Morgunblaðið - 06.03.1996, Blaðsíða 29

Morgunblaðið - 06.03.1996, Blaðsíða 29
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 6. MARZ 1996 29 AÐSENDAR GREIIMAR • • • 4 Framtíð náms í sjávar- útvegsfræðum? EFTIR að hafa lesið Morgunblað- ið 26. janúar get ég vart orða bund- ist lengur. Nú stefnir Háskóli ís- lands að því að fá Reykjavíkurborg til liðs við sig í hefndarskyni við ákvörðun ráðherra um stofnun mat- vælasviðs við Háskólann á Akur- eyri. Nú skal stöðvuð þessi óheilla- þróun sem á sér stað norðan heiða. Þetta á að gera með því að byggja Sjávarútvegs- og matvælagarð við Sjávarútvegshúsið og koma þar af stað námi í þeim fræðum, væntan- lega eitthvað meira framboð á þessu sviði en- nú þegar stendur til boða hjá HÍ. Þetta væri í raun hin besta hugmynd ef forsendurnar fyrir þessu væru þær að ekkert nám væri til staðar í þessum fræðum annars staðar á landinu-. Er ekki kominn tími til að staldra aðeins við og skoða hvert stefnir? Við skulum aðeins rekja söguna: Þegar Háskólanum á Akureyri var komið á laggirnar var stofnuð við hann sjávarútvegsdeild, sem kynnt var sem stolt skólans, enda hafði ekkert sambærilegt nám verið fyrir hendi á íslandi fyrr. Áður þótti í lagi að senda þá sem vildu læra eitt- hvað um okkar undirstöðuatvinnu- grein til „frænda okkar" í Noregi, en þar hefur nám í þessari grein staðið til boða í áravís. Þegar ísinn var loksins brotinn og sjávarútvegs- deildinni var komið á fót á Akureyri virtist sem Háskóli íslands færi að skjálfa. Áður en Háskólinn á Akureyri kom til sögunnar virtist engin knýj- andi þörf á námi í sjávarútvegsfræð- um á íslandi. Tækniskóli íslands bauð reyndar upp á tveggja ára braut tengda rekstrarfræðideild sinni, en eins og áður sagði var ekk- ert annað sambærilegt nám á þessu sviði í boði hér á íslandi. Hins vegar eftir að Háskólinn á Akureyri er orðinn að veruleika er eins og aðrir vakni upp og stefni á sömu mið og hann, mið sem ekki þola nema takmarkaða sókn. Á Akureyri eru sjáv- arútvegsfræðingar út- skrifaðir eftir fjögurra ára nám við skólann og 120 einingar í fögum sem tengjast greininni, s.s. örverufræði, físki- fræði, fiskihagfræði, vinnslutækni, stjórnun, efnafræði, veiðitækni, haffræði, markaðs- fræði, reikningshaldi o.fl. Námið er svokallað „þverfaglegt nám", sem segir að farið sé inn á flesta þætti sem litlar deildir hér og þar sem allar ætla sér að vinna að sama mark- miði, þó án þess að tala hver við aðra. Sífellt fleiri skólar hyggjast bjóða upp á menntun fyrir fólk til stjórnunar- starfa innan sjávarút- vegsins án Jjess þó að líklegt sé að nokkur þeirra geti gert það með sæmilegri reisn. Hagsmunir þeirra nem- enda sem þarna eiga væntanlega að vera eru ekki í fyrirrúmi, heldur virðist hugsunin snúast um það að stækka Óhollusta mjólkur vegna vinnslu á henni Steindór Sigurgeirsson mögulega tengjast greininni án þess báknið sama hvað það kostar. þó að sokkið sé djúpt í eitthvert ákveðið afmarkað efni. Nemendur við deildina eru um 60 alls og nýlið- Vandamálið er sú sundrung, segir Stein- dór Sigurgeirsson, sem er að verða í námi í sjávarútvegsfræðum. un er sveiflukennd ennþá, sem er nokkuð eðlilegt, enda deildin hvorki stór né gömul. Nú þegar eru útskri- faðir 16 sjávarútvegsfræðingar og eru þeir við margvísleg störf innan útvegsins. Þó að þetta ágæta nám sé í boði í dag hlýtur spurningin að vera hvort það geti lifað af ef gamla gullgrafa- rastemmningin er að koma upp í menntageiranum. Vandamálið sem nú stefnir í