Morgunblaðið - 27.10.1996, Blaðsíða 12

12 SUNNUDAGUR 27. OKTÓBER 1996
LISTIR
MORGUNBLAÐIÐ
Sviptingar hjá sýningarsölum á höfuðborgarsvæðinu
Tveir leggja upp laupana
en einn tekur til starfa
Morgunblaðið/Þorkell
RAGNA Róbertsdóttir myndlistarkona fyrir framan Tehúsið í Hlaðvarpanum,
nýjasta sýningarsal landsins.
TVEIR sýningarsalir á höfuðborg-
arsvæðinu, Gallerí Greip og Við
Hamarinn, eru í þann mund að
leggja upp laupana vegna örðug-
leika í rekstri. Á sama tíma er
nýtt myndlistarhús Hlaðvarpans,
Tehús, að hefja starfsemi sína.
Tinna Gunnarsdóttir sem rekið
hefur Gallerí Greip á Hverfisgötu
undanfarin þijú ár segir einkum
tvær ástæður fyrir því að hún
hyggist nú láta staðar numið.
Annars vegar hafi reksturinn alla
tíð verið þungur í skauti - hún
hafí til að mynda aldrei fengið
styrk frá menningarmálanefnd
Reykjavíkurborgar, þrátt fyrir ít-
rekaðar umsóknir. „Eg hef einfald-
lega ekki nógu mikið fé milli handa
til að halda starfseminni áfram.“
Hins vegar sé hún á leið utan til
framhaldsnáms í hönnun.
Tinna segir að frá sínum bæjar-
dyrum séð sé ekki mikil eftirsjá í
Gallerí Greip enda sé erfitt að
reka sýningarsal við núverandi
skilyrði. „Eg er einfaldlega að
losna undan kvöð.“ Margir mynd-
listarmenn, einkum af yngri kyn-
slóðinni, kunni hins vegar að
harma þessar málalyktir, þar sem
Gallerí Greip hafi jafnan kostað
kapps um að gera þeim hátt und-
ir höfði. Tinna útilokar hins vegar
ekki að hún muni taka upp þráð-
inn síðar - til þess þurfi aðstæður
hins vegar að breytast. Hún tekur
þó fram að hún muni áfram reka
Gallerí Barm í félagi við Sigtrygg
Baldvinsson.
Síðasta einkasýningin stendur
nú yfir í Gallerí Greip og er Jó-
hann Torfason maðurinn á bak
við hana. Síðasta sýningin hefst
á hinn bóginn 2. nóvember, þegar
allir myndlistarmennirnir sem
komið hafa við sögu sýningarsal-
arins, alls um 130 talsins, taka
saman höndum í „eins konar
minningarathöfn", svo sem Tinna
kemst að orði. Lýkur henni 17.
nóvember og „þar með er þetta
alveg búið“.
Erfitt að reka sýningarsal
Sigríður Ólafsdóttir annar for-
svarsmanna sýningarsalarins Við
Hamarinn í Hafnarfirði segir að
hann hverfí nú af sjónarsviðinu
þar sem samningur við Hafnar-
Qarðarbæ, sem útvegað hefur hús-
næðið, sé að renna út og ekki virð-
ist vera áhugi á að framlengja
hann af hálfu bæjaryfirvalda. Von-
ar hún hins vegar að myndlistar-
skólinn sem rekinn hefur verið í
sömu húsakynnum verði starf-
ræktur áfram.
Sigríður segir að Við Hamarinn
hafí verið rekinn af hugsjón og
einbeitt sér að því að koma ungum
myndlistarmönnum á framfæri.
„Það er erfítt að reka sýningarsal
og þótt við höfum haft húsnæðið,
sem er frábært, þá þurftum við á
meiri stuðningi að halda. Ætli það
sé ekki einfaldast að lýsa þessu
með þeim hætti að við séum orðin
bensínlaus."
