Morgunblaðið - 23.06.1998, Blaðsíða 16

16 ÞRIÐJUDAGUR 23. JÚNÍ 1998
MORGUNBLAÐIÐ
LANDIÐ
Morgunblaðið/Björn Gíslason
HRAFNHILDUR og Kristinn skoðuðu litla hanann í básnum hjá Jóni Ásgeiri.
JÓN Ásgeir er sjálfur ágætur fluguhnýtingarmaður.
Frjóir Þingeying-
ar á Stórþingi
UM 50 einstaklingar og fyrirtæki sýna framleiðslu sína á Stórþingi ‘98.
HALLDÓR Blöndal samgönguráðherra opn-
aði atvinnuvegasýninguna Stórþing ‘98 við há-
tíðlega athöfn á Húsavík á laugardag. At-
vinnuvegasýningin er hluti af markaðsverk-
efni Atvinnuþróunarfélags Þingeyinga í því
augnamiði að efla markaðsstarf þingeyskra
fyrirtækja. Alls taka um 50 einstaklingar og
fyrirtæki þátt í sýningunni.
Á sýningunni vekja fjölbreyttar afurðir og
nöfn fyrirtækja athygli. Fyrir ofan einn bás-
inn stendur stórum bókstöfum Vita nova
(Nýtt líf). Haukur Haraldsson útskýrir að um
heiti sérstaks verkefnis sé að ræða. Verkefnið
hafi orðið til í samvinnu við Friðfinn Her-
mannsson, framkvæmdastjóra sjúkrahússins
á Húsavík, í framhaldi af stefnumótunarvinnu
á vegum sjúkrahússins. Meginmarkmiðið
felist í að gera starfsmenn fyrirtækja heil-
brigðari og ánægðari í vinnunni.
Vita nova skiptist í andlegan og líkamlegan
þátt. Andlegi þátturinn er í þremur skrefum.
Fyrsta skrefið felur í sér stjómendafræðslu,
þ.e. að stilla saman stjórnendur, skipuleggja
aðgerðir og koma á laggirnar heilbrigðis-
stjórnun þar sem mögulegt er að þróa aðgerð-
ir í sambandi við forvamir og heilbrigðismál í
samráði við sérfræðinga. Annað skrefið felur í
sér námskeið um lífsvitund fyrir allt starfsfólk
þar sem lögð er áhersla á breytt viðhorf og
nýja lífssýn. Þriðja skrefið felur svo í sér
skipulagningu eftirfylgni, fundað er með
stjómendum og sérfræðingum um hvemig
hægt sé að laga aðgerðir að þörfum viðkom-
andi fyrirtækis og/eða deildar.
Með líkamlega þættinum er fyrst og fremst
ætlunin að vekja athygli og áhuga fólks á heil-
brigðari lífsstíl. Megináherslan hefur því verið
lögð á að gera framsetningu efnis lifandi og
skemmtilega. Gerðar eru einfaldar mælingar
og leiðbeint um aðferðir og mat á eigin heilsu-
fari. Að loknu ferlinu er gert ráð fyrir áfanga-
hátíðinni Finale.
Haukur segir að við þróun verkefnisins hafi
tvímenningamir farið í gegnum helstu rann-
sóknir á lífshamingjunni. „Við komumst að því
að oftast var tekið fram hversu jákvætt væri
fyrir fólk að hafa vald á aðstæðunum. Lands-
byggðarfólk ætti að hafa betri tök á því en
höfuðborgarbúar. Hér þekkja allir alla, vita
hvemig stofnanir virka og geta leitað eftir að-
stoð ef þurfa þykir. Annað var að opið fólk
væri alla jafna hamingjusamara en lokað. Eitt
af því besta sem við getum gert fyrir börnin
okkar er því að reyna að stuðla að því að þau
séu opin og tengist öðram með jákvæðum
hætti. Reynslan sýnir nefnilega að lokaðir ein-
staklingar eiga ekki aðeins erfiðara með að
tengjast öðru fólki heldur líður verr í einsemd
sinni,“ segir Haukur og tekur fram að nú þeg-
ar hafi starfsmenn sjúkrahússins farið í gegn-
um „Nýtt líf“. Ekki sé hins vegar enn hægt að
meta árangurinn, enda séu aðeins tvær vikur
liðnar frá því ferlinu lauk.
