild, sem fyllir safnið. Hlynur Hallsson Hlynur leitar einnig til persónu- legra minninga, en hann sýnir sam- tímis á palli og í Súm-saí Nýlista- safnsins og í Mokka. Á fyrri staðn- ,um hefur hann sett upp verk sem hann nefnir „Átta götumyndir frá Akureyri". Þetta eru bókverk og teikningar sem byggja á þeim stöð- um, sem hann tengist ríkulegum böndum; gatan sem hann bjó við, gatan sem var gengin í skólann, þar sem borin voru út blöð o.s.frv. Þau einföldu strik sem Hlynur setur á blað öðlast þannig ríkulegt líf fyrir tilstilli minninganna, sem vísindaleg greining á hæð, lengd og hlutföllum getur aldrei komið í stað- inn fyrir. En Hlynur kemur víðar við; á Mokka er að finna beint framhald af sýnihgu, sem hann hélt á Café Karólínu á Akureyri fyrir tveimur árum, og sama viðfangsefrii fylgt fram í tímann. Hér hanga úr lofti rúmlega fimm- tíu kaffibollar, sem listamaðurinn hefur tekið traustataki á ferðum sín- um vitt og breitt um heiminn, og síðan dýft í vax og „húðað" fyrir nýja tilveru sem listaverk. Þessum minningum fylgja í hverju tilviki lykilorð, sem væntanlega tengjast ferðinni hjá listamanninum, en geta einnig kveikt nýjar og skemmtilegar sögur hjá sýningargestum. Oft hefur verið minnst á slakan (eða engan) frágang á sýningar- skrám hjá Nýlistasafninu, og því er rétt að hrósa því sem vel er gert: Að þessu sinni eru þau mál í ein- földu en þægilega samræmdu horfi, og verður vonandi framhald á slíku. Eiríkur Þorláksson Talnaljóð og litir MYNDUST Listhorn Sævars Kar Is MYNDVERK Kristján Guðmundsson. Opið rúm- helga daga á verzlunartíma. Til 13. marz. Aðgangiir ókeypis. KRISTJÁN Guðmundsson heldur áfram að vinna í verkum, sem telja má hámark hugmyndafræði í ein- faldleika sínum. í þetta sinn sýnir hann ljóð, sem byggjast á mörkuðum talnaleik sem skarar mismunandi verð á ýmsum nafngreindum hlutum í næsta nágrenni, svo sem skyrtum, sokkum, frökkum, buxum, kápum, peysum, jökkum, hönskum og trefl- um. Þessu fylgir Kristján úr hlaði með eftirfarandi hugleiðingu: „Þó ljóðin séu bundin stað og tíma, þriggja mánaða gömul, kannski aðeins byrj- uð að skrökva, vona ég að stöðug- leiki íslenzku krónunnar sé það mikill að þau verði ekki vænd um stórlygar. Þegar þau voru ort sögðu þau satt. Annars þarf ég líklega ekki að hafa áhyggjur af þessu, því Sævar er sjálfsagt nú þegar búinn að selja allt yrkisefnið „á réttu ljóðaverði". Og þá skrökvar enginn neinu að neinum. En hvert svo sem sannleiksgildi Jjóðanna er, þá standa litirnir fyrir sínu. Þeir eru dæmdir til sannsögli og eru því látn- ir liggja á milli hluta hér." Af þessu má eðlilega álykta, að hugmyndin að ljóðunum sé komin frá verðmiðum á klæðnaði í verzlun Sævars Karls. Sjálf ljóðin sem vísa til verðmunar á sömu vörunni eru svo í formi mjórra og láréttra línu- búta, sem ganga hringinn í kringum veggi listhornsins í nákvæmt af- markaðri og hnitmiðaðri hæð. Þannig verður úr innsetningunni sjónræn opinberun í ætt við tímalín- ur listamannsins. Ennfremur þá stefnu í listinni að notast við stafi