Morgunblaðið - 17.11.1998, Qupperneq 11

MORGUNBLAÐIÐ
ÞRIÐJUDAGUR 17. NÓVEMBER 1998 11
FRÉTTIR
Skæðadrífa
loftsteina eins
og stjörnuhröp
SVEIMUR loftsteina, svokallaðra
Leoníta, mun að líkindum verða
fyrir jörðinni á braut hennar um
sólu í kvöld. Síðast fór jörðin í
gegnum svipaðan sveim loftsteina
árið 1966 og er talið að þá hafí
meira en hundrað þúsund stjörnu-
hröp sést á einni klukkustund frá
þeim stöðum á jörðu þar sem skil-
yrði voru best. Vegna hraða Le-
onítanna er óttast að þeir geti vald-
ið tjóni á gervitunglum og þar með
truflað fjarskipti.
Nafn sitt draga Leonítarnir af
þvf að þeir virðast stefna frá
stjörnumerkinu Ljóninu (Leo) og
mun fyrirbærið ná hámarki þegar
Ljónsmerkið er hæst á lofti. Ólíkt
öðrum stjörnufræðilegum spám
sem yfírleitt eru mjög nákvæmar,
er þó óvíst hvort spáin um komu
Leonítanna rætist. „Þetta er hlutur
sem gæti gerst en gæti hins vegar
einnig brugðist," sagði Þorsteinn
Sæmundsson, stjörnufræðingur
hjá Raunvísindastofnun Háskóla
Islands. „Um er að ræða tiltölulega
mjótt belti lofsteina og ekki vitað
hvort eða hvenær jörðin fer í gegn-
um það.“
Stjörnuhröp myndast þegar
agnir úr geimnum koma inn í loft-
hjúp jarðar og brenna upp á mikl-
um hraða. Tiltekna daga á ári
hverju fer jörðin í gegnum sveima
loftsteina og sjást þá óvenju mörg
stjörnuhröp á himni. Sumir þess-
ara sveima tengjast ákveðnum
halastjörnum og þannig er um Le-
onítana, loftsteinadrífu sem venju-
lega sést hinn 17. nóvember.
Þennan dag mætir jörðin braut
halastjörnunnar Tempel-Tuttle en
á braut hennar umhverfis sólina
er dreifður mikill fjöldi loftsteina.
Ef halastjarnan sjálf er nærri
þeim stað þar sem brautir hennar
og jarðarinnar mætast verða
stjörnuhröpin óvenju mikil. Þetta
gerist á 33 ára fresti, sem er um-
ferðartími halastjörnunnar um
sól.
Síðasta skæðadrífa Leoníta sást
árið 1966, en þá var halastjarnan
óvenju nálægt þegar jörðin fór
fram hjá braut hennar. Er talið að
meira en hundrað þúsund stjörnu-
hröp hafi þá sést á einni klukku-
stund frá þeim stöðum á jörðu þar
sem skilyrði voru best, en ekki er
vitað til þess að fyrirbærið hafí sést
frá Islandi í það skiptið. „Núna er
aftur von á hámarki Leoníta, ef
ekki í ár þá á næsta ári,“ sagði Þor-
steinn. ;rAð líkindum verður þetta
síðasta tækifæri núlifandi manna
til þess að verða vitni að þessu
undri því eftir önnur 33 ár eru
minni líkur á skæðadrífu vegna
truflunar frá Júpíter."
Gæti orðið stórkostleg
sýning
Þótt afstaðan til halastjörnunnar
Tempel-Tuttle í ár sé ekki eins
hagstæð og 1966 eru stjörnuáhuga-
menn í viðbragðsstöðu og ef skil-
yrði verða góð sjást stjörnuhröpin
vel með berum augum. „Þetta
verður stórkostleg sýning ef af
verður," upplýsti Þorsteinn og líkti
upplifuninni við að standa úti í hríð.
„Sumir steinarnir geta verið mjög
bjartir en eru þó ekki hættulegir á
að horfa með berum augum.“
Hámarki Leonítanna er spáð á
milli klukkan 19 og 22 í kvöld, -17.
nóvember, en þá er Ljónsmerkið
reyndar ekki komið upp fyrir sjón-
deildarhring á Islandi og skilyrðin
betri í Austurlöndum fjær. Uppá-
komunni gæti þó seinkað um ein-
hverjar klukkustundir og verða
bestu athugunarskilyrði þá hér-
lendis síðla nætur eða undir morg-
un, þegar Ljónsmerkið er hæst á
lofti.