Náttúruleg húðvernd
Gígja Kjartansdóttir frá Fossabrekku á
Svalbarðssströnd hefur raðað í kringum sig
litlum hvítum krakkum með smekklegum
merkingum. „Ég rek ásamt fjölskyldunni fjöl-
skyldufyrii-tækið Urtusmiðjuna. Urtusmiðjan
framleiðir krem, smyrsl og olíur úr íslenskum
jurtum. Systir mín á næsta bæ tínir jurtirnar,
ég sé um framleiðsluna, sonur minn um graf-
íska hönnun og eiginmaðurinn Roar Kvam um
bæklingagerð og tölvuvinnslu. Ekki má heldur
gleyma því að dóttir mín, sem býr á írlandi,
þýðir allan texta fyrir mig á ensku. Ég sendi
textann einfaldlega til hennar með tölvupósti
og fæ þýðinguna til baka,“ segir Gígja.
Hún segist alltaf hafa haft áhuga á íslensk-
um jurtum. „Ég fór að prófa mig áfram og
kíkja í gamla þýska bók eftir grasalækninn
Hildigerði von Bingen, sem var uppi á 12. öld,
fyrir um átta áram. Framleiðslan byggist á
gömlum hefðum í notkun lækningajurta svo
og nútíma þekkingu í efnasamsetningu og
lækningamætti jurtanna. Fyrsta afurðin var
græðandi smyrsl. Græðandi, bólgueyðandi og
kláðastillandi jurtir gefa smyrslinu sérstaka
virkni gegn ýmsum húðvandamálum, s.s.
þurrkblettum, exemi, psoriasis, gyllinæð, ör-
um, sólbrana og sáram. Smám saman urðu
svo til fleiri tegundir, t.d. fótaáburður, gigtar-
olía, handkrem, morgunfrúarkrem, jurtabað
og ilmfjólubað,“ segir hún og tekur fram að
frá upphafi hafi verið haft að markmiði að
framleiða hreina náttúruvöra án allra
kemískra efna. Engin lyktar-, litar- eða rot-
vamarefni eru notuð önnur en þau sem era í
jurtunum sjálfum. Þrátt fyrir að liturinn geti
dofnað við birtu verða gæði vörannar ekki
rýrari.
Innlend fluguhnýtingarefni
Guðrún Lilja Gunnlaugsdóttir og Jón Ás-
geir Hreinsson vora búin að fá nóg af því að
búa í Reykjavík og settust að í gamla bama-
skólanum í Aðaldal fyrir nokkram áram. Þeim
líkar lífið vel og hafa hafið framleiðslu á flugu-
hnýtingarefni. „Mér fannst út í hött að vera að
flytja fluguhnýtingarefni inn, t.d. frá riðu-
svæðum í Englandi, enda vora hæg heimatök-
in hér. Sumt kemur beint frá bændunum og
annað af sláturhúsinu, kálfahalar, refaskinn,
hænufjaðrir og geitaskinn," segir Jón Ásgeir.
Þau Guðrún Lilja hreinsa efnið og sumt
þarf að lita. Jón Ásgeir er grafískur hönnuður
og hefur hannað smekklegar umbúðir utan
um afurðimar og er sala hafin á Bandaríkja-
markaði. Viðtökumar hafa verið góðar og til
stendur að kynna íslenska fluguhnýtingarefn-
ið í kynningarbæklingi á Evrópumarkaði.
Fluguhnýtingarefnið fer á innlendan markað í
haust.
Kennsla og tebúskapur
Hólmfríður Bjartmarsdóttir á Sandi er
kennari við Hafralækjarskóla í Aðaldal og
sinnir tebúskap með Sigurði Olafssyni, eigin-
manni sínum, á sumrin. „Ég er alin upp við
grasate. Foreldrar mínir höfðu mikinn áhuga
á því og læknaði faðir minn magasár með ís-
lenskum jurtum. Við systkinin erfðum áhuga
foreldranna og Sigfús Bjartmarsson, bróðir
minn, sem býr í Reykjavík, byrjaði á tetínsl-
unni fyrir nokkram áram. Þegar til átti að
taka hafði hann hins vegar ekki tíma til að
vinna að framleiðslunni svo við tókum við. Við
tínum um 100 kg á ári og höfum ekki átt í
neinum vandræðum með að selja framleiðsl-
una,“ segir Hólmfríður.
