Dagblaðið Vísir - DV - 26.07.2003, Blaðsíða 10

10 SfóBUN LAUGARDAGUR 26. JÚLÍ2003
:
Þrengt að Reykjavíkurbörnum

Óánægju gætir meðal foreldra í Reykjavík
vegna lokunar gæsluvalla á vegum borgarinnar.
Undirskriftalistar hafa gengið um hverfin þar
sem mótmælt er fyrirhugaðri lokun. Foreldrar
telja að lokun og fækkun gæsluvalla komi illa
við foreldra og börn þeirra, sérstaklega lokun að
sumarlagi þar sem leikskólum borgarinnar er
lokað á sama tíma.
Aðgerðir borgaryfirvalda í sumar hafa þrengt
að börnum. Öllum leikskólum borgarinnar, að
einum undanskildum, hefur verið lokað í einn
mánuð í sumar. Það er mikil skerðing á þjón-
ustu, skerðing sem víða kemur sér illa. Ekld er
sjálfgefið að foreldrar geti farið saman í frí á
þeim tíma sem leikskólunum er lokað. Auk þess
setur þessi sumarlokun mikla pressu á fyrirtæki
í borginni. Ásókn í frí á þeim tíma sem leikskól-
arnir eru lokaðir verður óeðlilega mikil. Erfitt
getur verið að hafna beiðni fólks um frí þetta
tímabil enda eiga margir vinnandi foreldrar
ekki í önnur hús að venda með börn sín. Sum-
arlokun leikskóla er ekki sambærileg við sumar-
lokun grunnskóla. Eldri börn og unglingar hafa
ekki sömu umönnunarþörf og þau yngstu.
Þegar við leikskólalokunina bætast fyrirhug-
aðar lokanir gæsluvalla vandast málið. I það ör-
yggi og athvarf hafa margir leitað með börn sín.
Þar hefur mátt treysta á gæslu barnanna enda
yíirlýst markmið með rekstri gæsluvalla borgar-
innar að gefa börnum tækifæri til frjálsra og
þroskavænlegra útileikja í félagsskap jafnaldra
undir eftirliti trausts starfsfólks. Aðsókn að
gæsluvöllum borgarinnar hefur að sönnu dreg-
Þegar við leikskólalokunina bæt-
ast fyrirhugaðar lokanir gæslu-
valla vandast málið. íþað öryggi
og athvarf hafa margir leitað
með börn sín.
ist saman en það breytir ekki því að á liðnu ári
voru heimsóknir á gæsluvellina rúmlega 63
þúsund.
Á fundi leikskólaráðs í liðnum mánuði var
ákveðið að halda þeirri stefnu sem samþykkt
var í nóvember síðastliðnum að hætta rekstri
gæsluvalla í núverandi mynd. Á vegum Leik-
skóla Reykjavíkur eru nú starfræktir tólf gæslu-
vellir fyrir börn á aldrinum tveggja til sex ára.
Ný ffamtíðarskipan felur í sér að gæsluvöllun-
um verði fækkað í áföngum þannig að frá hausti
næsta árs verði þeir aðeins fimm, einn í hverju
borgarhverfi.
Gangi þetta eftir blasir vandi við mörgum for-
eldrum, að minnsta kosti ef sumarlokun leik-
skólanna verður fest í sessi. Rök borgaryfirvalda
fyrir lokun gæsluvalla hafa verið þau að minni
eftirspurn eftir þjónustu þeirra haldist í hendur
við fjölgun leikskólarýma. Þau rök halda að
minnsta kosti ekki ekki þann tíma sem leikskól-
um er lokað.
Haft hefur verið eftir framkvæmdastjóra Leik-
skóla Reykjavíkur að ekki hafi verið tekin end-
anleg ákvörðun um hvort sama fyrirkomulag
verði á lokun leikskóla í framtíðinni. Skýrsla
verði unnin í sumarlok um það hvernig breyt-
ingin hafi gengið og mælst fyrir.
Fram hefur komið hjá framkvæmdastjóran-
um að fé sparist með sumarlokunum leikskól-
anna. Vafasamt er hins vegar að sá sparnaður
réttlæti slíka lokun til frambúðar. Miklar breyt-
ingar hafa orðið á högum fólks, samfélagsgerð-
in er önnur en áður var. Hin almenna regla er
að báðir foreldrar vinni utan heimilis. Því verð-
ur að treysta á samfellda þjónustu leikskólanna.
Ábendingar um að fjárhagslegur ávinningur
leikskólanna vegna sumarlokana sé lítill og fag-
legar ástæður umdeildar, auk óánægju foreldra,
hljóta að kalla á endurskoðun fyrri ákvarðana.
1

