Dagblaðið Vísir - DV - 09.08.1986, Blaðsíða 11

Dagblaðið Vísir - DV - 09.08.1986, Blaðsíða 11
LAUGARDAGUR 9. ÁGÚST 1986. I Hollyw iii um helgar Þeir skutust upp á topp"irm í miðj- um júlímánuði, strákarnir í Bítla- vinafélaginu, og eru enn í efstu sætum á þeim eina vinsældalista hér á landi sem skiptir máli. Þegar ég heyrði lagið fyrst varð mér hálfbilt við. Ekki þar fyrir að það væri verra en gengur og gerist. En textinn! Drottinn minn dýri. Hann segir frá stráknum sem fer í ljós þrisvar í viku og reglulega í líkamsrækt og fer í Hollywood um helgar með mynd af bflnum í vasanum. Það þarf ekki mikið brageyra til að uppgötva leirburðinn. Annað eins hefur ekki komið inn fyrir mínar dyr síðan Stína stuð söng sig inn í hjörtu þjóðarinnar með þeirri alkunnu ljóðlínu að koma kagganum í lag, strax í dag. Eða var það kannski þegar poppsöngvararnir í gamla daga slógu í gegn með því að syngja: ég vildi ég væri hænuhanagrey! Það hefur aldrei verið ýkja hátt risið á dægurlagatextunum og ekki lagt mikið upp úr bragfræðinni. En það duttu af mér allar lýs þegar hann fór í ljós þrisvar í viku, strák- urinn þeirra í Bítlavinafélaginu, án þess að hirða um stuðla eða höfuð- stafi, hvað þá rím og andagift. Þetta glumdi daginn út og daginn inn í hvert skipti sem maður neyddist inn á rakarastofu eða bflaverkstseði, svo ekki sé talað um menningarlegri við- komu eins og sjoppur og skyndibita- staði. Og svo komu Skriðjöklarnir á eftir Bítlavinafélaginu og voru vændir um svik og pretti á vinsælda- listanum og allt fór á annan endann. Blöðin fylltust af lesendabréfum og krakkarnir skiptust í tvær fylkingar, með og móti strákunum að norðan; rétt eins og þjóðin og þjóðirnar skiptast í stríðandi fylkingar með og móti Atlantshafsbandalaginu, nema hvað afstaðan til Skriðjöklanna var bæði eindregnari og ákveðnari. Virt> ist þar sameinast bæði ástríða og norðlensk föðurlandsást af heilagri sannfæringu þeirra sem best þekkja og allt vita. Fullorðið fyrir aldur fram Ég fór að leggja betur við hlustirn- ar. Ekki vegna þess að tónlistar- smekkur minn væri á þessu plani, það mundi ég aldrei þora að viður- kenna, jafnvel þó hann væri þar, heldur af hinu að ég uppgötvaði allt í einu húmorinn og glaðværðina í þessum einfalda texta um strákinn með mynd af bílnum í vasanum, stælgæjann sem sló í gegn, og reynd- ar í öllum hinum textunum sem ískra af ísmeygilegri fyndni hver um ann- an þveran. Ég uppgötvaði sömuleiðis annað. Textarnir endurspegla þá veröld sem táningarnir eiga út af fyrir sig, um leið og þeir skopast að veröld okkar hinna. Veröldina þeirra þekkjum við ekki, fullorðna fólkið, nema af afspurn. Við erum hér, þeir eru þar, í tveim aðskildum heimum, þótt öll spígsporum við hvert innan um annað frá morgni til kvölds. Hugðarefnin eru önnur, lífsstíllinn og jafnvel máhð sem við tölum. Ekki er við unglingana að sakast þó þeir lifi í sínum eigin heimi. Hvaða kynslóð hefur ekki gert hið sama? Ekki er það þeim að kenna þótt fullorðna fólkið verði allt í einu svo gamalt að það skilji ekki útrás- ina sem æskan fær í dægurlögunum og kunni ekki að meta þá veraldar- vitund sem æskan lagar sig að. Það er ekki henni að kenna þótt full- orðna fólkið verði fullorðið fyrir aldur fram. Maður stendur sjálfan sig að þvi axarskafti að gleyma því í áranna rás hvað það er að vera ungur. Þó þykist ég hvorki gamall né afdank- aður - gýt augunum