Morgunblaðið - 24.11.1998, Page 34

34 ÞRIÐJUDAGUR 24. NÓVEMBER 1998
MORGUNBLAÐIÐ
MENNTUN
Sjónarhorn Aivar Paidla skólastjóri í Tartu í Eistlandi var tvo daga í senn í tíu íslenskum skólum. Gunnar
Hersveinn bað hann um að bera saman íslenskt og eistneskt skólastarf og draga lærdóma af veru sinni hér.
Betri tök
á nemendum
í Eistlandi?
-W- ^ENNSLUSTUNDIRNAR
hér mætti nýta betur,“ seg-
ir Aivar Paidla skólastjóri
JL JL.Tartu Raatuse Gumnaasi-
um í Eistlandi eftir heimsóknir í 10
skóla í Reykjavík og Hafnarfíi-ði,
„hjá okkur er tíminn 45 mínútur, svo
er gert 15 mínútna hlé og strax haf-
ist handa á ný í 45 mínútur. Hér eru
40 mínútna tímar og fara fimm min-
útur framan af og aftan af í að taka
upp úr töskum og ganga frá á nýjan
leik.“
Aivar (framburður Ævar) segist
hafa tekið sérstaklega eftir þessu í
heimsókn sinni og vísar til þess að í
efri bekkjum gi'unnskóla og mennta-
skóla fari nemendur oft á milli stofa
og steli það af tímanum sem kennar-
inn hefur til kennslunnar. Aivar vai'
hér í Nord praktik starfsþjálfun sem
Norrænu félögin skipuleggja og
hann fékk styrk Norrænu ráðherra-
nefndarinnar. Hann heimsótti Engi-
dalsskóla, Lækjarskóla, Setbergs-
skóla, Víðistaðaskóla, Hvaleyrar-
skóla, Flensborg og Iðnskólann í
Hafnarfirði og Öldutúnsskóla,
Foldaskóla og Lýðskólann í Reykja-
vík, og var yfirleitt tvo daga í hverj-
um skóla.
Landamæri nemenda
Böm í Eistlandi hefja skólagöng-
una sjö ára gömul. Skólaskyldan
stendur í níu ár og flokkast 10., 11.,
og 12. árið undir menntaskóla og
Ijúka þau honum yfírleitt 18-19 ára
gömul. Aivar stýrir grunnskóla í
Tai-tu og eru 945 nemendur í honum.
„Það er 29,5 börn í bekk, svo það
verður að halda góðum aga,“ segii'
hann, „mér sýnist líka aginn vera
strangari í Eistlandi. Hér eru oft um
20 nemendur í bekk en mismunandi
hvort aga sé haldið. Ég sá hér bekki
sem voru til fyrirmyndai' og aðra
sem mótuðust af agaleysi. „Ég tel
mikilvægast að setja skýrar reglur,
segja frá þeim í bytjun og fylgja
þeim eftir. Kennarar þurfa að að gefa
nemendum land og líka landamæri.
Þetta þarf að vera ljóst frá upphafi
skólagöngunnar,“ segir hann.
Hann segir vandamálið felast í því
að einstaka agalausir nemendur í
bekkjum fá að vaða uppi og eyði-
leggja fyrir öðrum sem vilji vinna
vel. Það skorti ráð til að koma í veg
fyrir þetta. Hann segist hafa áhuga á
að bjóða íslenskum kennurum til
Tartu og fylgjast með kennslustund-
unum þar. Hann reiknar með að þeir
geti lært sitthvað um agann sem
hann telur vera strangan, og hvemig
kennarar þar bregðist við óstilltum
nemendum.
Aivar segir skólana sem hann
heimsótti vel skipulagða og auðvelt
að fá svör við spurningunum sem
hann var með. Hann hafi fylgst með
kennurum og verið með í kennslu-
stundum og nokkrir nemendur gáfu
honum heimilisfang til að hann gæti
útvegað þeim pennavini í Eistlandi.
„Það er vel við hæfi því Tartu og
Hafnarfjörður eru vinabæir og við
verðum með vinabæjarmót í júní á
næsta ári,“ segir hann.
Langur vinnudagur kennarans
„Skólaárin í Eistlandi og á íslandi
eru nánast jafnlöng eða 175 dagar
hjá okkur en 170 dagar hér,“ segir
Aivar, „einkunnakerfið er öðruvísi.