er sú sundrung sem er að verða á námi í sjávarútvegsfræðum, og er grein- inni alls ekki til framdráttar. Það virðist sem nú séu að spretta upp Það sem við þurfum í dag er einn öflugur skóli sem einbeitir sér að sjáv- arútvegsfræðum og hefur nægilegt fjármagn til þess að sinna því vel. Einn sjávarútvegsskóli sem hefur innan sinna veggja flest ef ekki allt það nám sem tengist sjávarútvegi hvort sem það er á háskólastigi eða ekki. Það er t.d. ekki víst að erlendum námsmönnum þyki fýsilegt að velja á milli þriggja til fjögurra skóla á íslandi eftir nokkur ár, fjársveltra skóla, með það eitt að markmiði að þjóna duttlungum byggðapólitíkur. Það má ekki missa sjónar á meginvið- fangsefninu, að veita menntuninni forgang. Augljóst er að við erum ekki búin að marka okkur skynsama heildarstefnu varðandi nám af þessu tagi. Sú stefna hlýtur að miða að því að^einn öflugur skóli sinni þessum geira og geri það með sóma. Við erum ekki stórþjóð og við höfum ekki efni á því að standa í hlutum á borð við það sem er að gerast í skóla- kerfinu. Sjávarútvegurinn hefur ekki efni á því heldur. Höfundur er 3, árs nemi sjávarút- vegsdeildar HA. ÖLL sú vinnsla, sem er gerð á mjólkurvörum, eyðileggur næring- argildi hennar. Þetta má sjá í fjölmörgum rannsóknum, einnig má horfa á þá staðreynd að þeir hrörnunarsjúkdóm- ar í beinunum, sem mjólkin á að hafa góð áhrif á, verða alltaf út- breiddari í þjóðfélögum, bæði í austri og vestri. Besta dæmið sem hægt er að hugsa sér er að fylgjast með kálfum, þeim sem skaparinn hefur ætlað mjólkina til þess að stækka og vaxa. Þegar kálfum er gefm gerilsneydd og fitusprengd mjólk þá hafa fjölda- margar rannsóknir sýnt að þeir drep- ast innan sextíu daga, en þeir sem fá ógerilsneydda mjólk lifa góðu lífi. Bændur gefa kálfum eingöngu ógerilsneydda mjólk vegna þess að þeir vita þetta. Þessar niðurstöður ættu að duga til þess að sanhfæra fólk um að vinnslan getur ekki gert mjólkina hollari fyrir okkur ef hún er slæm fyrir kálfa þá sem skaparinn hefur ætlast til að nærðust á henni sér til lífsviðurværis. Aðrar rannsóknir haf a verið gerðar á dýrum sem sýna svipaða niðurstöðu en frægust þeirra er svokölluð Preis og Pottinger-tilraun sem gerð var á 900 köttum. Hún tók yfir meira en tíu ár í framkvæmd og var fylgst með köttunum í meira en fjóra ættliði. Þeir sem sitja í manneldisráði ís- lands ættu að lesa niðurstöður þess- ara rannsókna og íhuga þær og bera þær saman við heilsufar íslensku þjóðarinnar í dag og sjá hverju kenna megi um þann gífurlega aukna kostnað sem átt hefur sér stað í heilbrigðis- þjónustunni á síðustu árum. Því við vitum öll að orðatiltækin „matur er" mannsins megin" og „við erum það sem við etum" eru sönn og rétt. Niðurstöður Pottingers sýndu það að kettir, sem fengu ógerilsneydda mjólk, hrátt kjöt og þor- skalýsi, voru fullkom- lega heilbrigðir meðan á tilrauninni stóð. í kött- unum, sem fengu geril- HallgrimurÞ. dda mjó,£ ssoðjð Magnusson m og þorskalysj7 var hægt að finna alla þá sjúkdóma sem hrjá mannfólkið í dag, t.d. ýmsa bein- sjúkdóma, sýkingar, ofnæmi og lið- Skattskylda og skattfrelsi AÐ undanförnu hafa landsmenn yfirfarið tekjur sínar og gjöld á liðnu ári og skilað skýrslu sinni um út- komu og árangur til skattyfirvalda. Að mörgu er að hyggja og til þess að gera þegnun- um þessi störf léttari sendir ríkisskattstjóri öllum skattþegnum leiðbeiningar og dæmi. Þetta er mjög þakkar- vert framtak, því án þess kynnum við ýmsu að gleyma. Með þetta í