þegar falleg stelpa labbar fram hjá, sletti úr klaufunum eins og kálfarnir á vorin og er alltaf jafnhissa þegar barna- börn eiga foreldra sem voru með manni í barnaskóla. En samt, samt hefur maður hægt og sigandi dregist inn í aðra veröld, annað lífsmunstur, annars konar stíl, og hætt að fylgjast með tískunni, og böllunum og framtíðinni. Maður heilsar niður fyrir sig, ef svo má segja, þekkir jafnaldrana en tekur ekki eftir ungviðinu - þekkir Ragga Bjarna en spyr hver þessi Eiríkur sé, man eftir Hljómum en kannast ekki við Greifana. í stuttu máli sagt: Maður hefur ekki hugmynd um það sem er þýðingarmest í huga unga fólksins, meirihluta þjóðarinnar, sjálfri hringiðu bæjarlífsins; hvorki meira né minna. Aðskilnaður kynslóðanna Og satt að segja held ég að þetta sé gagnkvæmt. Unga fólkið, ungl- ingarnir, hefur ekki minnsta áhuga á því sem við hinir eldri teljum merkilegast. Pólitfkin fer fyrir ofan garð og neðan, hvaladeilan er óskilj- anlegt þrugl, byggðastefna, skatta- mál, húsnæðispólitfk er veröld sem kemur því ekki við. Fullorðna fólkið er leiðinlegt upp til hópa, fer syfjað í vinnuna og kemur þreytt heim á kvöldin, drekkur sig fullt um helgar og er fegið meðan táningurinn þeg- ir. Það besta sem gerist er þegar karlinn lánar þeim bílinh af því að Ellert B. Schram hann er dottinn í það og getur ekki keyrt. Það óþægilegasta sem getur komið fyrir eru heimskulegar spurn- ingar um hvað gerst hafi í gærkvöldi og hvort búið sé að læra fyrir morg- undaginn. Samneytið er í lágmarki, aðskiln- aðurinn milli kynslóðanna er djúp- stæðari heldur en apartheitið í Suður-Afrfku. Og þegar vandamálin standa allt í einu inni á eldhúsgólfi í gervi pléttrar unglingsstelpu eða í sporum ölvaðs frumburðar þá standa foreldrarnir ráðþrota og örvinglaðir og horfa hver á annan í angist þeirr- ar uppgötvunar að þekkja ekki barnið sitt, svo ekki sé talað um þá skelfingu þegar hálfstálpaður strák- urinn er borinn heim i öngviti vímugj afans og faðirinn hafði gleymt að taka eftir því að litli drengurinn hans var ekki lengur lítill og hafði engan átt að, nema í hummi og hai og ónotum, þegar stráksi vildi láta ' taka eftir sér í miðjum fréttunum. Gælukrúttið, sem hafði verið þægt og gott í sakleysi ómegðarinnar, pabbakúturinn, sem hafði komið upp í rúm til að láta bía sig í svefn og var stoltið hans pabba síns þegar hann fór að ganga og segja amma, amma í viðurkenningarskyni við barnapíuna, sem nennti að segja barninu sögur, þetta htla grey, eftir- lætið á hveitibrauðsdögunum, hafði týnt foreldrum sínum einhvers stað- ar á leiðinni í hvunndagsönnunum. Réttara var kannski að foreldrarnir höfðu týnt barninu sínu sem stóð nú allt i einu á gólfinu fyrir framan þá og reif kjaft við þetta ókunna fólk sem þóttist eiga það. Hvað hafa margir foreldrar upplif- að þessa lífsreynslu þegar það er orðið of seint? Hvað hafa margir týnt börnunum sínum og hafa ekki hugmynd um hverjar langanir þeirra eru og þrár, hvar þau ala manninn, hvert þau eru að fara eða koma? í raun og veru er það eitt af undrum nútímans hvernig unglingarnir sleppa klakklaust í gegnum freist- ingarnar og villurnar sem á vegi þeirra verða, svo hjálparlausir, ráð- villtir og móttækilegir sem þeir eru. Unglingarnir útundan Sem betur fer leiðir kynslóðabilið ekki nærri alltaf til ófarnaðar. En það er þá unglingunum sjálfum að þakka. Æskan er miklu betri en af er látið. Nú