Morgunblaðið - 17.11.1998, Síða 14

14 ÞRIÐJUDAGUR 17. NÓVEMBER 1998
MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Býður sig fram til varaformanns Framsóknarflokksins
Siv og Hjálmar
efst á Reykjanesi
SIV Friðleifsdóttir alþingismaðui-
lýsti þvi yfir á kjördæmisþingi Fram-
sóknarflokksins á Reykjanesi um
helgina að hún sæktist eftir því að
verða kjörinn varaformaður Fram-
sóknai-flokksins. Siv og Hjálmar
Ái-nason alþingismaður voru kjörin í
fyrsta og annað sæti listans á kjör-
dæmisþinginu.
Siv sagði að fjölmörg rök hefðu
orðið til þess að hún hefði ákveðið að
taka áskorunum um að gefa kost á
sér til varaformanns.
„Eg tel að ef ég yrði kjörin
myndi það styrkja forystu flokks-
ins. Eg held að það yrði mjög sterkt
fyrir Framsóknarflokkinn að fá
unga konu með langa stjórnmála-
reynslu í sæti varaformanns við hlið
Halldórs Asgrímssonar. Slík for-
ysta myndi höfða til margra, sýna
mikla breidd og vera sterk. Sam-
kvæmt skoðanakönnun eru stuðn-
ingsmenn Framsóknarflokksins
hvergi fleiri en í Reykjaneskjör-
dæmi. Sveitarstjórnarstigið hefur
verið að eflast á
síðustu árum og
fólk vill sjá van-
an sveitarstjórn-
armann í sæti
varaformanns,“
sagði Siv.
Aldrei, í rúm-
lega 80 ára sögu
Framsóknar-
flokksins, hefur
kona boðið sig
fi-am til foi-manns eða varaformanns
flokksins.
Finnur Ingólfsson, iðnaðar- og við-
skiptaráðherra, hefm- einnig tilkynnt
að hann bjóði sig fram til varafor-
manns.
Kjörið í 4 efstu sæti
á Reykjanesi
A kjördæmisþingi Framsóknar-
flokksins á Reykjanesi var Siv kjörin
í fyrsta sæti flokksins með lófataki.
Hjálmar Arnason var sömuleiðis
sjálfkjörinn í annað sætið. Fimm
gáfu kost á sér í þriðja og fjórða sæt-
ið og var Páll Magnússon háskóla-
nemi kjörinn í þriðja sætið. Hann
fékk 159 atkvæði, en 321 greiddi at-
kvæði. Drífa Sigfúsdóttir varaþing-
maður var kjörin í fjórða sætið með
206 atkvæðum, en hún var síðast í
þriðja sæti listans.
Siv sagðist vera ánægð með hvern-
ig til tókst við að raða á listann. A
honum væri fólk með langa reynslu í
stjórnmálum, en í forystusveitina
kæmi einnig ungur maður, Páll
Magnússon. Hann hefði tekið þátt í
bæjarmálum í Kópavogi þar sem
Framsóknarflokkurinn hefði verið að
styrkja sig. Hlutfall ungi-a kjósenda
væri mjög hátt í Reykjaneskjördæmi
og Páll væri verðugur fulltrúi þeirra,
en hann er einungis 27 ára gamall.
„Eg tel að Framsóknarflokkurinn
eigi sóknarfæri á Reykjanesi. Það er
ljóst að Samfylkingin á í miklum erf-
iðleikum og það er hætt við að það
verði einhver eftirköst eftir þetta
hatramma prófkjör sjálfstæðis-
manna.
Við munum í kosningabaráttunni
leggja áherslu á hvaða árangri við
höfum náð. Við lögðum áherslu á að
skapa fleiri störf. Það hefur tekist.
Efnahagsmálin eru í góðum farvegi,
við höfum treyst undirstöður velferð-
arkerfisins og bætt stöðu heilbrigðis-
mála.“
I síðustu alþingiskosningum jók
Framsóknarflokkurinn á Reykjanesi
verulega við fylgi sitt og bætti við sig
einum manni. Fylgi flokksins fór úi’
13,9% í 21%. Siv sagði að markmið
flokksins í næstu kosningum væri að
halda þessu fylgi og vonandi bæta við
til að þriðja sætið yrði að baráttusæti.
