Morgunblaðið - 10.07.1999, Blaðsíða 24

Morgunblaðið - 10.07.1999, Blaðsíða 24
LAUGAEDAGUR 10. JULI 1999 MORGUNBLAÐIÐ Iskyggileg fjölgun asmatilfella. Ný insúl- íntækni Medical Tribune News Service TÆKI, sem sprautað er með nál í líkamann, gætí innan skamms komið í stað margra sprautuskammta á dag, að minnsta kosti í Kanada, að því er þarlent fyrirtæki greindi frá á árlegum fundí Samtaka sykur- sjúklinga í Bandaríkjunum. „Rannsóknir á músum benda tíl þess að tækið skammti insúl- ín stöðugt á hverri klukku- stund," sagði Paul Y. Wang, við Lífefnaverkfræðistofnun Há- skólans í Toronto. Hins vegar hefur það, að sprauta insúlíni í sjúkling oft á dag, verið talið tengjast sveiflum í blóðsykur- magni, sem kann að vera hættu- legt. Um er að ræða hylki, sem er tveggja millimetra breitt og sjö millimetra langt, og í er tveggja mánaða skammtur af insúlíni. Hylkinu er sprautað í efri hluta kviðarhols, bak eða háls. T0- raunir á fólki eiga að hefjast í árslok, og fáist samþykki frá kanadískum heilbrigðisyfirvöld- um ætti skammtarinn að vera fáanlegur í lyfjabúðum eftir tvö ár. Wang sagði að ekki væru uppi áætlanir um að koma skammtaranum á markað í Bandaríkjunum, þar eð kostn- aður við þær prófanir, er nauð- synlegar væru til að fá sam- þykki þarlendra yfirvalda, væri of mikill. Hins vegar yrði skammtarinn fáanlegur á Net- Einangrað- ir unglingar Sjónvarp, tölvur og sími taka sífellt meiri tíma Medical Tribune News Service. BANDARÍSKIR unglingar verja allt að fjórum klukkustundum á dag einir í herbergjum sínum í stað þess að eiga samneyti yið foreldra sína og jafnaldra. f stað þess að stunda íþróttir eða leika sér úti með vinum sínum er mun líklegra að unglingamir séu einir inni í herbergjum sín- um í tölvuleikjum eða á Netinu. Þessar upplýsingar komu fram á ráðstefnu sálfræðinga sem haldin var fyrir skemmstu í Stanford Háskóla í Bandaríkj- unuin. Framsögu um þróun ung- lingamenningar hélt sálfræðing- urinn William Damon. „Tveir af hverjum þremur unglingum í Bandaríkjunum eiga sitt eigið sjónvarp, marg^ir þeirra hafa síma inni í herbergj- um sínum og 30-50% þeirra eiga tölvu. Þeir þurfa ekki að fara út," sagði William Damon. Unglingarnir eru m.a.s. hættir að horfa á sjónvarpið með for- eldrum sínum en það athæfi þótti mörgum félags- og sálar- fræðingum á sínum tíma heldur neikvætt þar eð það kæmi í veg fyrir eðlilegar samræður. Nú horfa unglingarnir einir á sjón- varpið inni í herbergjum sínum. William Damon telur að þessi þróim geri það að verkum að unglingarnir „einangrist félags- lega" og að ekki þroskist með þeim vitund um hlutverk þeirra í samfélaginu. Hvatti hann til þess að forráðamenn unglinga brygðust við þessu með því að hvetja þá til að taka á sig aukna samfélagslega ábyrgð með til- heyrandi þátttöku í þjóðlífinu. Máli sínu til stuðnings nefndi William Damon að kosninga- þátttaka ungs iolks í Bandaríkj- uiuiin værí hróplega lítil. Þannig hefðu aðeins 28% fólks á aldrínum 18-24 ára greitt at- kvæði í forsetakosningunum 1996. William Damon hefur rítað bók um þetta hugðarefni sitt er nefnist „Greater Expectations". í henni heldur hann því m.a. fram að lakarí mennta- og sið- ferðisþroska ungs fólks í Banda- ríkjunum megi m.a. rekja til þess að börnum og unglingum sé hlíft óhóflega við því að takast á við ögrandi verkefni með þeirrí ábyrgð sem þeim Asmatilfellum barna fjölgar mjög í Bretlandi Loftmengun frá dísilvélum orsökin? ASMA- og andþrengslatilfelli hafa nær tvöfaldast meðal ungra barna í Bretlandi á tæpum áratug, ef marka má nýbirta könnun, og breskir vísindamenn rannsaka nú hvort loftmengun frá dísilvélum kunni að vera ástæðan. Bresku samtökin Þjóðarátak gegn asma (NAC) hafa birt könn- un, sem leiddi í ljós að 21% barna undir fimm ára aldri í Leicester hefðu greinst með asma árið 1998 en aðeins 12% árið 1990. Fjöldi þeirra barna, sem fengið hefðu and- þrengslaköst á undangengn- um tólf mánuðum, hefði aukist úr 12% árið 1990 í 23% árið 1998. Slík köst valda um 2.000 dauðsföllum í Bretlandi á ári hverju. Breska útvarpið, BBC, hefur eft- ir einum vísindamannanna, Mike Silverman, prófessor við Leicester- háskóla, að asma í mjög ungum börnum tengist yfirleitt ekki of- næmi þannig að eitthvað annað hljóti