Dagblaðið Vísir - DV - 10.02.1992, Blaðsíða 14

14
MÁNUDAGUR 10. FEBRÚAR 1992.
Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: HÖRÐUR EINARSSON
Ritstjórar: JÖNAS KRISTJANSSON og ELLERT B. SCHRAM
Aðstoðarritstjórar: HAUKUR HELGASON og ELlAS SNÆLAND JÓNSSON
Fréttastjóri: JÓNAS HARALDSSON
Auglýsingastjórar: PALL STEFANSSON og INGÓLFUR P. STEINSSON
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar, blaðaafgreiðsla, áskrift,
ÞVERHOLTI 11, 105 RVlK, SlMI (91)63 27 00
SlMBRÉF: Auglýsingar: (91 )63 27 27 - aðrar deildir: (91 )63 29 99
GRÆN NÚMER: Auglýsingar: 99-6272 Askrift: 99-6270
AKUREYRI: STRANDGÖTU 25. SlMI: (96)25013. Blaðamaður: (96)26613.
SlMBRÉF: (96)11605
Setning, umbrot, mynda- og plötugerð:
PRENTSMIÐJA FRJALSRAR FJÖLMIÐLUNAR HF„ ÞVERHOLTI 11
Prentun: ARVAKUR HF. - Askriftarverð á mánuði 1200 kr.
Verð í lausasölu virka daga 115 kr. - Helgarblað 150 kr.
Þorsteinn tekur af skarið
Málefni íslenskra aöalverktaka hafa vafist mjög fyrir
þjóöinni. Nóg hefur veriö hamast á fyrirtækinu eftir aö
hluthafamir í Sameinuðú verktökunum fengu útborg-
aðar níu hundruð milljónir króna. En minna hefur far-
iö fyrir aðgerðum eöa tillögum um einhvem þann at-
beina sem bindur enda á einokunina sem alhr fordæma
og gróöann sem allir þvo hendur sínar af. Ríkisstjórnin
hefur aö vísu ákveðiö að láta reyna á það fyrir dómstól-
um hvort arðgreiðslumar njóti skattfrelsis og utanríkis-
ráðherra hefur nefnt hugsanlegt gjald sem íslenskir
aðalverktakar greiði fyrir aðstöðu sína. Það er aht og
sumt og útboð á almennum markaði hefur í rauninni
verið afskrifað á þeirri forsendu að ríkið hafi gert samn-
ing við Aðalverktaka um einokunina sem enn gildi
næstu fiögur árin.
Almenningur hefur með sama hætti nöldrað út í her-
mangið og gróðann án þess að geta frekar rönd við reist.
Nú hefur Þorsteinn Pálsson sjávarútvegsráðherra
sagt sína skoðun. Hún er afdráttarlaus og athyglisverð.
Þorsteinn leggur til að ríkið leysi til sín sinn hlut í fyrir-
tækinu og noti féð til að styrkja fjárhagsstöðu sína.
Ennfremur leggur Þorsteinn til að Aðalverktakar verði
leystir upp og rekstri verði hætt. Þau verk, sem kunna
að falla til fyrir varnarhðið úr þessu, verði boðin út á
almennum markaði samkvæmt hefðbundnum við-
skiptavenjum.
Þorsteinn Pálsson hefur áður látið þá skoðun sína í
ljós að afnema beri einokun íslenskra aðalverktaka.
Hann er þess vegna samkvæmur sjálfum sér þegar hann
talar á ofannefndum nótum. Hann er ekki að fiska í
gruggugu vatni heldur að ítreka afstöðu sem áður hefur
verið gerð heyrinkunnug meðan hann var formaður
Sjálfstæðisflokksins. Það segir hins vegar sína sögu um
mátt Aðalverktaka að jafnvel formaður Sjálfstæðis-
flokksins komst htt áleiðis með þennan vhja sinn.
Tillaga Þorsteins um að ríkið leysi til sín sinn hlut
er eðlileg og í rauninni í samræmi við almenna stefnu
ríkisstjórnarinnar að selja hluti sína í atvinnufyrirtækj-
um. Það var harla undarlegt á sínum tíma þegar fyrri
ríkisstjóm undir forystu utanríkisráðherra hamaðist
við að fá aukinn hlut í íslenskum aðalverktökum. Sú
atlaga endaði auðvitað með því að ríkið hafði sitt fram
og flokkur ráðherrans gat komið sínum manni í for-
stjórastól. Annað gerðist ekki.
