Dagblaðið Vísir - DV - 15.06.1985, Blaðsíða 4

Dagblaðið Vísir - DV - 15.06.1985, Blaðsíða 4
DV. LAUGARDAGUR15. JUNl 1985. Fréttaljós — Fréttaljós — Fréttaljós HVAÐGERDISTI NORDURLANDAHÚSINU? „Hjörtur Pálsson átti alla sökina af samstarfsöröugleikunum i Noröurlandahúsinu og hann tók afleiðingum geroa sinna með því að segja af sér." Þetta var niðurstaða stjórnar Norðurlandahússins i Fær- eyjum eftir að hafa þingað um tveggja daga skeið i maibyrjun. Niöurstaðan, sem ekki var kunngerð fyrr en þremur vikum eftir fundinn, er þó ekki studd neinum nýjum rö'kum eöa upplýsingum og þar er ekki að finna neinar nýjar stað- reyndir um aðdragandann aö upp- sögn Hjartar. Ekki er skýrt hvers vegna stjórnin taldi sig knúna til að reka Hjört eftir aö hann var búinn að segja upp og skipa honum aö skila öllum lyklum að húsinu. Engin til- raun er gerð til að svara aðfinnslum hans og athugasemdum varðandi rekstur hússins og afskipti fyrrv. for- stjóra þess. Ef niðurstaða stjórnar- innar er lokaorð hennar í þessu máli, má ætla aö erfiðleikar Norðurlanda- hússins séu rétt að byrja. Fjölmörgu ósvarað Stjórnin kom saman í Þórshöfn i maí til aö ræða f jaðrafokið sem orðið hafði vegna uppsagnar Hjartar og til að ráða nýjan forstjóra að húsinu. Stjórnarmenn neituðu allir sem einn að ræöa við fréttamenn islenskra og færeyskra blaða sem óskuðu eftir viðtölum við þá og í ljós kom að for- maöurinn, Jan Stiernstedt, haföi lagt þunga áherslu á að engar upplýs- ingar bærust til fjölmiðla. Hinsvegar var það loforð gefið að fréttatilkynn- ing yrði send út að loknum fundi. Fréttatilkynningin barst þremur vikum siðar í fjarriti á sænsku til færeysku blaðanna og kjarni hennar er ásökun á hendur Hirti Pálssyni sem vitnað er i hér að ofan. Fjölmörgum fyrirspurnum er því enn ósvarað um starfsemi hússins, meinta valdniðslu fyrrv. forstjóra, Steen Colds, og núv. varaforstjóra, Asu Justiniussen. Það hefur ekki heldur verið útskýrt hvers vegna ógjbrningur er að útvega sundur- liðaða reikninga yfir byggingar- kostnað og aðra framkvæmdaþætti tengda Noröurlandahúsinu, svo sem rekstur grafisks verkstæðis og kaup hússins á aflóga tékkneskri grafík- pressu frá Kaupmannahöfn. Engin tilraun hefur heldur verið gerð til að skýra það framferði Steen Colds að láta breyta áætlunum Norðurlandu- hússins eftir að Hjörtur var tekinn við starfi, né hversvegna bréf voru send út á bréfsefni hússins án vitund- ar Hjartar. Ekki er heldur minnst á það fræga samkvæmi, sem Steen -Cold og Jan Stiernstedt létu halda dönskum grafíklistamanni, vini sín- um, á kostnað Norðurlandahússins þar sem kynntar voru grafíkmyndir (sem reyndust vera steinþrykk þeg- ar betur var að gáð) en stuðningur hússins við þennan listamann, Ivan Edeling, hefur að öllum líkindum fært honum ágóða sem nemur hundr- uðum þusunda danskra króna. Þetta fé hefur hvergi komið fram í bók- haldi hússins. Grafíksýninguna til- einkaði Edeling vini sinum, Steen Cold. Flestir Færeyingar líta á þetta mál sem meiriháttar hneykslismál í norrænu samstarfi þar sem allt kapp hefur veríð lagt