Hún segir að ekki sé um hreina blöndu að
ræða. Ef lækningajurtir séu í teinu sé öðram
jurtum með minni virkni blandað með. Með
því móti verði teið ekki rammt og virknin inn-
an ákjósanlegra marka.
Gjöf til minningar
um ferðir sexæringsins
Naddodds
SMARI Geirsson forseti bæjarstjórnar Reyðarfjarðar og Guðmundur
Bjarnason bæjarstjóri tóku við gjöfum frá Ernst Emilsson Petersen
skipsljóra Naddodds en með þeim á myndinni er dóttir hans, Emilia.
Reyðarfírði - Emst Emilsson,
skipsijóri á Naddoddi, kom fær-
andi hendi til Reyðarfjarðar á
laugardag. Emst, sem kom á
sexæringnum Naddoddi til íslands
í vikunni, hafði með sér áletraðan
stein til minningar um ferðina og
forláta hnff, líkan þeim sem
Færeyingar nota við grindhvala-
veiðar. Steininn og hm'fínn afhenti
hann Guðmundi Bjamasyni bæjar-
sljóra og Smára Geirssyni forseta
bæjarsljómar í ráðhúsinu á Reyð-
arfírði og bað þá vel að geyma.
Á steininn er letrað „Naddoddur
hinn færeyski árið 850 og 1998“
og er til minningar um ferð Emsts
og félaga og ferð Naddodds fyrr á
öldum, en hann átti bú bæði á Is-
Iandi og í Færeyjum. Við hm'finn,
sem er grindhvalahnífur í fallega
útskomu slíðri, var fest band í
fánalitum Færeyinga unnið af fær-
eyskum hannyrðakonum.
Guðmundur og Smári þökkuðu
Erast og félögum í bátafélaginu
Tjaldrið fyrir höfðinglegar gjafir
og buðu síðan Emst og dóttur
hans, Emiliu, til hádegisverðar í
Tærgesenshúsinu á Reyðarfirði. Á
Tærgesens var rætt um ferð þess-
ara færeysku víkinga, svo og þau
miklu áhrif sem Færeyingar höfðu
á 19. öldinni hér á Austfjörðum, en
bátar svipaðir Naddoddi vom á
síðustu öld í meirihluta hér fyrir
austan og alltaf kallaðir „færey-
ingar“. Naddoddur, sem er sexær-
ingur, er hins vegar ívið stærri því
flestir færeyingamir okkar vom
fjögurra manna för.
Fyrir stuttu vom aldnir færeysk-
ir sjómenn f heimsókn í Neskaup-
stað og þeir létu hafa það eftir sér
að allir færeysldr sjómenn sem
veitt höfðu við íslandsstrendur
væm miklir baráttumenn fyrir því
að Færeyjar yrðu sjálfstætt ríki og
það var ekki annað á Emst að
heyra en hann væri þeirrar skoð-
unar sem og meirihluti færeysku
þjóðarinnar ef marka má úrslitin í
sfðustu kosningum í Færeyjum.
Emst og dóttir hans, Emilia,
munu á næstu dögum ferðast um
ísland og hitta vini og ættingja en
þess skal getið að móðir Erasts hét
Margrét Jónsdóttir frá Fáskrúðs-
firði og hún kynntist föður Emsts f
seinni heimsstyijöldinni og flutti
með honum til Færeyja í lok
strfðsins. Emilia þekkir sig einnig
á Islandi en hún vann eitt sumar í
Stykkishólmi í rækju og skel.
100 konur
hlupu á
Reyðar-
fírði
Reyðarfirði - Konur á öllum
aldri gengu, skokkuðu og
hlupu á Reyðarfirði á degi
kvennahlaupsins. Það var blíð-
skaparveður, logn og 15 stiga
hiti, og því létt yfir fólki. Guð-
rún Sigríks Sigurðardóttir
stjómaði upphitun á tjaldstæð-
inu inni við Andapoll við
dúndrandi danstónlist og síðan
var haldið af stað sem leið lá í
gegnum bæinn. Það vora u.þ.b.
100 konur sem þátt tóku í
hlaupinu en hlutskipti karl-
anna var að sjá um að útbýta
bolum, verðlaunum og svo að
sjálfsögðu drykk og góðgæti til
að vega upp á móti orkutapinu.