Hver hugsar um börnin?
að hafa í huga að tíminn skiptir
börnin miklu máli. Sú spurning
vaknar hversu lengi eigi að gefa for-
eldrum sem hafa ekki getað sinnt
börnum sínum á fullnægjandi hátt
tækifæri til þess að ná tökum á
uppeldishlutverkinu.
Erlendar rannsóknir
hafa sýnt að því miður
sé ofmikið um það að
yfirvöld grípi ofseint
inn í slíkar aðstæður.
Hversu lengi geta börnin beðið?
Hér vegast á hagsmunir foreldr-
anna annars vegar og hagsmunir
barnanna hins vegar. Erlendar
rannsóknir hafa sýnt að því miður
sé of mikið um það að yfirvöld grípi
of seint inn í slíkar aðstæður. Heil-
brigðis- og félagsmálayfirvöld
verða að búa yfir nauðsynlegri
þekkingu og hæfni tU þess að taka á
vandanum áður en það er of seint,
áður en bömin em komin í hættu á
sínu eigin heimili. Ef barnavernd-
aryfirvöld gmnar að líkamlegri eða
andlegri heilsu barns eða þroska
geti verið hætta búin vegna van-
rækslu eða vanhæfni foreldra er
þeim skylt að kanna málið án tafar
og gera viðeigandi ráðstafanir.
Afskipti yfirvalda
Þær raddir hafa verið háværar að
undanförnu sem tala um rétt for-
eldra til að hafa börnin sín hjá sér
án afskipta yfirvalda. Hafa þessar
raddir bent á að alls konar óhæft
fólk fái að halda börnum sínum án
þess að yfirvöld aðhafist þar nokk-
uð.
Mikilvægt er að fara varlega í allri
umræðu um svo viðkvæm mál sem
barnaverndarmál em, en í þeirri
umræðu verða menn alltaf að hafa
í huga þá meginreglu að hagsmun-
ir barnanna skuli alltaf að vera í fyr-
irrúmi. Þótt það samrýmist ekki
alltaf hagsmunum foreldranna má
aldrei slaka á þeirri kröfu að fyrst og
fremst sé hugsað um það sem
börnunum sé fyrir bestu. Til þessa
höfum við þar til bær yfirvöld og
verðum að treysta því að þau sinni
störfum sínum á hlutlausan og fag-
legan hátt.
RITSTJÖRNARBREF
Erla Kristín Árnadóttir
blaðamaður - eka&dv.is
Barnaverndarmál eru gífur-
lega viðkvæm og erfið mál.
Þau eru yfirleitt mjög tilfinn-
ingaþrungin, enda oftast ver-
ið að fjalla um það mikilvæg-
asta í lífi fólks: börnin.
í slíkum málum vegast á mis-
munandi hagsmunir: hagsmunir
fjölskyldunnar, hagsmunir foreldr-
anna og hagsmunir barnanna.
Spurningin er hvort þessir hags-
munir fari ávallt saman. Ef barna-
verndarlögin eru skoðuð sér maður
að rauði þráðurinn í þeim er að
hagsmunir barnanna skuli ávallt
hafðir í fyrirrúmi í starfsemi barna-
vemdaryfirvalda og beita skal þeim
ráðstöfunum sem ætla má að séu
barni fyrir bestu.
Slíkt mat verður að fara
fram með hagsmuni
barnanna að leiðarljósi
en auðvitað verður
jafnræðis og samræmis
einnig að vera gætt.
Lögin kveða á um að foreldrum
beri að búa börnum sínum viðun-
andi uppeldisaðstæður og gæta
velfarnaðar þeirra í hvívetna.
Markmiðið með lögunum er að
tryggja að börn sem búa við óvið-
unandi aðstæður fái nauðsynlega
aðstoð. Mikil áhersla er lögð á að
styrkja fjölskyldur í uppeldishlut-
verki þeirra en meginreglan er þó
sú að börn eigi að alast upp hjá
kynforeldrum sínum.
Mat á hæfni foreldra
Foreldrar em eins misjafnir og
þeir em margir. Alltaf em einhverj-
ir sem ráða ekki við foreldrahlut-
verkið einhverra hluta vegna og
geta ekki veitt börnum sínum það
öryggi sem þau þurfa á að halda.
Hins vegar er vandasamt að meta
hverjir séu hæfir foreldrar og hverj-
ir ekki. Ekki er hægt að setja einn
að gæta þess að almenn úrræði til stuðnings fjölskyldu séu reynd áður en gripið er
Barnaverndaryfirvöld þurfa í störfum sínum
til annarra úrræða.
mælikvarða á hæfni þeirra til þess
að ala upp börnin sín heldur verður
ávallt að meta hvert mál sérstak-
lega. Slíkt mat verður að fara fram
með hagsmuni barnanna að leiðar-
ljósi en auðvitað verður jafnræðis
og samræmis einnig að vera gætt.
Starf barnaverndaryfirvalda felst
fyrst og fremst í því að athuga
hvorn börn séu í hættu og grípa til
nauðsynlegra ráðstafana ef svo
reynist. í slíkum tilvikum er byrjað
á því að koma börnunum í ömggt
umhverfi og síðan er reynt að veita
foreldmm þá aðstoð sem þeir
þurfa.
Mikilvægt er að yfirvöld gæti
þess að grípa ekki til þvingunarráð-
stafana ef hægt er að veita fjöl-
skyldum stuðning á annan og væg-
ari hátt. Samkvæmt upplýsingum
Þrátt fyrir að lögin
kveði á um mikilvægi
þess að veita fjölskyld-
um stuðning er mikil-
vægt að hafa í huga að
tíminn skiptir börnin
miklu máli.
frá barnaverndarstofu er lang-
algengast að yfirvöld gri'pi til þess
úrræðis að leiðbeina foreldrum um
uppeldi og aðbúnað barna og þá
aðallega vegna lakra uppeldisað-
stæðna af einhverjum toga, m.a.
vegna vanrækslu. Þá em einnig fyr-
if hendi ýmis stuðningsúrræði fyrir
fjölskyldur, eins og að skipa þeim
sérstakan tilsjónarmann eða veita
þeim aðstoð á vistheimilum.
Hagsmunamat
Þrátt fyrir að barnaverndarlögin
kveði á um mikilvægi þess að veita
fjölskyldum stuðning er mikilvægt