Átta ungmenni tekin við
hassreykingar í Hafnarfirði
hassi. Unglingarnir voru handteknir
og leiddir til yfírheyrslu en látnir
lausir að því búnu.
Kvöldið áður var gerð húsleit á
öðrum stað í Hafnarfírði og þar voru
sömuleiðis fjórir fíkniefnaneytendur
á unglingsaldri teknir fastir. Minna
fannst af hassi í fórum þeirra en á
hinum staðnum en það var sömuleið-
is gert upptækt og einnig áhöld til
neyslunnar.
LOGREGLAN í Hafnarfirði stóð
átta unga fíkniefnaneytendur að
verki í húsleit á tveimur stöðum í
bænum um helgina. Ahöld og fíkni-
efni voru gerð upptæk á báðum stöð-
um.
A laugardagskvöld fór lögreglan
inn í blokkaríbúð í Norðurbænum og
handtók fjögur ungmenni sem sátu
þar að hassreykingum. Gerð voru
upptæk áhöld og um 20 grömm af
Siv
Friðleifsdóttir
50 ár frá vígslu
Fossvogskirkju
Morgunblaðið/Kristján Magnússon
Á LAUGARDAG var þess
minnst með sérstakri hátíðar-
dagskrá, að 50 ár eru liðin frá
vígslu Fossvogskirkju. Ólafur
Ragnar Grímsson, forseti ís-
lands, heiðraði vígsluminnið
með nærveru sinni og Karl Sig-
urbjörnsson biskup flutti ávarp
og bæn. Þorsteinn Pálsson
kirkjumálaráðherra flutti ávarp
og prófastar Reykjavíkurpró-
fastsdæma, þeir sr. Guðmundur
Þorsteinsson og sr. Jón Dalbú
Hróbjartsson fluttu ávarp og
sáu um ritningarlestur og bæn
en í upphafi athafnarinnar
flutti Þórsteinn Ragnarsson for-
stjóri ávarp. Við athöfnina
sungu sameinaðir kórar ásamt
kirkjugestum; Hljómkórinn,
Kammerkór Langholtskirkju,
Kór Bústaðakirkju, Schola
Cantorum og Tónakórinn undir
stjórn Jóns Stefánssonar. Org-
anleikari var Marteinn H. Frið-
riksson.
Edda Björgvinsdóttir leikkona og dagskrárgerðarmaður í umræðum um málfar á útvarpsstöðvum
Greiður aðgangur
erlendra áhrifa að
öldum ljósvakans
NIÐURSTÖÐUR á athugun nemenda í hag-
nýtri fjölmiðlun við Háskóla Islands á út-
varpsefni í íslensku hljóðvarpi voru kynntar á
málræktarþingi Islenskrar málnefndar og Út-
varpsréttarnefnd á laugardag, en það var
haldið í tengslum við Dag íslenskrar tungu.
Edda Björgvinsdóttir, leikkona og dagskrár-
gerðarmaður, sagði í umræðum eftir að niður-
stöðurnar höfðu verið kynntar, að með nýju
stöðvunum sem hófu starfsemi eftir að ljós-
vakafjölmiðlun var gefin frjáls, hefðu erlend
áhrif átt greiða leið að öldum Ijósvakans.
Talsmenn háskólanema tóku fram að könn-
un þeirra gæti varla talist fræðileg eða hávís-
indaleg en hún gæfi þó vonandi einhverja vís-
bendingu um málfar á íslenskum útvarps-
stöðvum. Þann 23. október settust nemend-
urnir niður, hver við sitt útvarpstæki og hlust-
uðu samtals á ellefu útvarpsstöðvar í þrjá af-
markaða stundarfjórðunga. Efnið var tekið
upp og skráð nákvæmlega.
