Morgunblaðið - 23.06.1998, Blaðsíða 8

8 ÞRIÐJUDAGUR 23. JÚNÍ 1998
FRETTIR
MORGUNBLAÐIÐ
Ráöherra'velttl Alþtngi rangar upptýsingar um larvetöt Búnaöarbanlians:
Bankastjóri fór
frnmt sinnum í lax
- kom ekkl Eram I svart bankans ttl ráöuneytisins
IH' ^
ÞÚ hefur líka verið að skrökva að mér, Sólon. Þú ert með öngulinn í rassinum ...
Framleiðnisjóður landbúnaðarins
Styður við markaðs-
sókn í Frakklandi
STJÓRN framleiðnisjóðs landbún-
aðarins hefur ákveðið að draga úr
stuðningi við framkvæmdir á ein-
stökum bújörðum í sambandi við
hrossarækt með það fyrir augum að
sinna betur markaðs- og útflutn-
ingsmálum.
Bjami Guðmundsson, formaður
sjóðsins, segir að samþykkt hafí
verið á fundi sjóðsins að styðja
markaðsaðgerðir í Frakklandi sem
hefjast með sýningu sem haldin
verður í Normandí í næsta mánuði.
Styrkurinn nemur 300 þúsund kr.
„Fyrir okkur liggur síðan um-
sókn frá Hrossaræktarsambandi
Suðuriands sem gerir ráð fyrir
markaðsátaki innanlands og við ætl-
um að skoða það alvarlega," sagði
Bjami.
Hann sagði að hitasótt sem kom
upp í íslenskum hestum hefði sett al-
varlegt strik í reikninginn hjá
hrossabændum. Framleiðnisjóður
hafi hins vegar ekki unnið mikið að
markaðsmálum þeirrar greinar sakir
þess að hrossaræktin hefur eigin
markaðssjóð, sem fjármagnaður er
m.a. með skatti á útflutt hross. En í
ÞYRLA Landhelgisgæslunnar var
á sunnudagsmorgun kölluð til Þórs-
merkur að sækja mann sem hafði
dottið og slasast á höfði. Samkvæmt
upplýsingum frá lögreglunni á
Hvolsvelli reyndust meiðsli hans
minni en virtist í fyrstu og var hann
útskrifaður af sjúkrahúsi samdæg-
urs.
Fólk á bíl ók fram á manninn
snemma á sunnudagsmorgun þar
sem hann lá á slóðanum milli Bása
og Langadals. Hann var með sár á
ljósi þess að útflutningur hefur fallið
niður hafa engar tekjur komið inn og
af þeim sökum hefur framleiðnisjóð-
urinn ákveðið að skipta um áherslur.
höfði ofan við annað eyrað og tölu-
vert hafði blætt úr því. Maðurinn
var nokkuð ölvaður.
Lögregla og sjúkrabfll voru köll-
uð til frá Hvolsvelli skömmu eftir
klukkan sex. Læknir sem kom á
staðinn ákvað að kalla til þyrlu
Landhelgisgæslunnar. Þyrlan lenti
við svonefnda Álfakirkju, skammt
frá slysstaðnum, og fluttí manninn á
sjúkrahús í Reykjavík. Þaðan var
hann útskrifaður nokkrum klukku-
stundum síðar.
Þyrla sótti slasaðan
mann í Þórsmörk
Pantanaþj ónust a
Viltii gæða heimilið þitt persónulegum blæ?
Sérpöntuð gluggatjaldaefni og áklæði
í Vogue, Skeifunni 8. Hundruð efna.
Afgreiðslutími 1-2 vikur.
Enginn pöntunarkostnaður.
gluggatjaldadeild, Skeifunni 8
Saga Húnvetninga frá 1685-1850 á bók
Innsýn í tilveru
Islendinga
á 18. og 19. öld
JÓN Torfason íslensku-
fræðingur hefur búið til
útgáfu Húnvetninga-
sögu í þremur bindum eftir
Gísla Konráðsson sagnfræð-
ing og bónda í Skagafirði.
Skrifaði Jón frásögn Gísla
upp, útbjó skýringar og gerði
nafnaski'á. Mál og mynd gef-
ur Húnvetningasögu út.
- Hvernig stóð á því að
þú skrifaðir frásögn Gísia
upp?
„Ætli það hafi ekki verið
af ræktarsemi við uppruna
minn og átthaga og af áhuga
á Gísla Konráðssyni. Gísli
fæddist árið 1787 og dó árið
1887 og var mjög merkileg-
ur maður. Hann var venju-
legur bóndi í Skagafirði
lengst af en tók síðan upp á
því að sinna skriftum með-
fram sveitastörfum og varð
að lokum einn mesti sagnfræð-
ingur íslendinga úr hópi óskóla-
genginna manna. Um árið 1850
flytur hann vestur í Flatey og lif-
ir eftir það eingöngu á skriftum
og fræðistörfum."
- Hvernig skriftir fékkst hann
helst við?
„Hann skrifaði meðal annars
upp annála, ættartölurit og þjóð-
sögur, samdi sagnaþætti um ýmsa
einstaklinga og skrifaði héraðs-
sögu Strandamanna, Breiðfirð-
inga, Húnvetninga og Skag-
strendinga svo eitthvað sé nefnt.