á að leyna upp- lýsingum og hundsa fyrirspurnir og þar sem frá upphafi hefur verið unnið í anda fleygra ummæla Jan Stiernstedts i færeyska blaðinu Sosialnum í nóv. 1983: „Almenn- ingur hefur enga möguleika til að skilja þessa umfangsmiklu starf- Norðurlandahúsið i Færeyjum. semi og því teljum við rétt að upp- lýsa eins litið og við getum." Stjórnin Stjórn hússins er skipuð full- trúum frá öllum Norðurlöndunum og þremur aukafulltrúum frá Færeyjum. Islenski fulltrúinn er Birgir Thorlacius. Kjarni stjórnar- innar er þremenningarnir Jan Stiernstedt, Steen Cold og Danjál P. Danjálsen. Sá siðastnefndi er Færey- ingur, kuabóndi frá Velbastað og fyrrverandi menntamálaráðherra Færeyinga. I ráðherratíð hans starfaði Ása Justiniussen sem einka- ritarihans. Stiernstedt er Svíi sem klifið hef ur margan brattann i sænska og sam- norræna skrifstofuveldinu. Hann er nú forstjóri stofnunar sem nefnist „Sænska geimferoaáætlunin". Steen Cold er lögfræöingur og starfaði við Norðurlandahúsið frá byrjun. Hann situr nú sem fulltrúi í danska menntamálaráðuneytinu og hefur sem sérsvið menningartengsl Dan-, merkur og Búlgaríu. Haft er eftir honum að honum leiðist að skipu- ieggja ballettferðir til og frá Búlgaríu og langi aftur til Færeyja. Ilitari stjórnarinnar er Asa Justiniussen. Hún var ráðin að Norðurlandahúsinu sem skrifstofu- dama í tíð Steen Colds. Tveimur dögum áður en Cold lét af störfum skipaði hann Asu varaforstjóra þótt engin heimild væri til þess í lögum hússins. Um svipað leyti flutti Asa inn í skrifstofu forstjórans i Norður- landahúsinu en Hjörtur fékk skrif- stofu Asu. Samkvæmt þeim upplýsingum sem DV hefur aflað sér tók Asa völdin af Hirti strax á fyrsta fundi hans með starfsfólki hússins. Þeim sem til þekktu varð brátt ljóst að Steen Cold fjarstýrði Norðurlanda- húsinu frá Kaupmannahöfn i gegnum Asu. Sá starf smaður hússins sem Hjörtur átti best samstarf viö var tæknistjóri þess og húsvörður, Kartni Olsen. Kartni, sem lá undir stöðugum brottrekstrarhótunum frá Asu, gafst að lokum upp og sagði af sér starfi og lýsti því síðan yfir í sam- tali við dagblaðið 14. september að frekja og ofríki varaforstjörans hefði staðið starfinu í Noröurlandahúsinu fyrir þrifum. Kartni sagði enn- fremur að Hjörtur hefði reynst góður og samstarfsfús forstjórí og taldi mikla eftirsjá að honum. Samtök færeyskra listamanna, LISA, tóku undir þessi sjónarmið og lýstu þvi yfir aö þau mundu ekki nota húsið fyrr en stjórn hússins hefði gert hreint fyrir sinum dyrum. Ágreiningur um bygg- ingarkostnaö Allt þetta er þó aöeins efsta borö ísjakans. Enn er allt á huldu um kostnaðinn við byggingu Norður- landahússins þótt tvö ár séu síðan það var tekið i notkun. I skýrslu sem Steen Cold lét nýlega fara frá sér, og sem vakið hefur miklar deilur í Fær- eyjum, er staðhæft að endanlegur kostnaður við byggingu hússins sé 61 millj. d.kr. Engin sundurliðun á kostnaðinum kemur fram í skýrshi Colds en Færeyingum þótti einkenni- legt að sjá þar fullyrðingu þess efnis að færeyska landsstjórnin skuldaði enn milljónir króna i