Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1945, Side 66

66
PÁLL EGGERT ÓLASON
Yfirleitt gekk bókasafnsstjórnin þessi ár vel fram í handritakaupum. Árið 1902
voru keypt handrit, sem átt hafði síra Friðrik Eggerz, en mest munaði þá um handrit
Flateyjarfélagsins eða framfarafélags Flateyjar, þ. e. rit og uppskriftir Gísla Kon-
ráðssonar; var kaupverð þeirra 800 kr., og skyldi greitt með
100 kr. árlega, vaxtalaust. Árið 1904 var keypt handritasafn
Dr. Jóns þjóðskjalavarðar Þorkelssonar, allmikið að vöxtum.
Voru merkustu handritin fengin frá síra Arnljóti Olafssyni í
Sauðanesi (sum komin til hans frá Hólum í Hjaltadal), frá
Árna kaupmanni Thorlacius í Stykkishólmi og úr dánarbúi
síra Eiríks Kúlds. Kaupverðið var 8000 kr., greitt af safninu
með víxli, en 1000 kr. á ári veittar til þess af alþingi. Síðar á
sama ári voru keypt til safnsins handrit Dr. Jóns rektors Þor-
kelssonar fyrir 180 kr. Árið 1906 festi stjórnarnefnd safnsins
kaup á handritum Sighvats Gr. Borgfirðings, með þeinr hætti,
að hann skyldi fá að halda handritum sínum ævilangt og fá ^°n Þi^skj.v. Þorkelsson
í lífeyri beint frá bókasafninu 350 kr. á ári. Vafalaust mun og
stjórn safnsins hafa stutt að því, að sami maður fekk hækkaðan styrk frá alþingi
til þess að semja prestasögur. Handrit Sighvats voru skilvíslega afhent landsbókasafni
við lát hans (1930). Er það talsvert safn, 177 bindi, mest uppskriftir sjálfs hans, og
eru þær af ýmsu tægi (kvæða-, sagna- og rímnasöfn og ættfræðibækur). Rithönd
hans er að vísu heldur luraleg, en þó sæmilega læsileg nema síðustu ár ævinnar, er
skjálfti og titringur í höndum gerði skriftina mjög ógreinilega. Mikilsverðast og merk-
ast ritverk þar eftir sjálfan hann er prestasögur hans (bundnar
inn í 22 bindi), tíndar upp úr eldri prestasögum og presta-
tölum, en auknar eftir föngum úr skjölum og öðrum gögnum,
sem höfundurinn fekk til náð. Má kalla það verk ævistarf höf-
undar og til mikilla nytja þeim, sem nota þurfa, þó að varasamt
sé allvíða, einkum í ættrakningum, sem vænta má. Sama ár
(1906) festi bókasafnið kaup á handritum Jónatans Þorláks-
sonar á Þórðarstöðum í Fnjóskadal. Eru þau allmörg og sum
merk (einkum þau er varða ættvísi). Kaupverðið var 500 kr.,
lukt ári síðar.
Árið 1904 andaðist Willard Fiske, en hann hafði um fjölda
ára verið einn af aðalstuðningsmönnum safnsins. Einkum þyk-
ir mjög kveða að skákbókasafni því, er hann sendi landsbóka-
safninu að gjöf, og eru í því ýmsar mjög sjaldgæfar bækur. í arfleiðsluskrá sína setti
hann og fyrirmæli um að gefa landsbókasafninu mikla bókagjöf, samtals 2468 bindi,
að mestu úrvalsrit. Hinn kunni danski lögfræðingur, Henning Matzen, lét árin 1901—6
að gjöf til safnsins allmargar bækur, einkum varðandi lögfræði, stjórnvísi og hag-
Jón rektor Þorkelsson