Aðeins þrjár stöðvar villulausar
Slettur og málvillur settu svip sinn á mál-
far útvarpsfólks. Á þremur stöðvum heyrðust
að vísu engar málvillur en engin stöð var laus
við slettur sem flestar voru ensk/amerískar
eða danskar. Orð eins og „dí djei“, „læf‘,
„músík“ og „sjóbisness“ heyrðust í stað orð-
anna plötusnúður, bein útsending o.s.frv. og
orðalag eins og „ýkt speisaður“ og „lowest of
ðe low“ mátti heyra milli tónlistaratriða.
Málfar var mjög ólíkt milli stöðvanna ellefu
og jafnvel milli þátta á hverri stöð.
Þar sem markhópurinn var unglingar var
gjarnan mikið slett og málfar
kæruleysislegt. „Ánægjulega und-
antekningu frá þessu mátti þó
heyra á einni blönduðu stöðinni.
Framhaldsskólanemar af Vestur-
landi sáu um kvöldþátt og var tal-
mál þeirra nokkuð vel undirbúið og skýrt sett
fram. Þeir töluðu í átta og hálfa mínútu af
fímmtán og ræddu eingöngu um íslenskan
veruleika. Mál þeirra var fallegt og slettur fá-
ar,“ sagði í skýrslunni, en þar kom einnig
fram að talað mál á sumum stöðvunum
hverfðist undarlega oft um erlendan veru-
leika, oft tengdan bandarískum kvikmyndum.
Á einni stöðinni mátti jafnvel heyra viðtal á
ensku við Englending sem sent var út óþýtt.
Setningin „Haldia mar hafi verið tensaður
áþí maður?“ sem heyrðist á einni stöðinni er
ekki aðeins dæmi um slettur heldur og óskýr-
mæli sem áberandi var víða. „Á einni stöðinni
var framburður oft mjög óskýr og á köflum
svo óskýi' að varla var hægt að skilja hvað við-
komandi var að segja, jafnvel þó spólað væri
oft til baka og hlustað aftur og aftur. Á
annarri stöð var framburðurinn kæruleysis-
legur (...) og hlustandinn velti vöngum yfir því
hvort hann hefði hugsanlega óvart stillt inn á
útlenda útvarpsstöð."
Framsögumenn tiltóku einnig dæmi um
óröklega tjáningu, setningar án tenginga og
óformlegt og óvandað talmál. „Þó er þetta
ekki algilt, þarna voru undantekningar á, þar
sem talmálið var vel undirbúið og skýrt fram
sett.“
Aðstandendur könnunarinnar kváðust vilja
forðast að krossfesta einstakar stöðvar eða
þáttagerðarmenn og tengdu þvi dæmin ekki
nöfnum umræddra stöðva sem
voru: Rás eitt, Rás tvö, Bylgjan,
EffEmm 95,7, X-ið, Mónó, Lindin,
Gull, Klassík FM, Matthildur og
Stjarnan.
Niðurstöðurnar voru að lokum
lagðar í dóm áheyrenda og þeir spurðir hvort
þær samræmdust þeim kröfum sem þeir gera
til íslensks talmáls.
Engar lagaheimildir
fyrir málfarslögreglu
í pallborðsumræðum undii' lok málræktar-
þingsins auglýsti Hreggviður Jónsson, út-
varpsstjóri Islenska útvarpsfélagsins, eftir
skýrari reglum um íslenskt mál í útvarpslög-
um. Kvað hann ákvæðin óljós og taldi betra að
fá skýrari línur og aðhald. Aðspurður um mál-
far benti hann á að prófarkalesarar og mál-
farsráðunautur færu yfir allan undirbúinn
texta sem sendur væri út í fréttum á útvarps-
og sjónvarpsstöðvum ÍÚ.