Hafnarfjarðarbær hefur að mati
Sigríðar ekki sýnt Við Hamarinn
mikinn áhuga en bærinn rekur
Hafnarborg, auk þess sem Sigríður
segir að hann styrki Listhús 39
og Straum. „Sennileg þykir þeim
þetta nóg - okkur sé hreinlega
ofaukið."
Sigríður segir ólíklegt að þau
Birgir Snæbjörn Birgisson, sem
rekið hefur Við Hamarinn með
henni, séu alfarin af vettvangi
gallerísins. „Við höfum öðlast dýr-
mæta reynslu og ef ég þekki okk-
ur rétt munum við dúkka upp aft-
ur þegar næsta tækifæri býðst,
hvar sem það verður. Það þýðir
ekkert að gefast upp.“
Síðasta sýningin í sýningarsaln-
um Við Hamarinn samanstendur
af verkum Helga Hjaltalíns Ey-
jólfssonar og Gunnars Straum-
lands. Lýkur henni 3. nóvember
Ekkert óviðkomandi
Á sama tíma og ofangreindir
sýningarsalir eru að ganga úr
skaftinu er myndlistarhús Hlað-
varpans, Tehúsið, að taka til
starfa. Var það vígt á fimmtudag-
inn með samnefndri sýningu
Rögnu Róbertsdóttur. Segir Ása
Richardsdóttir framkvæmdastjóri
Tehússins að starfsemin leggist
ákaflega vel í aðstandendur Hlað-
varpans sem njóti þess að hrinda
nýjum hugmyndum í framkvæmd.
„Við segjum oft hér að ekkert sé
okkur óviðkomandi og nú ætlum
við að láta myndlistina til okkar
taka.“
Ása segir að fjölmargir mynd-
listarmenn hafí lokið lofsorði á
Tehúsið, sem stendur í garði Hlað-
varpans að Vesturgötu 3, og sagt
það sniðið að þörfum myndlistar-
innar. Er Tehúsið jafnframt
minnsta myndlistarhús landsins,
eða 15 fermetrar. Verða sýningar
þar opnar einu sinni í viku, á
laugardögum milli kl. 14 og 17,
en þess á milli gefst fólki kostur
á að virða þær fyrir sér inn um
glugga Tehússins. „Það verður
alltaf ljós í galleríinu."
Svart/hvít furðuveröld
umboðin geti boðið það gott verð
að enginn hvati sé til innflutnings.
„Menn hafa þó verið að flytja inn
dýrari jeppa af þessum gerðum frá
Þýskalandi og Explorer og Che-
rokee frá Bandaríkjunum og
Kanada. Menn voru að selja þá
nýja á 4-500 þúsiind kr. lægra
verði en umboðin. Ég er því sann-
færður um að verð á nýjum bílum
frá umboðunum hefur einnig
lækkað vegna innflutningsins,"
segir Jón.
Ingimar hefur flutt sjálfur inn
um 10 bíla á vegum síns fyrirtæk-
is. Hann segir að í einhveijum til-
fellum hafí aukinn innflutningur á
notuðum bílum leitt til verðlækk-
ana en sú lækkun sé ekki almenn
ennþá. „Það varð verðlækkun þeg-
ar vörugjaldsbreytingin gekk í
gegn því það er alltaf miðað við
verð á nýjum bílum. Mér sýnist
hins vegar vera komin stífla í sölu
á öllum þessum innfluttu bílum
sem gerir það e.t.v. að verkum að
á næstu mánuðum lækki verðið
eitthvað. Það er gríðarlegt magn
til af jeppum i landinu. Samt eykst
jeppasalan örugglega aftur þegar
líður á haustið," sagði Ingimar.
----------♦♦ ♦----
Reglugerð
vegna
innflutn-
ings
VIÐ tollafgreiðslu verður inn-
flytjandi bíls að tilgreina toll-
verð bílsins og færa inn á aðflutn-
ingsskýrslu. Hann verður einnig
að afhenda tollstjóra frum- eða
samrit af vörureikningi.