og tölur í ákveðnum stígandi, með vísunum til einhvers í næsta ná- grenni, stöðugleika eða breytinga í gangverki tímans og mannlegum athöfnum. Litastúdíurnar eru svo í formi heftaðrar bókar í líkingu við það er menn sjá í verzlunum sem selja liti eða efni, eru tærir, mattir og þekjandi. A þennan hátt vísar listamaður- inn með sínu lagi á veruleikann á bak við verzlunina, athafnir eigand- ans og starfsfólks hans, gerist um leið virkur í umhverfinu og stafræn- um framningi dagsins._ Bragi Ásgeirsson Tímarit • TIMARIT Máls og menningar, 1. hefti 1996, er komið út. Efni þess er að mestu skáldskapur, sög- ur, leikrit og ljóð eftir íslenska og erlenda höfunda sem langflestir eiga það sameiginlegt að ve'ra eyja- skeggjar: frá íslandi, írlandi, úr gríska eyjahafinu eða frá eynni Martinique í Karíbahafi. Ljóðskáld sem birta efni í TMM nú eru Nóbelsskáldið Seamus Hean- ey, Gabriel Rosenstock, Gróa Finns- dóttir, Anna Lára Steindal, Margrét Lóa Jónsdóttir, Ingibjörg M. Alfreðs- dóttir, Jóhann Árelíuz, Desmond O'Grady og Cees Nooteboom, en þeir tveir síðastnefndu voru meðal gesta bókmenntahátíðar í septem- bermánuði 1995. Enn annar höfundur hátíðarinnar, skáldsagnahöfundurinn Patrick Chamoiseau frá Martinique í Karabí- hafi frumbirtir grein um eyjamenn- ingu þar sem hann ber m.a. annars saman viðhorf íbúa Karíbahafsins og íslendinga til þess að vera ey- búi. Chamoiseau þykir með athyglis- verðustu höfundum franskrartungu og hlaut m.a. Goncourtverðlaun fyr- ir skáldsöguna Texaco árið 1992. Aðrar greinar í TMM eru kynning Martins Regal lektors í ensku við H.í. á Seamus Heaney, kynning á gríska rithöfundinum Alexander Papadíuamandis, hugleiðing Milans Kundera um listmálara frá Mart- inique og höfund málverks á forsíð- unni, Ernest Breleur, grein eftir Egil Helgason um kanadískan tón- listarmann sem dvaldist á íslandi um skeið, grein eftir Erling E. Hall- dórsson um það að þýða Rabelais, og loks ádrepur eftir rithöfundana Geirlaug Magnússon og Þorgeir Þorgeirsson. Þrír höfundar birta smásögur í þessu fyrsta hefti ársins, þau Anton Helgi Jónsson, Elísabet Kristín Jök- ulsdóttir og ungverski höfundurinn István Örkený. Loks er í tímaritinu frumbirtur nýr einþáttungur eftir Hrafnhildi Hagalín Guðmundsdóttur, en hún vakti athygli fyrir leikritið Ég er meistarinn sem var frumsýnt hjá Leikfélagi Reykjavíkur 1990. Tímarit Máls og menningar, 1. hefsti 1996, er 120 bls. TMM kemur út fjórum sinnum á ári og kostar ársáskrift 3300 kr., auk þess sem það er selt í lausasölu í öllum bóka- verslunum. Ritstjóri TMM er Friðrik Rafnsson. Þú vinnur hvernig sem á það er litið! Vinntngar að verðmæti yfir 35 milljónír Auk þess eru dregnar út þrjár utanlandsferðir fyrir tvo á hverjum miðvikudegi í mars. Aðeins dregið úr greiddum miðum. Fylgstu með í Sjónvarpinu! tf* I, W% W% I i lflf% Því 'vrr sern &re'tl er vll II 1 %M ¦ 1 1 þess meiri möguleikar. alla miðvikudaga í mars. bá1*^ Slysavarnarfélags Islands £ Happdrætti

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.