gömlum tollum. Ur tölunum má annars lesa að Cold, sem var annar af tveimur byggingarstjórum hússins, hafði notað 15% umfram áætlaðan kostnað en norski arkitektinn Ola Steen aðeins 6%. Arkitektinum lenti saman við Jan Stiernstedt og hús- stjórnina og fór frá verkinu í fússi. I bréfi, sem hann skrifaði færeysku blöðunum nýlega, segir hann að toll- arnir, sem Steen Cold hafi nefnt í skýrslu sinni, séu ofreiknaðir um 2 millj. d.kr. Arkitektinn upplýsti að tveir miklir gámar hefðu staðið lengi viö Norðurlandahúsið og hefði annar þeirra innihaldið áfengi og drykkjar- föng byggingarstjórnarinnar. Spurt er síðan hvort tollarnir, sem nefndir eru í skýrslu Colds, séu líka 14 SErTENBtR FOROySKT TJOBVELDI © Mikudagur 5. junl 1986 ÍK^fl."BjÓT twty* HI43038 ÍSSJ i 'mí Mi fcfs SiÐAN 1886 NJjEUr Jkki orð fialgirs i sagt, *t legting*- indin helst ikki kann rar i heimaslýriílÓK V'd Uwaðu vifl llalgir I*lef onin i hóadagi n. i ¦. il'ii ikki útula um arbeiAiS hji d irgrundarnev nd in i. ,r Ló beina**m- di metingar av Ug- gwmmtyktunum um dirgrundini. nim n ikki roknafii vifl it hava tiverri tna- gir wgfti. og av gávum hav. vii . honuro orð i munn - Við hasum veiöur Mnn*0. at llalgir Poulaen bevur tagt. undirgrundin helat I kann yvirtakaat an brovtíngar I maatýrialóguii. og kgUogwamtyktin md og havbotni er eajmvarí viS rtýfWófiiu. Vít bíðja Halgir og v ¦ halda POLITISKT MAKTSTRIÐ TJÓÐVELDISFLOKKINUri - akrivar danaka blaðið Informatión um striðlð f Nurður- landahúslnum. Erlandur Patursson avsannar at tað skal vara maktstrið í Tjóðvaldlsflokkinum, alns og hann undrast n. at flokkurin yvírhovur varður sattur i samband vlð ósamjuna f Norður- landahúsinum. Hon bar a ongan hatt brá av at vora av floks- polltlskum slag. Rnnbogl Isaksan, Ið varður navndur sum annar mótpart- urin I TJÓðvaldfsflokkinum, vil Ikki úttala sag tll blaðið. MáliS um ósemjuna i Norflurlandahúsínum i í'eroyum. er nú reist i fleiri av teimum norftur- lendaku bleounum. M.o. skrivaði norska v.kubl*8ifl •Dag og Tid- um ósemj- una fyri einum mánaði Informatión gk< tann burturvlata iiujrio Hjert Palssoi um skrivmgún hle&inum sí segft Mg úr Ðitter strid pá Færeerne om bortvist leder af Nordens Hus Irmurtil ¦0R- .<as ¦>ya % .# Nú er tai avgjert í sjónvarþinum: Senda landsdystin Danmark-Sovjett Ein roynd Hjörtur Pálsson, fyrrverandi for- stjóri Norðurlandahússins í Færeyjum og sá sem um er deilt. Fœreysku blöðin hafa mikið fjallað um striðið I Norðurlanda- húsinu á undanförnum mán- uðum. Hór er það forsíða Fðroyskt Tjððvoldi sem leggur forsiðuna undir málið 5. júni síðastliðinn. Texti: Eðvarð Jónsson, f réttaritari DVíFæreyjum reiknaöir af brennivini byggingar- stjóranna. Það er dæmigert fyrir allt málið að ekki er vitað hvort tollarnir eru byggðir á einhverjum sérstökum reikningum eða hvort þeir eru fram- reiknaðir frá einhverri ákveðinni upphæð. Þegar færeysku blöðin,14. sept- ember og Sosialurin, byrjuðu að kanna þetta mál kom i ljós að þær 61 millj. kr. sem Cold nefnir í skýrslu sinni sem endanlegan kostnað, eru í rauninni aðeins kostnaöurinn við húsið síðan byggingarframkvæmdir hófust 1980. Sjálf undirbúnings- vinnan var hafin sjö árum áður og bæði Steen Cold og Jan Stiernstedt ferðuðust víða um lönd til að skoða líkön af húsum o.