Við gefum 5 hæst. 4 er gott, 3 full-
nægjandi en 2 lélegt. Nemendur sem
fá tvo í tveimur fógum verða að vera
áfram í skólanum þegar sumarfrí
byrjar hjá öðrum. Þeh fá kennslu í
fallfögunum og taka aftur próf í
þeim. Ef það dugar ekki og þeir falla
Engin ilmefni

ACO BARN
Fæst í apótekinu þínu
Morgunblaðið/Golli
NEMENDUR sem standast ekki kröfurnar að vori sitja eftir um sum-
arið á meðan aðrir fara í fríið, segir Aivar Paidla, skólastjóri í Tartu.
á ný verða þeir að endurtaka allt
skólaárið." Þetta telur Aivar veru-
legan mun á íslensku og eistnesku
skólakeifi, þvi hér er ekki hægt að
falla á milli bekkja.
I 1. til 4. bekk í Eistlandi er einn
aðalkennari en eftir það kenna 10-12
fagkennarar hverjum bekk. Tungu-
málakennslan byrjar hjá níu ára
börnum og velja þau flest ensku eða
80% og 20% þýsku. Rússneska var
áður þeirra annað mál en er núna á
hröðu undanhaldi. Franska er aðeins
kennd í tveimur skólum og annar
þeirra er í Tartu, reyndar í skóla Ai-
vars. Þýska er vinsæl sem annað er-
lenda tungumálið og í 10. bekk velja
þau það þriðja sem stundum verður
danska, finnska eða sænska eða
franska og rússneska.
Vinnudagur kennara í Eistlandi
virðist honum stytti'i. „Hver kennai'i
hér virðist kenna allt að tvöfallt
meira en kennarar í Eislandi. Is-
lenskh kennarar eru margir með
aukavinnu á kvöldin og um helgar,
þeir eru að kenna á námskeiðum eða
eru með einkakennslu. Myndmennt-
arkennarar eru svo með gallerí og
stunda eigin list. Hér eru allir í auka-
vinnu,“ segh' hann, „hjá okkur bygg-
ist kennsluskyldan á aldri nemenda
og efni og er fullt starf frá 18-24
stundum á viku eftir því. A Islandi er
fullt stai'f 28 kennslustundh' hjá nýj-
um kennurum. Ég get ekki neitað
því að langur vinnudagur Islendinga
vekur mér furðu.“
Sérkennslan betri
á Islandi
En hvaða lærdóma getur hann
dregið af íslenskum skólum? „Is-
lenskir skólar eru betur búnir tækj-
um en okkar. Okkm' vantar t.d. alger-
lega tölvur í stofurnar. Einnig sinnið
þið sérkennslu vel,“ segh' hann,
„kennsla fyrir börn með sérþarfir er
betm' skipulögð í skólum á Islandi. I
Eistlandi fara fötluð börn í skóla ætl-
aðan þeim einum en nám í almennum
skólum stendur þeim ekki til boða.“
Aivar Paidla segist fara heim rík-
ari en hann var hér 19. október til 17.
nóvember. Hann er 32 ára gamall og
segist hafa verið yngsti skólastjórinn
í Eistalandi þegar hann var ráðinn til
starfa 27 ára gamall. Núna er hann
næstyngstur. Hann segist hafa séð
mai'gt hér og kynnst mörgum og eigi
eftir að skrifa um það í eistnesk blöð
og halda fyrirlestra.
Tai'tu, heimaborg Aivai's, er önnur
stærsta borg Eistlands með 96 þús-
und íbúa. Hún er 185 km frá höfuð-
borginni Tallin. Elstu varðveittar
heimildir um Tartu eru frá 1030.
Kaþólska kirkjan setti latínuskóla á
fót í borginni árið 1299.
S
Islensk
börn
úr öllum
áttum
ÞAÐ þarf dálitið til að fólk
rífi sig upp snenima á
sunnudagsmorgnum og fari
með börnum sínum í skóla. Þetta
leggja foreldrar íslenskra barna í
Belgíu á sig til þess að börn
þeirra, sem sum eru í belgískum
skólum, ýmist flæmskum eða
frönskumælandi, skandínavískum,
þýskum, breskum eða ameriskum
skólum, fái notið kennslu f ís-
lensku.
Þetta vakti jafnvel athygli
flæmska sjónvarpsins í Brussel,
sem í fyrravetur gerði sjónvarps-
þátt um fyrirbrigðið. Það eru
flmm ár síðan Adda Steina
Björnsdóttir guðfræðingur
hleypti skólanum af stokkunum
og fékk inni fyrir hann í safnaðar-
heimili dönsku kirkjunnar í Brus-
sel.