hðndunum getur hinn almenni launamaður auðveldlega gengið frá skattframtali sínu án þess að kaupa sér aðstoð sérfræðinga. Þegar við flettum leiðbeiningum ríkisskattstjóra lesum við gjarnan okkur til fróðleiks ýmsar þær upplýs- ingar, sem snerta framtalsvinnu okkar ekki sérstaklega. Á blaðsíðu 34 í þessu riti stendur til dæmis: „Gjafir: Allar aðrar gjafir en tæki- færisgjafir, að verðmæti ekki meira en gerist almennt um slíkar gjafir, eru skattskyldar tekjur og færist í 7.3 í ótölusettan reit." Ég staldra hér við. Þetta minnir mig á grein eftir Sverri Hermanns- son, bankastjóra, í Morgunblaðinu 18. janúar sl. Þar ræðir bankastjór- inn um sölu á Síldarverksmiðjum ríkisins síðla árs 1994. Ríkið hafði rekið þetta fyrirtæki í yfir sextíu ár þegar ákveðið var að selja það. Rekstur þess hafði að jafnaði verið með mesta myndarbrag og gefur það augaleið að á þessum langa tím'a Vilhjálmur Jónsson söluverðið „Söluverð hafa margar verðmæt- ar eignir þess verið af- skrifaðar samkvæmt réttum bókhaldsregl- um. Um verðmæti fyr- irtækisins á sölutíma, sem nú heitir SR-mjöl, segir bankastjórinn: „Á þessum tíma var bankanum hins vegar fullkunnugt um að eigið fé fyrirtækisins var að lágmarki talið yfir 1.300.000.000 - þrett- án hundruð milljónir króna." Samkvæmt uppgjöri var eigið fé SR-mjöls 31.12. 1993 kr. 1.311.755.000. Um segið bankastjórinn: hlutafjár félagsins var hinsvegar 725 milljónir króna. Frá því má draga kr. 65 milljónir vegna arðs, sem hluthafar greiddu sjálfum sér úr fyrirtækinu, þannig að nettó greiddu nýju kaupendurnir 660 millj- ónir króna fyrir hlutabréfm eða nokkurn veginn hálfvirði miðað við eigið fé fyrirtækisins." Til frekari rökstuðnings bendir hann á að í hlutafjár útboðslýsingu í október—nóvember 1995, rúmu ári eftir sölu, hafí eigið fé fyrirtækisins verið talið nema kr. 1.475.000.000 — fjórtánhundruð sjötíu og fimm milljónum króna. Þá leiðir hann get- um að því að verksmiðju félagsins á Seyðisfirði megi endurmeta á eitt þúsund milljónir króna. Að öllu þessu athuguðu er ljóst að það eru engir smápeningar, sem hér hafa verið afhentir frá ríkinu til nokkurra eignamanna, og er hér aðeins eitt dæmið rakið. Ekki verður Það virðist afar fortaks- laust, segir Vilhjálmur Jónsson, að hagnaður skattaðila skuli skattlagður. hjá því komist að benda á leiðbein- ingu ríkisskattstjóra: Allar aðrar gjafír en tækifærísgjafír eru skatt- skyldar. í þessu sambandi má einnig benda.á lög um tekjuskatt og eignar- skatt, en upphaf 7. gr. hljóðar svo: „Skattskyldar tekjur teljast með þeim undantekningum og takmörk- unum, er síðar geinir, hvers konar gæði, arður, laun og hagnaður, sem skattaðila hlotnast og metin verða til peningaverðs og skiptir ekki máli hvaðan þær stafa eða í hvaða formi þær eru." Það virðist afar fortakslaust að sérhver hagnaður sem skattaðila hlotnast skuli skattlagður og skiptír ekki hvaðan hann kemur. Manni er sagt að allir eigi að vera jafnir fyrir lögunum og á það auðvit- að við um skattalög sem önnur lög. Fyrir stuttu sendu lögmenn Al- þingi bænaskrá þar sem þeir í auð- mýkt báðu Alþingi að leiða í lög ákvæði, sem heimiluðu þeim sem orðið hefðu fyrir slysum og misst starfsorku að fá fullar bætur ef þeir ættu bótarétt svo sem tíðkast í öllum nálægum Iöndum. Þetta minnir okk- ur á réttarfar fyrri alda þegar þegn- arnir sendu konungum bænaskrár. I sambandi við þetta mál hafa menn með mikilli hógværð bent á að sér- stakar reglur gilda um skattiagn- ingu vátryggingafélaga. Þau