Morgunblaðið - 30.10.1996, Blaðsíða 18

18 MIÐVIKUDAGUR 30. OKTÓBER 1996
MORGUNBLAÐIÐ
Leifar Lili herja á Evrópu
Manntjón og
hætta á flóðum
London. Reuter.
ÓVEÐUR, sem breskir veðurfræð-
ingar telja að hafi verið leifar felli-
bylsins Lili, fór yfir Bretland og
norðurströnd meginlands Evrópu
aðfaranótt þriðjudags.
Er vitað um fímm manns er létu
lífíð í slysum er tengdust hamförun-
um, einkum er bílum var ekið á tré
sem fallið höfðu á vegi. Síðdegis í
gær þokaðist óveðrið í austurátt yfír
norðurhluta Þýskalands og vöruðu
yfírvöld á Frísnesku eyjunum við því
að sjávarhæð væri orðin ískyggilega
há.
Stjórnvöld í Hollandi gerðu í gær
ráðstafanir til að láta fylgjast vel
með sjávarhæð við flóðvarnargarða
við Zeeland. 15 ára gamall, franskur
drengur, sem var á reiðhjóli sínu á
stíg við ströndina rétt hjá borginni
St. Malo fórst er flóðalda hreif hann
með sér.
Veðurhamurinn er hinn mesti sem
orðið hefur í Bretlandi síðan 1987,
var vindhraðinn allt að 145 km á
klukkustund á suðurströndinni. Olíu-
borpallur á Norðursjónum slitnaði
frá festum sínum en ekkert amaði
að 69 mönnum um borð.
Miklar truflanir urðu á fetju- og
járnbrautasamgöngum. Farþegar og
áhöfn Ermarsundsfeiju lentu í af-
takaveðri og stórsjó, ölduhæðin var
mest um 10 metrar og var skipið
um 10 stundir á leiðinni frá Calais
í Frakklandi til Dover í Englandi.
Venjulega tekur ferðin um 75 mínút-
ur. Landfestar skipa og smábáta
slitnuðu, rafmagnsiaust varð á þús-
undum breskra heimila.
ERLENT
Vilja landvist
LIÐSMENN óeirðalögreglu í
París handtaka þátttakanda í
mótmælum sem fram fóru við
aðalstöðvar lögreglunnar í gær.
Fólkið, sem er úr röðum ólög-
legra innflytjenda, krafðist þess
að fá landvistarleyfi og jafn-
framt að hætt yrði að reka ólög-
lega innflytjendur úr landi. Flest-
ir innflytjendur eru frá löndum
múslima í Norður-Afríku og eru
réttindi þeirra mikið hitamál í
Frakklandi.
--------------------------------------- i
Föroya Fiskavirking stefnir í gjaldþrot j
Ráðherrar deila
um kauptilboð ;
Færeyjum. Morgunblaðið.
EIGENDUR Föroya Fiskavirking,
stærsta sjávarútvegsfyrirtæki
Færeyja, með nítján fiskvinnslu-
stöðvar innan sinna vébanda,
höfnuðu á mánudag tilboði hóps
atvinnurekenda sem höfðu falað
það fyrir jafnvirði um 480 millj.
ísl. króna.
Fyrirtækið sem er í eigu Fær-
eyjabanka og þriggja danskra fjár-
festingarfélaga er komið í
greiðslustöðvun og ef svo heldur
fram sem horfir og það verður
lýst gjaldþrota munu um 660
manns missa vinnuna.
Nýlega komu fram upplýsingar
um hagsmunatengsl sjávarútvegs-
ráðherra Færeyja, Johns Peters-
ens, við atvinnurekendurna en
hann vildi að fyrirtækið yrði selt
þeim. Lögmaður Færeyja, Ed-
mund Joensen, og sjávarútvegs-
ráðherrann hafa deilt hart um
framtíð fyrirtækisins að undan-
fömu, ekki síst vegna þessara
tengsla. Haft var eftir lögmannin-
um í dagblaðinu Dimmalætting á
laugardag að málið snerist ekki
um lögfræði, heldur pólitík og sið-
gæði.
Lögmaðurinn vill að atvinnuþró-
unarsjóður Færeyja kaupi fyrir-
tækið og hefur sjóðurinn boðið
jafnvirði 450 millj. ísl. króna. í gær
var enn ekki ljóst hvort því tilboði
yrði tekið.