Hann var fyrst hefðbundinn
sunnudagaskóli en fljótlega fóru
foreldrar að krunka sig saman og
byijað var að uppfræða og kenna
íslensku með hjálp þriggja ágætra
kennara; Iðunnar Steinsdóttur,
Borgþórs Arngrímssonar og Guð-
rúnar Einarsdóttur, sem öll eru
nú flutt aftur til Islands.
Elsti kennarinn
er yngstur
Á sjötta tug íslenskra barna
sækja skólann reglulega, sem er á
við meðalskóla úti á landsbyggð-
inni. í fyrra var kennt tíu sinnum
yfir veturinn, en í kjölfar skoð-
anakönnunar, sem gerð var meðal
foreldra, var skóladögum fjölgað
og er skóli nú haldinn tólf sinnum
yfír veturinn og hefst hann stund-
víslega kl. 11 á sunnudagsmorgn-
um og stendur í tvær kennslu-
Morgunblaðið/Steinunn Harðardóttir
ÁLFHEIÐUR Hanna Friðriksdóttir, söngnemi, aðstoðar hér Andreu
Erlu Fausböll og Hildur Iris Magnúsdóttir fylgist með, en Ágúst Páls-
son og Jón Karel Sedney spá í haustið, sem var verkefni dagsins hjá
yngstu krökkunum í íslenska skólanum í Brussel.
íslenski skólinn í Brussel
stundir. Yngstu börnin, frá
tveggja ára aldri, fara í samveru-
stund, sem Dröfn Ólafsdóttir
fóstra og Álfheiður Hanna Frið-
riksdóttir pianóleikari og söng-
nemi stjórna. Þar er mikið sungið,
lesnar sögur, farið í alls kyns leiki
og föndrað.
Börn frá 6 til 10 ára eru undir
stjórn tveggja reyndra kennara,
Marion Wicehert og Jónínu Völu
Kristinsdóttur, 10-12 ára krökk-
unum kennir Guðrún Vilmundar-
dóttir, leiklistafræðingur, sem
einnig kenndi við skólann í fyrra
og er hún eini gamli kennarinn
(er reyndar yngst að árum, aðeins
24 ára). Ólína Ásgeirsdóttir, sem
er myndmenntakennari að mennt,
kennir svo elsta hópnum, sem eru
unglingar frá 13-15 ára.
íslenskur skólakór
í Brussel
Árlega hefur fengist 100 þús.
króna styrkur frá menntamála-
ráðuneytinu, sem í fyrra var auk-
inn í 150 þús. en nægir þó engan
veginn til þess að standa undir
öllum kostnaði í sambandi við
skólann. Foreldrar barnanna
brugðu þá á það ráð að greiða
sjálfir laun kennara og er það
gert í formi skólagjalda. Nýverið
barst svo skólanum kærkomin
gjöf frá utanríkisráðherra sem
veitti lionum 100 þús. ki-óna styrk
til kaupa á íslenskum bókum og
er þar með kominn vísir að ís-
lensku bókasafni sem er til húsa í
Sendiráði Islands í Brussel.
Fyrir jólin ætla svo elstu krakk-
arnir, undir handleiðslu Ólínu Ás-
geirsdóttur, að gefa út blað helg-
að jólahaldi á Islandi í samvinnu
við hina krakkana í skólanum,
sem teikna, semja sögur eða
brandara. Jólalögin verða að
sjálfsögðu æfð á fullu í lok hvers
skóladags undir stjórn Mörtu
Hrafnsdóttur, sem er í söngnámi
við Konservatoriið. Hún liefur áð-
ur komið nálægt kórstarfi og m.a.
stjórnað Barnakór Hallgríms-
kirkju. Það verður því spennandi
að hlusta á skólakór Islenska
skólans í Biussel syngja í fyrsta
skipti opinberlega á jólaballi Is-
landsfélagsins í Belgíu sunnudag-
inn 6. desember.
Reynt hefur verið að fylgja
námsefni í íslensku sem jafnaldr-
ar barnanna á Islandi eru að
glíma við, en oft standa kennarar
andspænis því að gott kennsluefni
er ekki til fyrir þann stóra hóp ís-
lenskra barna, sem dvelja til
lengri eða skemmri tíma ijarri