Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1961, Blaðsíða 17

Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1961, Blaðsíða 17
LESBÓK MORGUNBLABSINS 597 stöðumönnum Jóns biskups Arasonar og sona hans. Níu árum eftir andlát merkisprests- ins Bjarna Halldórssonar, en þau 9 ár var Halldór sonur hans prestur í Selárdal eða árið 1645, verður prestur í Selárdal séra Páll Björnsson, sá and- ríki ræðuskörungur og tungumálagarp- ur. Séra Páll Biörnsson var fæddur að Saurbæ á Rauðasandi árið 1621. For- eldrar hans voru Björn sýslumaður Magnússon í Saurbæ á Rauðasandi og kona hans Helga Arngrímsdóttir prests lærða. Björn sýslumaður faðir séra Páls var sonur Magnúsar prúða sýslu- roanns, þess mikla og göfuga höfðingja og konu hans Ragnheiðar Eggertsdótt- ur lögmanns Hannessonar hirðstjóra. Var Magnús prúði albróðir Staðarhóls- Páls, afa Brynjólfs biskups Sveinsson- ar og bróðir Jóns lögmanns Jónssonar sem var einn áhrifamesti höfðingi landsins á sinni tíð. Átti Jón í miklum deilum við Guðbrand biskup, sem al- kunnugt er. — Helga Arngrímsdóttir móðir séra Páls, var dóttir Arngríms lærða, frænda Guðbrands biskups á Hólum og fyrri konu Arngríms, Sól- veigar Gunnarsdóttur, sem kölluð var „Kvennablámið," því hún þótti ein fríð'asta kona á íslandi á sinni tíð. Var Gunnar faðir hennar ráðsmaður á Hól- um í tíð' Guðbrandar biskups, og var bróðir Árna Gíslasonar sýslumanns á Hlíðarenda í Fljótshlíð þess mikla og harðsnúna höfðingja, sem átti í mikl- Kirkjan í Selárdal. um deilum við Magnús prúða, en giftu þó sarnan börn sín að lokum. Páll lauk prófi frá Hólaskóla undir hand- leiðslu Þorláks Skúlasonar biskups frænda síns með miklu lofi. Sömuleið- is prófi frá háskólanum í Kaupmanna- höfn, með ágætiseinkunn, þar sem hann lagði stund á auk guðfræðinnar, latínu, grísku, hebresku og stærðfræði. Hann lærði ennfremur kaldeisku og sanskrít og síðast lærðd hann arabisku og hafði hann lokið við að læra hana rétt fyrir dauða sinn. Var Páll svo lærður mað- ur, að enginn íslendingur stóð hoinum á - Séð ucuii aS Selárdat sporði, eftix því sem sagriaritairar telja. Jón Þorkelsson Skálholtsrektor, sem var mjög lærður maður telur séra Pál hafa verið andríkastan ræðuskörung sinnar samtíðar, að undanskildum Jóni biskupi Vídalín, sem var náfrændi Páls, því þeir voru systkinasynir, þótt séra Páll væri 45 árum eldri en Jón biskup. Séra Páll var hinn bezti kennari. Tók hann marga pilta til kennslu, með- al þeirra voru þeir bræðurnir frændur hans, Jón Vídalín, sem síðar varð biskup í Skálholti, og Arngrímur bróð- ir Jóns, sem síðar varð kunnur mennta- maður. Lærðu beir bræður hjá prófasti, latínu, grisku og hebresku, til undir- búnings undir háskólanámið áður en Jón biskup sigldi til háskólans í Kaup- mannahöfn. Einnig er talið áreiðalegt að séra Páli hafi kennt Magnúsi Ara- syni landmælingamanni tungumál og stærðfræði. Hann var bráðgáfaður, en átti barn með dóttur séra Páls. Hann drukknaði við ey á Breiðafirði. Var sonur Ara sýslum. í Haga. Eins og þeim sem lesið hafa æfisögu Jóns biskups Vídalíns er kunnugt gekk hann að afloknu háskólanámi í her Dana, og ætlaði sér með því að komast til hærri metorða. En þar sem að móðir hans og öðrum ættingjum leiat ekki á þá ráðabreytni, tók hún það ráð að kaupa son sinn úr herþjónustunni, með fjárhagslegri hjálp ættingja og vina Jóns. Er talið að séra Páll, sem var þeirra ættingja Jóns langríkastur, þvf hann var stórauðugur, hafi lagt drjúgt af mörkum til þess að kaupa þennan

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.