Á Veðurstofu Islands fengust
þær upplýsingar að skilyrði til þess
að sjá hugsanleg stjörnuhröp verði
sennilega best um norðaustanvert
landið. Árni Sigurðsson veðurfræð-
ingur upplýsti að þar yrði í það
minnsta ekki þungskýjað en óvíst
væri með háský. Af öðrum náttúru-
fyrirbærum sem sett gætu strik í
reikninginn nefndi hann norðurljós
en taldi tunglbirtu ekki trufla þar
sem tunglið væri mjög lítið þessa
dagana. „Þar sem verður stjörnu-
bjart á annað borð ætti þetta að
sjást vel,“ sagði Árni.
Þótt loftsteinarnir í Leoníta-
sveimnum séu flestir örsmáir, er
hraði þeirra svo mikill að þeir gætu
hæglega valdið tjóni á gervitungl-
um og geimflaugum. Hafa menn af
þessu talsverðar áhyggjur og verð-
ur stjörnusjónaukinn Hubble, sem
er á braut um jörðu, til dæmis tek-
inn úr notkun og snúið þannig að
sem minnstur skaði hljótist af
árekstrum við loftsteina ef til
þeirra kemur. Mönnuðu geimstöð-
inni MIR verður einnig snúið.
Þorsteinn Sæmundsson sagði
starfsbi'æður sína um allan heim
fylgjast með framvindu mála. „Það
vei'ður mikið gert úr þessu í fjöl-
miðlum ef spáin rætist en von-
brigðin verða líka mikil ef ekkert
sést. Eg vil sem sagt taka fram að
ekkert er öruggt með komu Le-
onítanna en ef af verður væri synd
að missa af sjónarspilinu."
Ymsar vefsíður fjalla um heim-
sókn Leonítanna og er bein út-
sending jafnvel ráðgerð á nokkrum
þeirra, þar á meðal vefsíðu banda-
rísku geimferðastofnunarinnar,
NASA, og er slóðin www.Leon-
idsLive.com.
Vinnu hætt
við Lauga-
veg 53b
ÚRSKURÐARNEFND skipulags-
og byggingamála hefur fellt úr gildi
ákvörðun byggingarnefndar
Reykjavíkurborgar um byggingar-
leyfi fyrir verslunar-, þjónustu- og
íbúðarhús við Laugaveg 53b. Að
sögn Oskars Bergssonar, formanns
byggingarnefndar, mun skipulags-
og umferðarnefnd taka málið upp á
ný og að flýtt verði vinnu við
deiliskipulag lóðarinnar.
I úrskurði úrskurðarnefndar
skipulags- og byggingamála er kom-
ist að þeirri niðurstöðu að nýtingar-
hlutfall nýbyggingarinnar á lóðinni
við Laugaveg 53b yrði 3,24, sem er
30% yfir efri mörkum sem skilmálar
í gildandi aðalskipulagi segja til um.
Bent er á að í greinargerð aðalskipu-
lags segi að komi fram tillaga sem
borgaiyfii'völd geti fallist á þar sem
farið sé verulega yfir það nýtingar-
hlutfall sem aðalskipulag geri ráð
íyrir skuli unnið deiliskipulag og það
auglýst samkvæmt skipulagslögum.
Deiliskipulagi flýtt
Að sögn Óskars verða allar bygg-
ingarframkvæmdir stöðvaðar við
Laugaveg 53b og málinu vísað til
skipulags- og umferðarnefndar.
„Líklega verður flýtt deiliskipulagi
fyrir svæðið,“ sagði hann. „Þetta
kemur til með að tefja verkið um
einhverja mánuði." Benti hann á að í
úrskurðinum væru ekki gerðar at-
hugasemdir við útlit hússins og
byggingarmagn með tilliti til
skuggamyndunar á lóð númer 53a
né gerðar athugasemdir við af-
greiðslu byggingarnefndar. „Þetta
eru fyrst og fremst tæknileg atriði
um hvort bílageymslur flokkast opn-
ar eða lokaðar," sagði hann.
I úrskurðinum segir að í aðal-
skipulagi sé heimil umbun fyrir að
koma fyrir bílastæðum neðanjarðar
eða inni í húsum, sem að öðrum
kosti væru á lóð hússins en áskilið er
að í þeirra stað komi grænt svæði
eða almenningstorg á lóðinni. Engu
slíku sé fyrir að fara á lóðinni við
Laugaveg 53b. Ljóst sé að ekki hafi
verið hægt að hafa bílastæði ut-
andyra á lóðinni á þeim hluta sem
ekki er lagður undir bygginguna,
þar sem einungis sé um að ræða 55,2
fermetra ræmu meðfram norðan-
verðri vesturhlið hússins.
Reuters
MONNUÐU geimstöðinni MIR verður snúið og einnig stjörnusjónauk-
anum Hubble, sem er á braut um jörðu, þannig að sem minnstur skaði
hljótist af árekstrum við loftsteina ef til þeirra kemur.

Hugsaðu þér!
Þetta verð...
1.649.000 kr.