Reuter
LEIÐTOGAFUNDUR ESB í Madríd lýsti baráttu fyrir jafnrétti kynjanna eitt mikilvægasta verkefni sambandsins. Það er kannski ekki
að furða — erfitt er að finna dragtirnar inni á miili jakkafatanna á þessari mynd af þátttakendum í fundinum.
Breyting á jafnréttistilskipun ESB vegna Kalanke-málsins
Aðeins stífur og ófrávíkjan-
legur kynjakvóti óheimill
FRAMKVÆMDASTJÓRN Evrópu-
sambandsins hefur ákveðið að
leggja til breytingar á tilskipun
sambandsins um jafnrétti kynjanna
til að bregðast við dómi Evrópudóm-
stólsins í svokölluðu Kalanke-máli,
sem kveðinn var upp fyrir ári.
Ýmsir hafa túlkað dóminn svo að
svokölluð jákvæð mismunun og
kynjakvótar við stöðuveitingar séu
óheimil. Framkvæmdastjórnin lítur
hins vegar svo á að dómurinn úti-
loki aðeins stífan og ófrávíkjanleg-
an kynjakvóta, en telur þó nauðsyn-
legt að breyta jafnréttistilskipun-
inni.
Samkvæmt dómnum, sem kveð-
inn var upp í máli sem varðaði ráðn-
ingu í stöðu innan borgarkerfisins
í Bremen í Þýzkalandi, ganga regl-
ureinstakra aðildarríkja ESB, „sem
tryggja konum algeran og skilyrðis-
lausan forgang við skipun í stöðu
eða stöðuhækkun", Iengra en svo
að þær tryggi aðeins jöfn tækifæri.
Dómurinn taldi að slíkar reglur
færu út fyrir takmörk þeirrar grein-
/rópa\
ar í jafnréttistilskipun ESB, sem
veitir undanþágu frá meginreglunni
um að óheimilt sé að mismuna ein-
staklingum eftir kynferði, ef um
það sé að ræða að rétta hlut kvenna.
Þetta hefur verið kölluð jákvæð
mismunun.
Sveigjanlegur kvóti heimill
í greinargerð framkvæmda-
stjórnarinnar með breytingartillög-
unni segir að leiðtogafundir ESB í
Essen, Cannes og Madríd hafi stað-
fest að baráttan fyrir jafnrétti kynj-
anna sé eitt mikilvægasta verkefni
ESB. Þess vegna sé mikilvægt að
ítreka gildi þess að nota jákvæða
mismunun þar sem það eigi við til
að stuðla að jöfnum tækifærum
kynjanna á vinnumarkaði, einkum
með því að afnema misrétti, sem
nú sé við lýði og hafí áhrif á tæki-
færi kvenna á vinnumarkaðnum.
Framkvæmdastjórnin segir að
orðalag Evrópudómstólsins bendi til
að hann hafí aðeins viljað dæma
ógild þau atriði í lögum Bremen-
borgar, sem hafi veitt konum sjálf-
krafa, algeran og skilyrðislausan
rétt til ráðningar eða stöðuhækkun-
ar. „Framkvæmdastjórnin tekur því
þá afstöðu að eina tegund kvóta-
kerfís, sem sé ólögleg, sé algerlega
ósveigjanlegur kynjakvóti, sem gefí
ekkert rúm fyrir mat á einstaklings-
bundnum kringumstæðum," segir í
greinargerð framkvæmdastjórnar-
innar. „Aðildarríki og atvinnurek-
endur eru þvi fijáls að því að not-
ast við öll önnur form jákvæðrar
mismununar, þar á meðal sveigjan-
legan kvóta.“
Ekki vísað til stöðu
kvenna sérstaklega
Framkvæmdastjórnin segist von-
ast til að þessi túlkun eyði þeirri
óvissu um framkvæmd margvís-
legra jafnréttisáætlana, sem Kal-
anke-dómurinn hafi valdið. Hún
telur þó nauðsynlegt að breyta jafn-
réttistilskipuninni þannig að þau
form jákvæðrar mismununar, sem
Kalanke-dómurinn hafí ekki dæmd
óleyfileg, verði leyfð sérstaklega.