Markús Örn Antonsson, útvarpsstjóri,
undirsti'ikaði að sérstök málstefna gilti innan
Ríkisútvarpsins. „Allir þeir sem sækja um
stöður fréttamanna og dagskrárgerðar-
manna gangast undir sérstakt próf þar sem
athugað er málfar, þekkingargrunnur og
framsögn," sagði Markús. Hann kannaðist
ekki við að útvarpslögin væru óljós - þar
kæmi fram að útvarpsstöðvar skuli stuðla að
almennri menningarþróun og efla íslenska
tungu. Þær skuli kosta kapps um að meiri-
hluti útsendrar dagskrár sé íslenskt dag-
skrárefni og dagskrárefni frá Evrópu. „En
ég get ekki séð að stöð sem útvarpar tónlist
allan sólarhringinn sé að vinna að eflingu ís-
lenskrar tungu, það verður
kannski að líta á slíkt sem undan-
tekningu frá lagabókstafnum?"
sagði Markús.
Hann furðaði sig einnig á því að
erlendum þáttagerðarmönnum
skyldi vera leyft að ávarpa íslenska hlustend-
ur á ensku og að hlustendur sem hringdu
þyrftu að bera upp óskir sínar á enskri tungu.
Taldi hann annað mál ef útsendingin væri sér-
staklega ætluð útlendingum en af og frá þeg-
ar markhópurinn væri íslenskur.
Kjartan Gunnarsson, formaður útvarps-
réttarnefndar, svaraði því til að ekkert bann
lægi við öðrum tungumálum í talmiðlum
fremur en það væri bannað að tala önnur
tungumál í landinu enda væri slíkt brot á
mannréttindum og jafnræði. „En kjarninn
hér er ekki hvaða mál eru töluð heldur hvern-
ig fólk vill efla íslenska tungu og það er best
gert með leiðbeiningum og hvatningu. Laga-
heimildir fyrir málfarslögreglu eru hins veg-
ar ekki til staðar,“ sagði Kjartan og kvað það
vel.
Börn skortir þjálfun í talmáli
Guðlaugur Þór Þórðarson, fyrrverandi út-
varpsstjóri á Fínum miðli, hrósaði nemendum
í hagnýtri fjölmiðlun fyi'ir framtakið en benti
á að könnunin hefði ekki verið vísindaleg. „Á
morgnana er til dæmis meira talmál en um
miðjan dag og það hefði líka verið þjóðráð að
mæla lengri tíma í einu.“ Hann taldi einnig að
niðurstöður hefðu orðið skýrari, hefði gi'ein-
armunur verið gerður á málfari útvarpsmann-
anna og viðmælenda þeirra. Guðlaugur sagð-
ist ekki sannfærður um að útvarpið legði lín-
urnar og almenningur tæki upp talsmáta eftir
því, hann taldi unglingastöðvarnar endur-
spegla ungmenningu og að þáttagerðarmenn
töluðu alla jafna eins og tíðkaðist úti í þjóðfé-
laginu.
Greið leið erlendra áhrifa
„Hvar erum við þá stödd, ef málfar út-
varpsfólks er sú íslenska sem töluð er í land-
inu?“ spurði Edda Björgvinsdóttir. Hún sagði
mikið skorta á í uppeldiskerfinu að börn væru
þjálfuð í talmáli, ekki væri nóg að kenna þeim
að lesa og ski'ifa rétt mál. „Það þarf að þjálfa
fólk frá unga aldri í að tjá sig fyrir framan
hóp, ekki bara tveggja manna tal,
heldur ættu allir að fá æfingu í að
skipuleggja mál sitt og tala skýrt í
annarra áheyrn.“
Edda taldi að með nýju stöðvun-
um sem hófu starfsemi eftir að ljós-
vakafjölmiðlun var gefin frjáls hefðu erlend
áhrif átt greiða leið að öldum Ijósvakans.
„Boðorðið var að vera öðruvísi en Rás eitt Rík-
isútvarpsins og menn höfðu engar fyi-ii'myndir
að öðrum stíl nema frá útlöndum." Hún sagði
að með þessu hefði skapast hefð um ákveðinn
hressileika og áherslu sem enn væru ríkjandi.
Amerísk áhrif mætti ekki aðeins heyra í slett-
um og umfjöllunarefni heldur einnig í blæ-
brigðum framsagnar.
„Haldia mar
hafi verið
tensaður“
„Dí djei fílar
ýkt speisaða
músík“