Aht bendir reyndar til að framkvæmdir á Keflavíkur-
flugvelh séu fjaraðar út og hefur því htið upp á sig að
deha um útboð eða afnám einokunar þegar svo er kom-
ið. En þess heldur er ástæða fyrir ríkissjóð að leysa th
sín þann eignarhluta sem ríkinu tilheyrir og nota það
fé th að styrkja bága íjárhagsstöðu þess. Ef ekki núna,
þá hvenær? Th hvers á ríkið að sehast th aukinnar
eignahlutdehdar í fyrirtæki sem á sér htla eða enga
framtíð? Em einhver rök fyrir því að ríkissjóður kaupi
sig inn í atvinnufyrirtæki fyrir hundmð mihjónir króna
th þess eins að koma góðkrata á jötuna? Er ekki nærtæk-
ara að selja sinn hlut, sem lengst af hefur verið umtals-
verður, og nýta sér þá peninga þegar peninga vantar?
Er það ekki skaplegra heldur en að efna th styrjalda
við þá þjóðfélagsþegna sem síst skyldi?
Tihögur Þorsteins Pálssonar em af hinu góða. Þær
mæla með sér sjálfar. Hitt er annað mál að áður hafa
verið fluttar thlögur um breytingar á starfsemi ís-
lenskra aðalverktaka án þess að þeim hafi verið fylgt
eftir. Hehög vé em ekki auðunnin.
Ehert B. Schram
„Aætla má lækkun þjóðartekna um 6% til viðbótar rýrnun á síðasta áratug, auk þess sem blikur eru á lofti
i viðskiptum okkar við aðrar þjóðir.“
Við vorum á bull-
andi yfirdrætti!
Núverandi ríkisstjóm hefur haft
forystu um viðbrögð við einhverj-
um mesta samdrætti um áratuga-
skeið. Þegar hún tók við stjómar-
taumum á vordögum biðu hennar
brýn viðfangsefni í efnahags- og
ríkisfjármálum og beið þjóðin þess
að nýjum tökum yrði beitt við
stjóm landsins.
Efnahagsúrræði vinstri stjórnar-
innar frá haustinu '88, meiri erlend
lán án þess að lagfæra rekstrar-
grundvöU atvinnugreina, vom enn
ekki gjaldfallin. Há afurðaverð
höfðu verið þannig notuð að í góð-
ærinu var safnað skuldum - enda
virtist fyrri ríkisstjóm halda aö lán
væm sama og tekjur. Yfirlýsingar
ráðherra hennar um góða stöðu
ríkissjóðs og þjóðarbúsins vora
villandi. Undir þeirra forystu urð-
um við sífellt skuldugri - við vorum
á bullandi yfirdrætti!
Þetta sanna nýlegar bráðabirgða-
tölur ríkisreiknings 1991. Halli rík-
issjóðs er margfaldur á við það sem
fráfarandi fjármálaráðherra hélt
fram í kosningabaráttunni. Hann
nam ekki liðlega fjórum milljörð-
um eins og fjárlögin heimiluðu
heldur ekki átta miHjörðum sem
hann staðhæfði við stjómarskiptin.
Hann hefði orðið sextán milljarðar!
Sparnaður nýrrar ríkisstjómar
nam um fjóram milljörðum þrátt
fyrir ný og ófyrirséð útgjöld. Samt
sem áður varð hallinn yfir tólf
milijarðar króna - hinn mesti í
meira en fjörutíu ár! Ríkisstjóm
Steingríms Hermannssonar meö
fjármálastjóm Ólafs R. Grímssonar
setti nýtt Islandsmet í haila á ríkis-
sjóði - glæsilegt eða hvað?
Samdráttur í atvinnulífi og
efnahag
Um mitt ár kom í ljós að ekki
varð undan því vikist að skerða
mjög aflaheimildir. Tekjur ríkis-
sjóðs munu dragast saman um 2
milljarða en skerðing atvinnulífs-
ins er miklu meiri. Hún bitnar
bæði á fyrirtækjum og starfsmönn-
um 1 sjávarútvegi og þjónustu-
greinum hans og síast um alit at-
vinnu- og efnahagslífið.
Á sl. hausti var ákvörðun um
byggingu álvers á Keilisnesi frestaö
um a.m.k. eitt ár. Áætlað hafði ver-
ið að mæta nálægt % af samdrætti
í sjávarútvegi með mannvirkja-
gerð, byggingum nýrra stórvirkra
atvinnutækja - en af því veröur
ekki.