hafa samkvæmt 6. tl. 31. gr. skattalaga heimild til að draga frá-tekjum við uppgjör þær upphæðir sem þau færa í iðgjald og bótasjóði. Skattayfirvöld virðast hafa skýrt þetta ákvæði svo að vátryggingafélögum væri í sjálfs- vald sett hvaða upphæðir þau færðu í tryggingasjóði og þar af leiðandi af hvaða upphæðum þau greiddu árlega tekju- og eignaskatt. Sam- kvæmt ársreikningum vátrygginga- félaga, sem birt voru í Lögbirtinga- blaðinu 7. september á síðasta ári, voru hinir skattfrjálsu trygginga- sjóðir fjöggurra vátryggingafélaga í árslok 1994 samtals 24 milljarðar • króna, en tjón ársins 1994 hjá þess- um sömu félögum námu samtals 9,4 milljörðum króna. í grein í Morgun- blaðinu 28. október sl. skýrir Erlend- ur Lárusson, forstöðumaður Vá- tryggingaeftirlitsins, frá því að af 11 milljarða bótasjóði vegna bif- reiðatrygginga séu allt að 5 milljarð- ar „hreint álag" þ.e.a.s. það sem vátryggingafélögin hafa fært í hina skattfrjálsu sjóði umfram það sem þau áætla að greiða í tjónabætur. Ef sama verklag hefur verið viðhaft um aðrar tryggingar, sem ekkert skal fullyrt um, hefur hið „hreina álag" í tryggingasjóðum framan- greindra fjögurra félaga losað 10 milljarða í árslok 1994. Lífsskoðanir manna eru auðvitað mjög mismun- andi. Æðstu yfirvöld skattamála virðast telja þetta eðlilegt og sjálf- sagt. Hins vegar hafa þau lýst áhuga á að afnema skattfrelsi blaðburðar- barna. Lífsviðhorf manna koma fram í verkum þeirra. Höfundur er fv. forstjóri. Ný ómeðhöndluð mjólk, segir Hallgrímur Þ. Magnússon, hefur verið notuð til meðhöndlunar á ýmsum sjúkdómum. bólgur. Þeir hættu að geta fjölgað sér, húðútbrot, hjartasjúkdómar og margir aðrir hrörnunarsjúkdómar voru til staðar hjá þeim, einmitt þess- ir sömu sjúkdómar hrjá mannkyníð í dag. Önnur niðurstaða, sem má lesa úr þessum kattatilraunum, var sú að þegar úrgangur, sem kom frá köttun- um, var notaður sem áburður, kom í ljós að gróður, sem óx frá úrgangi kattanna sem drukkið höfðu ógeril- sneyddu mjólkina og borðað hráa kjötið, var fallegastur og jörðin gaf mest af sér, en aftur á móti var gróð- urinn lélegur úr úrganginum frá þeim köttum sem drukku gerilsneyddu mjólkina og borðuð soðna kjötið. Við vitum að hiti drepur lifandi frumur á sérhverju stigi lífsins, t.d. þolir maðurinn ekki suðu. Við það að gerilsneyða mjólkina deyðist allt líf í henni og það kemur fram á þeim sem drekka hana, afkvæmum þeirra cg einnig á jörðinni því úrgangurinn er dauður og hættir þá að þjóna sem áburður, jörðin deyr og getur ekki viðhaldið lífínu- lengur, því eins og segir: „Syndir feðranna koma niður á börnunum í öðrum og þriðja ættlið". Ný ómeðhödluð mjólk hefur verið notuð til meðhöndlunar við ýmsum sjúkdómum allt frá dögum Hipocr- ateus en hann notaði slíka mjólk til þess að meðhöndla berkla. Aðrir sjúkdómar, sem meðhöndlaðir hafa verið með góðum árangri með óger- ilsneyddri mjólk, eru t.d. bjúgur, of- fita, ofnæmi, hár blóðþrýstingur, sykursýki, sjúkdómar í blöðruháls- kirtli, sýkingar í þvagfærum, lungna- sjúkdómar, æðasjúkdómar, liðabólg- ur, magasár og fleiri mætti telja. En þarna hefur gerilsneydd mjólk neikvæð áhrif, mjólkin verður að vera hrá og ógerilsneydd til þess að hafa læknandi áhrif á allt lífríkið. Höfundur er læknir. Attalus bó>dtng4amíf>otnx) • Píasthúðun - innbinding • Allur vélbúnaður - og efni • Úrvals vara - úrvals verð <ð J. flSTVAlDSSON HF. Skipholli 33,105 Reykjavlk. simi 552 3580 I

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.