Óðinn - 01.07.1920, Blaðsíða 26

Óðinn - 01.07.1920, Blaðsíða 26
74 ÓÐINN og fundið hlutdrægnislaust að því, sem honum hefur þótt ábótavant jafnt hjá voldugum sem vesölum. Hefur alt, sem hann hefur ritað, lýst fölskvalausri sannleiksást, samviskusemi, góðri greind og glöggri eftirtekt. Hann hefði því eflaust orðið hinn nýtasti maður á þingi, og því undar- legt, að hann skyldi ekki verða alþingismaður Dalamanna, því að margfalt hæfari hefði hann verið til þess starfs, en margir þeirra, sem þá tignina hafa hlolið bæði fyr og síðar. Af málfræð- inni hefur síra Jóhannes jafnan haft mest yndi, og er það furðulegt, hversu hann fálækur og afskektur hefur getað fylgst þar með og aukið fróðleik sinn síðan hann fór úr skóla. Þótt jeg vilji alls ekki segja, að hann hafi verið á algerlega rangri hyllu í prestskapnum, þá held jeg að mjer sje óhætt að segja, að hann hafi fyrst komist á algerlega rjetta hyllu, er hann tókst á hendur, ásamt dr. Birni Bjarnasyni, starfið við vísindalegu orðabókina íslensku, sem til var stofnað á alþingi 1917, en vitanlega hlýtur hún að verða lengi í smiðum, ef fjártillag og mannafli er ekki aukið þar að mikl- um mun frá því sem nú er. Til þess að vinna að þessu starfi Ijet síra Jóhannes af prestsskap og flutti til Reykjavíkur vorið 1918, og vinnur nú að verki þessu ásamt syni sínum Jakob Smára nor- rænumálfræðingi. í fámennu og fátæku þjóðfjelagi verða þeir jafnan margir, sem aldrei komast á rjetta hyllu í Hfinu, og þeir sem einhverntíma komast það, mega vera forsjóninni þakklátir fyrir, ef það er ekki of seint, eða eflir að starfskraftarnir eru verulega teknir að þverra. Síra Jóhannes er enn ern og hraustur og hefur mikið starfsþrek, svo þótt hann kæmist nokkuð seint á rjeltu hylluna, má búast við, að hann vinni mikið og gagnsamt verk á þessu sviði, ef honum endist aldur, sem allir vinir íslenskrar tungu munu hjartanlega óska. Síra Jóhannes er tvíkvæntur. Fyrri kona hans var Steinunn Jakobína dótlir sjera Jakobs á Sauða- felli, gáfuð kona og góð, fríð sýnum og vel að sjer, en því miður biluð á heilsu. Þau giftust vorið 1889 og eignuðust saman 6 börn, sem öll eru á lífi, nema einn piltur, Flosi að nafni, er dó á 4. árinu, en elstur af þessum fyrri konu börnum er Jakob Smári skáld og málfræðingur. Sökum hins hörmulega heilsubresls konu sinnar neyddist sjera Jóhannes til að fá hjúskapnum slitið með kon- ungsleyfi haustið 1896, og lifði Steinunn eftir það mest hjá bróður sínum Guðmundi trjesmið Jak- obssyni hjer í Reykjavík, uns hún gekk til hinn- ar hinnstu hvíldar í fyrra sumar (1919). Vorið 1898 kvæntist síra Jóhannes öðru sinni síðari konunni Guðríði Helgadóttur, dugnaðar- og gæða- konu, og hafa þau eignast 11 börn saman, en 3 þeirra eru dáin, stúlka Elín að nafni, er dó 13 ára á Vífilsstaðahæli i febr. 1912 og 2 piltar, Leif- ur, er dó 11 ára, og Haukur, er dó 4 ára, báðir úr skæðri barnaveiki í des. s. á. með 4 daga millibili, og var það átakanleg mæða á einu ári. En þótt síra Jóhannes hafi orðið fyrir mikilli reynslu og stórfeldum skakkaföllum í lífinu, þá hefur hann samt með aðdáanlegu þreki og karl- mensku aldrei látið yfirbugast, heldur haldið jafn- an hinu frábæra ljettlyndi sínu og jafnaðargeði, sem hann hafði fengið í vöggugjöf, og áður er að nokkru getið. Sökum heimilisóhægðar og þungr- ar ómegðar (17 barna) hefur efnahagur hans jafnan fremur þröngur verið, en ekki hefur það heldur kyrkt kjark hans, og með sönnu má segja, að í raun rjettri hafi svona maður stórgrætt árlega á lífinu, þótt hann deyi öreiga, á móts við aðra, sem ekki hafa haft af slíkum þyngslum að segja um dagana, en sjálfsagt hefur síra Jóhannes fundið stundum sárt til þess, að meira væri metinn auð- ur en manngildi. Hjálpsamur og greiðvikinn hefur hann jafnan verið efnum framar, og allra manna tryggaslur í lund og vinfastastur þeirra, er jeg hefi kynst. Þá er á alt er lilið verður ekki með sönnu annað sagt, en að síra Jóhannes sje mikilhæfur maður á marga lund, bæði að hæfileikum, lund- erni og mannkostum, og að það sje ekki á óval- inna manna færi að komast það sem hann hefur komist eða fara í fólspor hans, án þess að gugna eða gefast upp í baráltunni. En það hygg jeg sönnu næst, að hin þunga lífsreynsla hans og erfiðu æíikjör hafi gert hann að ýmsu leyti að enn betra og meira manni, en hann hefði að lík- indum annars orðið, og hinir meðfæddu hæfileik- ar hans til vísindaiðkana hygg jeg, að hafi þrosk- ast svo í lífsins skóla, að hann geti nú á fullorð- insárunum beitt þeim með enn meiri elju og festu en ella mundi við það starf, sem hann nú hefur tekist á hendur, og honum hefur jafnan hugþekk- ast verið. Og vjer óskum þess allir vinir hans og kunningjar, að hann lifi enn lengi í landinu. H. P. 0

x

Óðinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Óðinn
https://timarit.is/publication/205

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.