þ.h., en kostnaðurínn við þessa undirbúningsvinnu kemur hvergi fram. Hann er ekki reiknaður meö í endanlegu verði hússins. Hvorki norræna ráðherranefndin, færeyska landsstjórnin né byggingarnefnd danska mennta- málaráðuneytisins hafa getað stað- fest að tölur Steen Colds séu réttar. Arkitektinn, Ola Steen, hefur mót- mælt skýrslunni og segir að ekkert uppgjör sé endanlegt nema hann skrifi undir það og hann hafi ekki skrifað undir neitt uppgjör ennþá. Spurningunni um hvert vextirnir af þeim f járhæðum sem Norðurlanda- húsið hefur fengið til umráða undan- farin ár hafa fariö er einnig ósvarað. Edelings þáttur Eins og fyrr var nefnt stóðu um langt skeið tveir stórir gámar við Norðurlandahúsið. Annar var fullur af áfengi byggingarstjóranna, i hinum var gömul tékknesk grafík- pressa. Danski listamaðurinn Ivan Edeling útvegaði Norðurlandahús- inu þessa pressu sem sjónarvottar hafa lýst sem „aflóga garmi". Edeling var ráðinn umsjónarmaður grafíska verkstæðisins í Norður- landahúsinu í tið Steen Colds. Vitað er að Edeling seldi sina eigin pressu og keypti sér nýja en hvort gamli garmurinn í Norðurlandahúsinu er upprunninn úr verkstæði Edelings i Kaupmannahöfn er ennþá óupplýst. Ollum spurningum þar að lútandi hef ur veriö svaraö með þögn. Hneykslið í Norðurlandahusinu hefur haft pólitískar afleiðingar í Færeyjum. Málgagn Þjóðveldis- flokksins, 14. september, hefur haldið uppi hörðustu gagnrýni á stjórn hússins og jafnframt stutt málstað Hjartar Pálssonar. Svo vill til að „krónprinsinn" í Þjóðveldis- flokknum, sá maður sem liklegastur hefur verið talinn til að taka við af Erlendi Paturssyni, er giftur Asu Justiniussen. Maður þessi, Finnbogi Isaksen, er jafnframt dagskrárstjóri færeyska sjónvarpsins. Finnbogi réðst harkalega gegn sínum eigin flokki og gegn Hirti Pálssyni í blaða- grein nýlega og einnig er talið að hann hafi staðið gegn því að færeyska sjónvarpið skýröi frá gangi mála í Norðurlandahúsinu. Norræna ráðherranefndin hefur þegar vísað því frá sér aö fjalla um vandamál Noröurlandahússins. Menningarmálanefnd Norðurlanda- ráðs hefur hinsvegar, fyrir þrábeiðni Erlendar Paturssonar, í hyggju að f ara f ram á skýrslu um málið. Listamenn í Færeyjum héldu hóf til heiðurs Hirti og konu hans skömmu áður en þau f óru aftur til Is- lands og leystu þau út með veglegum gjöfum. Margir þeirra hafa lýst því yfir aö á því hálfa ári sem Hjörtur starfaði við Norðurlandahusið hafi hann áunnið sér traust og velvild allra f æreyskra listamanna og sé það nokkuð sem hvorki Steen Cold né Asu Justiniussen hafi tekist. Mjög hæfur starfskraftur hefur verið flæmdur úr lykilstarfi í norrænu menningarlífi, segja listamennirnir, en um leið hefur norrænt samstarf sett niður i augum Færeyinga og allra þeirra sem láta sig slíkt samstarf einhverju varða.

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.