Tollverð bílsins er það verð sem
raunverulega er greitt fyrir hann,
þ.e. kaupverð úti auk flutnings-
gjalds, aukakostnaðar og vátrygg-
ingar í flutningi. Við tollafgreiðslu
ber tollstjóri viðskiptaverð bílsins
eins og það kemur fram í aðflutn-
ingsskýrslu eða fylgiskjölum sam-
an við viðmiðunarverð ökutækja
af sömu tegund, undirtegund og
árgerð í því landi sem bfllinn var
keyptur. Tollstjóri athugar hvort
viðskiptaverðið sé óeðlilega lágt
miðað við ástand bflsins, innflutn-
ingsverð sams konar bíls sem hef-
ur verið fluttur til landsins á sama
tíma eða markaðsverð sambæri-
legs bfls erlendis.
Skýringa leitað á óeðlilegum
frávikum
Starfsmenn tollstjóraembætt-
anna hafa undir höndum skrár frá
viðurkenndum aðilum erlendis sem
Ríkistollstjóri hefur aflað. Þar er
skráð verð á bílum, bæði innkaups-
verð og útsöluverð. Komi fram
óeðlileg frávik í verði innfluttra
bíla frá viðmiðunarskránni er skýr-
inga á því leitað. Frávik frá verðum
í skránum er þó meira ef bílar eru
keyptir á lokuðum uppboðum þar
sem verð er lægra en markaðsverð-
ið er.
Hafi tollstjóri réttmæta ástæðu
til að draga í efa sannleiksgildi
upplýsinga sem fram koma í að-
flutningsskýrslu eða fylgiskjölum
um viðskiptaverð bíls getur hann
krafið innflytjanda um nánari
skýringar eða gögn til sönnunar
því að viðskiptaverðið sé réttilega
tilgreint í gögnunum. Dugi skýr-
ingar innflytjanda ekki hafnar toll-
stjóri viðskiptaverðinu og ákvarðar
nýtt á grundvelli viðskiptaverðs
sams konar bfls eða samkvæmt
21. grein reglugerðar um tollverð
og tollverðsákvörðun. Samþykki
innflytjandi ekki ákvörðun toll-
stjóra getur hann greitt gjöldin
með fyrirvara og áfrýjað ákvörðun-
inni. Fer málið þá fyrir ríkistolla-
nefnd sem endanlegur úrskurðar-
aðili i málinu.
KVIKMYNPIR
Iláskólabíó
DAUÐUR
★ ★ >/2
LEIKSTJÓRINN og handritshöf-
undurinn Jim Jarmusch, sem eignast
hefur stóran hóp aðdáenda í öllum
heimshomum fyrir sínar persónulegu
gálgahúmorsmyndir, leggur undir
sig nýtt land og tíma í Dauður. Will-
iam Blake (Johnny Depp) heldur á
endastöð járnbrautanna í hinu villta
vestri á ofanverðri síðustu öld, smá-
bæjarins Machine. Eftir að hafa ver-
ið svikinn um vinnu verður Blake
óviljandi mannsbani, fé er sett til
höfuðs honum og fyrr en varir er
þessi fyrrum friðsæli bókari orðinn
byssubófí og manndrápari. Honum
til fulltingis á einskismannslandi eft-
irlýstra og mannaveiðara er indján-
inn Nobody (Gary Farmer).
Villta vestrið var aldrei þessu líkt
í myndunum hans Johns Wayne, svo
mikið er víst. Nú erum við stödd í
svart/hvítu umhverfi, listilega teknu
af Robby Mueller (sem gerir jafnvel
enn betri hluti í annarri hátíðar-
mynd, Brimbrot), hráslagalegu og
skjóllausu. Til að undirstrika það enn
betur slær meistari Neil Young sína
rafmögnuðu gítarstrengi, en mætti
gjarnan senda frá sér fleiri tóna.