Skipasmíðar era mjög illa stadd-
ar sökum verkefnaskorts. Á sama
tíma era íslendingar að láta smíða
skip erlendis fyrir u.þ.b. 3 milij-
arða. Það er umhugsunarvert
Kjallarinn
Ámi Ragnar Árnason
alþingismaður
hvort opinberir sjóðir, sem sijóm-
að er af þingkjörnum fulltrúum,
eiga ekki að gera útboð að skilyrði
fyrir lánveitingu til framkvæmdar.
Þessi verkefni eru oftast stærri en
framkvæmdir opinberra aðila og
útboð þykja sjáifsögð við þær.
Einnig er íhugimarefni hvort rétt-
mætt er að svara niöurgreiðslum
samkeppnisþjóða með jöfnunar-
gjaldi á þann innflutning. Því er
nú beitt t.d. viö innflutt iðnaöar-
hráefni og fleiri samkeppnisvörur.
í milliríkjasamningum um við-
skipti og samkeppni njóta slík jöfn-
unargjöld meiri viðurkenningar en
almennir tollar.
Ljóst er að við verðum aö bera
alla þá skerðingu sem slök afkoma
fiskistofnanna veldur. Áætla má
lækkun þjóðartekna um 6% til viö-
bótar rýrnun á síðasta áratug, auk
þess sem blikur era á lofti í við-
skiptmn okkar við aðrar þjóðir. Því
er deginum Ijósara að brýn nauð-
syn er til að draga úr ríkisumsvif-
um til móts við versnandi kjör at-
vinnulífsins og heimilanna.
Aðgeröirnar skapa grund-
völl uppbyggingar
Ríkisstjómin og stjómarflokk-
amir era sammála um að rýmun
lífskjara verði ekki „hætt“ með
nýjum lántökum. Ríkið veröur að
draga úr útgjöldum - rétt eins og
atvinnulífið. Þetta er í fyrsta sinn
í sögu lýðveldisins að ríkisstjóm
íslands bregst við versnandi kjör-
um með sparnaði en ekki auknum
lántökum. Sú stefnubreyting er
fagnaðarefni og lýsir vilja og sýn
þeirra sem hana skipa.
Aðgerðimar losa um á fjár-
magnsmarkaði og leiða til vaxta-
lækkunar, hann verður betur fær
um að sinna þörfum atvinnulífsins.
í árslok 1990 tók ríkissjóður mikil
erlend lán og 1991 tók hann nær
allan spamað í landinu að láni.
Þannig olh fyrri ríkisstjóm þenslu
og hæstu raunvöxtum á byggðu
bóli. Nú hefur verðbólga verið
lægst um áratugi og lækkar enn.
Vextir hafa lækkað á ný og era nú
ekki hærri en meöan Steingrímur
Hermannsson stjómaði þeim sjálf-
ur með handafli úr stjórnarráðinu.
Með ákvörðunmn til að létta álag
á sjávarútveginum munu aðgerð-
irnar auðvelda atvinnulífinu að
takast sjálft á við afleiðingar versn-
andi kjara. Sem fyrst þarf að ná
jöfnuði í ríkisfjármálum svo unnt
verði að lækka skatta og skapa
jafnræði íslenskra fyrirtækja við
erlenda keppinauta. Lögð er höf-
uðáhersla á frumkvæði atvinnu-
lífsins og mikilvægi þess fyrir af-
komu þjóðarinnar og á varkárni í
skuldsetningu þjóðarbúsins og rík-
issjóðs. Hvetja verður alla til að
beina viðskiptum til íslenskra
framleiðenda og seljenda vöru,
vinnu og þjónustu - verslum
heima! Aðeins þannig verðum við
fær um að hefja nýja atvinnuupp-
byggingu.
Það er viðfangsefni ríkisstjómar
og stjómarflokkanna að skapa
þann jarðveg og grundvöll að fram-
kvæði landsmanna fái aö njóta sín
og að nýta tækifærin og skapa ný
færi til aö stunda arðbær viðskipti
hér heima og við aðrar þjóðir á
sviði sjávarútvegs, iðnaðar, sam-
gangna, verslunar, ferðamennsku
og hvers konar áhnarrar þjónustu.
Slikar framfarir í atvinnulífinu
skapa þjóðinni hagsæld sem er var-
anlegur grunnur velferðar.
Árni Ragnar Ámason
„Þetta er í fyrsta sinn í sögu lýðveldis-
ins að ríkisstjórn íslands bregst við
versnandi kjörum með sparnaði en
ekki auknum lántökum.“