er verið að býsnast yfir óreglunni um verslunarmannahelg- ina. En hver man ekki eftir ólátun- um á Húsafelli og eyðileggingunni i Þórsmörkinni í gamla daga eða darraðardansinum á Hreðavatni og Logalandi í gamla, gamla daga þegar unglingarnir kútveltust í fylliríun- um um verslunarmannahelgar eða unnu spellvirkin í miðbænum á gamlárskvöld? Ekki voru brodd- borgararnir í dag barnanna bestir þegar þeir voru börn - og komust þó flestir til manns - hlupu af sér hornin. Nei, ungdómurinn í dag er ekki öðruvísi heldur en ungdómur allra tíma en stendur að því leyti verr að vígi en fyrri kynslóðir að hann þarf að hafa ofan af fyrir sér sjálfur. Full- orðna fólkið og foreldrarnir annars vegar og táningarnir hins vegar áttu méiri samleið áður fyrr. Þá var ekk- ert sjónvarp og þá var lífsgæðakapp- hlaupið. öðruvísi. Fjölskyldurnar máttu vera að þvi að hittast og deila með sér tómstundum og heimurinn var einfaldari og einhæfari; ekki þó einangraðri vegna þess að sjónvarp og æðibunugangur nútímaneysl- unnar hefur stuðlað að einangrun einstaklinga, ungra sem gamalla. Enginn má vera að því að fara í heimsókn, enginn má vera að því að taka á móti heimsókn. Tímaþjó- farnir, brauðstritið, stressið, tauga- veiklunin yfir því að missa af einhverju, rekur alla á flótta undan sjálfum sér. Það er leitun að manni sem kann að halda uppi samræðum, það er vandfundinn sá einstaklingur sem er upptekinn af öðru en sjálfum sér. Unglingarnir gjalda þessa. Full- orðna fólkið hefur vanið sig við þetta og börnin njóta þroskaleysisins. En unglingarnir verða útundan, kyn- slóðin sem stendur á miðju þroska- skeiðinu, á vegamótum hins óræða, fær enga leiðsögn aðra en þá að vera ekki fyrir. Þess vegna er henn- ar vandi meiri heldur en jafnald- ranna frá því í gamla daga. Þess vegna er ástæða til að votta henni aðdáun fyrir að halda enn sönsum. Svarthvita hetjan mín Æskan í dag hefur tekið til sinna eigin ráða. Unglingarnir leita uppi hver annan, hópa sig saman, búa sér til hugðarefni og veröld sem tekur ekki mark á vitlausu alvörunni hjá fullorðna fólkinu og lýsir frati á verðmæti hégómans. Æskan eignast sínar svarthvítu hetjur og heyr sitt tískustríð og er þeirri stundu fegnust þegar hún fær að vera í friði fyrir ófriðnum hjá þeim eldri. Það er þessi æska, þessir táningar, sem er nú að búa til gríntexta um sjálfa sig, mála upp myndina af stráknum með myndina af bílnum í vasanum og fer í Hollywood um helgar. Táningarnir kæra sig koll- ótta um hefðbundna ljóðagerð af því þeir leggja meira upp úr efni en formi. Vinsældalistar þeirra eru ekki með nöfnum stjórnmálamanna eða lýðskrumara, yrkisefni þeirra er hvorki um her né hel, tómstundir þeirra eru ekki fylltar með lífsleiða eða löstum. Táningarnir eru lausir við metnaðarfullan rembing, sýndar- mennsku eða hræsni hins tvöfalda lífernis. Upp til hópa koma unghng- "arnir til dyranna eins og þeir eru klæddir í bókstaflegri merkingu þess orðs og bjóða jafnvel tískunni byrg- inn ef því er að skipta. Og þeir hafa fengið húmorinn í hð með sér og strákinn sem fer í Hollywood um helgar með mynd af bílnum í vasan- um. Það besta við þetta allt saman er þó hitt að strákurinn sjálfur hefur enga minnimáttarkennd af því að vera eins og hann er. Það er hans stfll. Hann er eins og jafnaldrarnir og hinir táningarnir - hann sjálfur. Ellert B Schram

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.