Sama gildir um Jarmusch. Dauður
er oft á tíðum veisla fyrir auga og
eyra, en langdregin í sínum eintóna
stíl og skammt á milli subbulegs of-
beldis og gráglettninnar sem jafnan
hefur berið vörumerki Ieikstjórans.
Myndin er prýdd mislitum og for-
vitnilegum leikhóp sem lífgar óneit-
anlega uppá hlutina. Depp er á kunn-
uglegum slóðum sem bókarinn sem
flýtur að sínum feigðarósi - í orðsins
fyllstu merkingu, Gary Farmer er
óborganlegur sem Nobody, Iggy Pop,
Lance Henriksen, John Hurt og
Crispin Glover eru litríkt krydd í
þessa svart/hvítu furðuveröld.
Iláskólabíó
TVÆR ÁSTFANGNAR
STÚLKUR
★ ★
BEKKJARSYSTURNAR Randy
(Laurel Holloman) og Evie (Nicole
Parker) virðast eiga fátt sameigin-
legt. Randy elst upp við kröpp kjör
hjá lesbískri frænku og ástkonum
hennar, vinnur sér inn vasapening á
bensínstöð, geysist um á hjólaskaut-
um, er hornreka í skólanum þar sem
fer óorð af henni, sækist illa námið,
hlustar á rokk. Evie er hinsvegar af
efnuðu menntafólki, ekur um á
Range Rover, er vinsæl og fögur,
hlustar á Vivaldi. Stelpurnar verða
þó ástfangnar upp fyrir haus, hvor
af annarri, vel að merkja.
Efnisþráðurinn er þekktur úr tug-
um unglingamynda, munurinn sá að
hér eru aðalpersónurnar samkyn-
hneigðar, það er tímanna tákn og
nánast það eina sem gerir þessa
smámynd áhugaverða. Það er því
skaði að leikkonunum ungu tekst
ekki að tendra trúverðugt samband
þeirra á milli og þar með er botninn
suður í Borgarfirði. Leikstjórinn,
Maria Maggetti, er blankur og
óreyndur og það leynir sér því miður
ekki. Myndin virðist vera að sigla í
strand undir lokin en þá bjargar
húmoristinn Maggetti málunum fyrir
horn með því að snúa lokakaflanum
uppí farsa þar sem allir koma við
sögu. Það lukkast prýðilega svo út-
koman er óvenjuleg, oft lagleg smá-
mynd þar sem nokkrir aukaleikarar
setja skemmtilegt mark á myndina.
Sæbjörn Valdimarsson
Nýjar bækur
• ÚT er komin bókin Undir
huliðshjálmi - Sagan afBenedikt
eftir Dóru S. Bjarnason. Þetta er
sönn saga af móður og syni, þeim
Dóru og Benedikt
og lífshlaupi
þeirra um fimmt-
án ára skeið.
„Sonurinn er að
vísu enginn venju-
legur drengur því
hann er mikið fatl-
aður, bæði and-
lega og líkamlega.
Móðirin er sann-
færð um að fatl-
aðir eigi heima með ófötluðum í
leik og starfi en ekki ósýnilegir
undir hulishjálmi í sérstökum heimi
og er reiðubúin að leggja ýmislegt
á sig fyrir þá sannfæringu," segir
í kynningu.
Bókin segir bæði frá skini og
skúrum í lífi þeirra mæðgina hér
heima og frá ferðum þeirra vítt og
breitt um heiminn. „Þessi saga er
í sjálfu sér háalvarleg en hún er
skrifuð af miklu fjöri og kímni,“
segir ennfremur.
Útgefandi er Mál og menning.
Bókin er 200 bls. með 50 Ijósmynd-
um. Kápan er unnin hjá Fíton en
bókin er prentuð í Svíþjóð. Verð
kr. 2.980 kr.