að valda þessari miklu fjölg- un asmatilfella. Einnig sé ólíklegt að reykingar for- eldranna séu ástæðan þar sem þeir hafi dregið úr reykingunum síðustu árin ef marka megi könnunina. Silverman segir að vís- indamennirnir séu að rannsaka þann mögu- leika að örfínar agnir í andrúmsloftínu frá dísil- vélum geti valdið asma í börnum. NAC áætlar í könnun sinni að sjöunda hvert barn á aldrinum 2-15 ára hafi fengið asmaeinkenni sem þarfnist meðferðar og einn af hverjum 25 full- orðnum Bretum. Arlegur heildarkostnaður Breta af sjúkdómnum er talinn nema rúmum tveimur milljörðum punda, and- virði rúmra 240 milljarða króna. Fórnarlamb loftmengunar? Reuters iteuie. Krakkar í líaniiai-íkjumini hreyfa sig ekki nóg og lifa einangruðu lífi. Afhverju stafar nætursviti? MAGNÚS JÓHANNSSON LÆKNIR SVARAR SPURNINGUM LESENDA Fjölmargar orsakir Spurning: Sæll, ég er 64 ára og síðastliðið eitt og hálft ár hef ég svitnað svo mikið á nóttunni að stundum þarf ég að skipta um náttkjól á miðri nóttu, þetta er ekki allar nætur og virðist vera kaldur sviti, mér hefur ekki orðið misdægurt á þessum tíma, er mjög hraust, veistu af hverju þetta stafar? Svar: Nætursviti getur átt sér fjölmargar orsakir, hann getur verið sauðmeinlaus en hann get- ur líka stundum verið merki um alvarlegan sjúkdóm. Nætursviti stafar oft af því að of heitt er í herberginu eða viðkomandi notar of heit náttföt eða of heita sæng. Stundum þarf einungis að opna glugga eða fá sér kaldari sæng. Aukin svitamyndun, og þar með talinn nætursviti, fylgir oftast sótthita, jafnvel þó aðeins sé um að ræða smávægilega hitahækk- un. Nætursviti er algengt og stundum mjög bagalegt vanda- mál hjá sjúklingum með lungna- berkla og getur einnig fylgt ýms- um öðrum sýkingum í öndunar- færum. Þeir sem eru með of- starfsemi skjaldkirtils verða oft heitfengir og svitna mikið, líka á nóttunni, og þetta getur fylgt fleiri hormónatrufiunum. Nætur- sviti getur fylgt lágum blóðsykri, en það getur gerst hjá sykursýki- sjúklingum sem taka of stóra lyfjaskammta og það getur líka gerst af óþekktum ástæðum. I sjaldgæfum tilfellum stafar næt- ursviti af æxlum eða öðrum sjúk- dómum í heilanum. Allt það sem talið hefur verið upp getur gerst á hvaða aldri sem er og einnig geta verið fleiri ástæður fyrir nætursvita en raktar hafa verið. Eins og sést af lýsingu bréfritara er þetta ástand mjög óþægilegt og engin ástæða til að sætta sig við það að óreyndu. Ef einföld ráð duga ekki er full ástæða til að leita læknis og fá úr því skorið hvort finna megi orsök nætursvitans. Enn um eírðarleysi í fótum Kona hringdi og sagði að það sem hefði reynst sér best væri að bera mentólspritt á fæturna áður en hún fer að sofa. Hún kvaðst hafa reynt alls kyns smyrsl og krem en ekkert hefði dugað nema þetta mentólspritt. Pað kældi niður fæturna. Konan sagði að systir sín og maður hennar hefðu einnig verið haldin þessum kvilla en eftir að þau fóru að taka E-vítamín reglu- lega, hurfu einkennin. Svo höguðu atvikin því þannig að þau hættu að taka E-vítamín í viku og þá komu einkennin óðara aftur. Kon- an bætti því við að E-vítamínkúr hefði ekki dugað á sig. Svar: Ekkert í þessum þáttum hefur vakið jafn mikla athygli og umfjöllun um eirðarleysi í fót- leggjum. Hér koma tvö ráð frá lesendum sem ég hef ekki heyrt um áður, að bera mentólspritt á fæturna eða að taka E-vítamín reglulega. Ekki eru nefndir skammtar af E-vítamíni en það er ekki ástæða til að mæla með stærri skammti en 200-300 mg á dag. Nýlega var birt bréf frá konu sem gagnaðist vel sykur- bindindi frá miðjum degi og annarri sem tók með góðum ár- angri levódópa (Madopar) sem er lyf við Parkinsonsveiki. Vitað er að það er mjög einstaklingsbund- ið hvað kann að hjálpa hverjum og einum og þess vegna verður fólk að prófa sig áfram. Fleiri ábendingar eru vel þegnar og verða þær birtar jafnóðum. •Lesendw Morgunblaðsins geta spurt lækninn um það sem þeim liggur á hjarta. Tekið er á móti spurningum á virkum dögum milli klukkan 10 og 17 í síma 5691100 og bréfum eða símbréfum merkt: Viku- lok. Fax 5691222. Einnig geta les- endur sent fyrirspurnir sínar með töivupósti á netfang Magnúsar Jó- hannssonar: eimagEhotmaii.com. r
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.