Grein 2(4) í jafnréttistilskipun
ESB, er nú svohljóðandi: „Tilskipun
þessi kemur ekki í veg fyrir ráðstaf-
anir sem ætlað er að stuðla að því
að karlar og konur hafí sömu tæki-
færi, einkum með því að afnema
það misrétti sem er nú við lýði og
hefur áhrif á tækifæri kvenna á
þeim sviðum sem um getur í 1.
tölul. 1. gr.“
Samkvæmt breytingartillögu
framkvæmdastjómarinnar verður
ekki framar vísað til stöðu kvenna
sérstaklega í þessari grein, sem á
að hljóða svo í lauslegri þýðingu:
„Tilskipun þessi kemur ekki í veg
fyrir ráðstafanir sem ætlað er að
stuðla að því að karlar og konur
hafi sömu tækifæri, einkum með
þvi að afnema það misrétti sem er
nú við lýði og hefur áhrif á tæki-
færi þess kyns, sem er í minni-
hluta, á þeim sviðum sem um getur
í 1. tölul. 1. gr. Aðgerðir, sem koma
til greina, eru meðal annars for-
gangur einstaklings ' af því kyni,
sem er í minnihluta, við ráðningu
eða stöðuhækkun, að því tilskildu
að slíkar aðgerðir útiloki ekki mat
á sérstökum aðstæðum í hverju
máli. “
Gildir á íslandi
Samþykki ráðherraráð ESB
breytinguna á tilskipuninni, mun
breytingin einnig taka gildi á ís-
landi og í Noregi, þar sem jafnrétt-
istilskipunin er hluti EES-samn-
ingsins.
:js|= Reykjavíkurborg
^ * ■ ’ - * * | • &
i wEm •>y#AVAvAVji m m m
á Iniernetinu
I
Mótleikur ESB gegn
bandarískum lögum
„Gúmmí-
greininu
stóð 1 |
Dönum
Kaupmannahöfn. Morgunblaóið.
Á SÍÐUSTU stundu tókst utanríkis-
ráðhermm Evrópusambandsríkjanna
á mánudagskvöld að fínna Dönum
ástæðu til að hætta við að beita neit-
unarvaldi sínu og hindra þannig |
mótleik ESB gegn bandarískum
verslunarlögum, svokölluðum Helms- I
Burton lögum. Danska afstaðan j
vakti mikið ergelsi meðal hinna ESB-
landanna, sem álitu bæði að danska
stjómin hefði hótað neitunarvaldi of
seint og eins að samþykkt ráðherr-
anna væri sterkur leikur til að undir-
strika evrópskan styrk.
I upphaflegri samþykkt ráðherr-
anna var vísað til 235. greinar Róm-
ar-sáttmálans, svokallaðrar gúmmí- .
greinar, þar sem tiltekið er að ESB
geti samþykkt reglur á sviðum, sem f
ekki eru tiltekin í sáttmálanum.
í dönskum fjölmiðlum er þó álykt- I
að að vegna máls fyrir dönskum
dómsstólum um að danska stjómin
hafí afsalað sér meiri völdum til ESB
en stjómarskráin geri ráð fyrir, með-
al annars vegna áðurnefndrar grein-
ar, vilji stjórnin ógjaman að greinin
sé notuð. Lausnin fólst svo í að í
mótleik ESB er dregið úr mikilvægi
235. greinar og vísað til fyrri for-
dæma. Danmörk gat því samþykkt
aðgerðirnar.
Danir ekki mótfallnir
aðgerðunum sem slíkum
Bandarísku lögin miða að því að
hægt verði að lögsækja fyrirtæki,
bandarísk og erlend, sem á einhvern
hátt nýta eignir, sem Bandaríkja-
menn áttu á Kúbu fyrir valdatíma
Fidels Castros 1959. ESB hyggst
láta koma krók á móti bragði og
gera evrópskum fyrirtækjum kleift
að leita réttar sína fyrir evrópskum .
dómstólum, verði þau fyrir banda-
rískum lögunum.
Danska stjórnin var í raun ekki
mótfallin aðgerðunum og með hiki
sínu bakaði hún sér ómælt ergelsi
hinna ESB-landanna, sem álitu af-
stöðu Dana aðeins enn eitt dæmi um
venjulegan danskan ESB-efa. Sam-
þykkt ráðherranna var mörgum lönd-
um metnaðarmál til að sýna sjálf- |
stæði gagnvart Bandaríkjunum á i
viðskiptasviðinu, en ESB hefur þegar ®
mótmælt bandarísku lögunum við |
Heimsviðskiptastofnunina, WTO.