Handritið að Húnvetningasögu er
til á Landsbókasafni og ég tók það
einfaldlega og bjó til útgáfu. Verk-
ið tók um fimm ár en texti Gísla er
um 900 blaðsíður í bókinni. Síðan
eru 200 blaðsíður með skrám,
skýringum og öðru aukaefni.“
- Hvers konar saga er Hún-
vetningasaga?
„Hún byi-jar árið 1685 og nær
til ársins 1850. Sagan er annáll að
forminu til því hann rekur at-
burði hvers árs fyrir sig og skýt-
ur inn á milli yfirliti yfir helstu
menn; presta, bændur og höfð-
ingja og lítur kannski yfir sviðið á
20-30 ára fresti. Textinn er frem-
ur rýr til þess að byrja með því
hann hefur litlar heimildir að
styðjast við en þegar nær dregur
honum sjálfum í tíma, frá seinni
hluta 18. aldar, bætist heilmikið
af munnmælum og annars konar
efni við frásögnina. Þar hefur
hann sagnir af fólki sem hefur
upplifað tiltekna atburði, alls
lqms smásögur, tilvik og
skemmtilegar mannlýsingar."
- Hvað má ráða af textanum
um Gísla Konráðsson?
„Hann er góður rithöfundur og
mjög nákvæmur. Hann er fátæk-
ur og á fóar bækur og hreinasta
furða hvað honum tekst að ná í
mikið af heimildum því hann hef-
ur ekki aðgang að bókasafni eða
nokkru slíku. Hann leggur mikið
kapp á að segja rétt frá og er
mjög gagnrýninn á heimildir sín-
ar. Ef hann er ekki viss gefur
hann það til kynna með orðalagi.
Einnig segir hann mjög vel frá og
er góður stílisti."
- Hvers konar persóna var
hann?
„Ýmsir hafa lýst Gísla og ber
öllum saman um að hann hafi ver-
ið bæði skemmtilegur og fróður.
Hann er fyrst og fremst -------
þekktur sem fræðimað-
ur og er upphafsmaður
að svokölluðum sagna-
þáttum sem seinni tíma
menn hafa þróað, eins
Jón Torfason
► Jón Torfason fæddist á
Torfalæk í Austur-Húnavatns-
sýslu árið 1949. Hann lauk stúd-
entsprófi frá Menntaskólanum á
Akureyri árið 1968, BA-prófi í
íslensku og sögu frá Háskóla Is-
lands árið 1973 og cand.mag.
prófí í íslensku frá sama skóla
árið 1989. Jón hefur gegnt ýms-
um störfum í áranna rás, meðal
annars á Þjóðskjalasafni Islands
frá 1986. Hann er kvæntur Sig-
ríði Kristinsdóttur sjúkraliða og
eiga þau saman einn son.
Syðra-Hóli, sem gerðu sagnaþætt-
ina að listgrein. Gísli er hins vegar
fyrstur til þess að móta þessa
grein. Hann er nýjungamaður að
því leyti.“
- Hefur hann notið sannmælis
sem fræðimaður?
„Já, það hefur hann gert en
það er ekki búið að gefa út nema
brot af verkum hans því í raun-
inni veit enginn hvað þau eru
mörg. Flest þeirra eru geymd á
Landsbókasafni en eru til víða
annars staðar líka. Af Húnvetn-
ingasögu eru til ein átta afrit í
handriti svo dæmi sé tekið og
verk hans dreifðust um allt land.
Gísli var líka skáld og orti rímur
og lausavísur. Það má fullyrða að
hann sé langafkastamesti al-
þýðusagnfræðingur okkar.“
- Hvað fínnst þér áhugaverð-
ast við frásagnir Gísla?
„Hann segir frá forfeðrum
Húnvetninga sem auðvitað er
áhugavert íyrir þá og forvitnilegt
að sjá hvað þetta fólk var að
bauka og hvað gerðist á einstök-
um bæjum vítt og breitt um hér-
aðið. Frásögn hans veitir almenn-
um lesendum líka sýn á lífið og
tilveruna á 18. og 19. öld, sem
getur verið forvitnilegt að skoða."
- Eru margir svartir sauðir
þarna innan um?
„Já, já. Eins og í fréttum al-
mennt er yfirleitt fjallað mest um
neikvæðari hliðar mannlífsins.
Það er ekkert sögulegt við
heyannir, svo dæmi sé tekið. Gísli
getur um árferði í einni línu en
ver kannski heilum kafla í hung-
ursneyð og harðan vetur. Frá-
sögnin er skipuleg, hann fjallar
um árferði, veðurfar, slys, saka-
mál ef einhver eru, hneykslismál
og deilur milli manna, til dæmis
landaþrætur og málaferli út af
__________________ arfi.“
Hneykslismál, - Hvaða sakamál
sakamál og e™Ítfmor» á Nat
hormungar an gey]SSynj sé ekki
þekktast. Af misyndis-
og til dæmis Jón heitinn Helgason
ritstjóri Tímans, Hannes Péturs-
son skáld og Magnús Bjömsson á
mönnum má nefna ísleif seka Jó-
hannesson frá Breiðavaði,
reyndar er skyldur mér.“