Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1986, Page 33

Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1986, Page 33
um, líkt og konur hvæsa á menn sína er þeim ferst klaufalega í fatabúðum, réttilega sárreiður yfir slíkum tilburðum frammi fyr- ir átrúnaðargoðum lífs síns. Átrúnaðargoðin hins vegar depluðu ekki auga. En ég var þegar kominn með vélina á loft á ný — heiður okkar félaganna var í veði, auk þess sem heimildagildi myndaalbúms míns myndi aukast að miklum mun ... ef mér bara tækist að hafa stjórn á þessu apparati. — Og það tókst. Já, einhvernveginn tókst mér að sanna máltækið um óbarða biskupinn og afleiðingin varð ... einstæð mynd í al- búminu sem flestir gesta minna stara hvað dáleiddastir á og spyija svo í forundran: „Neihhj, . . . hvar náðirðu þessari?" Og vissulega eru þeir einstæðir, þama sem þeir standa við íjarenda hins country- innréttaða afgreiðsluborðs svo fullkomlega æðrulausir gagnvart umstangi frægðarinn- ar. Gunni er í prófíl og sogar vindlinginn í aflíðandi stellingu en Björgvin horfir djarf- lega á ljósmyndarann með efasemdarblik í augum. G. Rúnar Júlíusson er svo til hægri á myndinni en hverfur bara að mestu á bak við. eina trésúluna svo eftir stendur aðeins önnur ermin á Faco-jakkanum hans. En þeir Pétur og Páll eiga svo sannarlega ekki mynd af Faco-jakka Rúnars Júlíussonar í fórum sínum og við þá staðreynd hef ég ávallt getað huggað mig. Berti Afskrifaður Eins og sjá má af þessari atburðakeðju var farið að líða á viðdvöl hljómlistarmann- anna í versluninni — og enn fullkomin ládeyða í áritunarmálunr. Enda vantaði sjálf- an Engilbert. Það leit því allt út fyrir að dýrmætri stund önnum kafinna listamanna hefði verið fómað á altari svikulla, sporlatra aðdáenda. En geðbrigði sýndu þeir ekki, popparamir, og virtust njóta samverustund- arinnar í hvívetna. Og svo gerðist hið óumflýjanlega. Berti var afskrifaður og stund örlaganna rann upp. Við fikmðum okkur áleiðis að piltun- um, álútir og riðatidi í göngulagi. Skilningar- vit mín dofnuðu upp. Ég gleymdi öllu öðm en mannvemnum þremur sem stóðu þama brosmildar og vingjarnlegar. Óljóst skynjaði ég mig frammi fyrir Gunnari Þórðarsyni og fann að ég bar upp erindið um leið og ég otaði að honum eintakinu mínu; „M.... mmyndir ... þú ... kannske vilja rita þessa hljómplötu?" Horaði strákpilturinn frá Hólmavík brosti sínu blíðasta með öllu skegginu. — „Alveg sjálfsagt," sagði hann mein- hægur í fasi, tók eintakið og áritaði með settlegum tilburðum. Ég get vart lýst þeim létti sem gagntók mig á þessum augnablikum, nema kannski helst með orðinu — spennufalli. Hinir tveir mörkuðu sín nöfn í kjölfarið, eins þægilegir í viðmóti og væm þeir að gleðja lítinn frænda. Þetta var sem í draumi — og þó getur engan dreymt svona vel. En Stenni var þarna líka. Já, hann hefur alltaf verið praktískari en ég, drengurinn sá, og tók nú enda fram snjáða minnisblokk í vasabroti sem bersýnilega átti að skreyt- ast hinum ómetanlega undirskriftum. Það var nú líkast til að hann fengi ósk sína uppfyllta, hér sagði enginn með þjósti — Komdu með plötuna fyrst góði — nei, það var mannkærleikurinn sem gilti. Þeir rituðu í sömu röð og fyrr og jafn brosmildir og fyrr. Fyrst Gunni, svo Bjöggi og loks Rúnar sem meira að segja klæjaði í fmgurna eftir að fá að handleika pennann. — „Má ég líka?“ spurði hann auðmjúklega þegar Björgvin lauk sér af — og andlitið var umleikið brosvipmm. — „Hann er svo hæverskur,“ hvíslaði Stenni að mér í fræðsluskyni. Og svo var öllu lokið. Sem svefngenglar liðum við í loftinu, niður stigann og út úr versluninni — og ævintýrinu. Og það var rétt með herkjum mitt í sæluvímunni að Stenni mundi eftir að stynja upp: — „Og hvað skyldi Berti hafa verið að gera?“ Við höfum aldrei fengið svar við því. Fjársjóður Finnst í KÓPAVOGI Eftirleikur þessa bít-ævintýris fór fram tveimur ámm síðar og einnig að sumarlagi. Þá hafði ýmislegt gerst í andlegu þróunar- ferli söguhetjanna tveggja, ekki síst hvað ' arðaði afstöðuna til Hljóma. Ennþá var Stenni einlægur aðdáandi þeirra persónu- leika sem sveitina skipuðu, það fór ekkert á milli mála, og enn sem fyrr var Engilbert í mestum metum. En nú mátti oftar en ekki heyra vin minn lýsa því yfir með sér- fræðihljóm í röddinni að ... „ ... Dátar vom betri músíkantar en Hljómar, sko, þú veist hvað ég meina — betri músíkantar ...“ En hvað sem nýjum viðhorfum leið var Stenni bít-inu alltaf jafn trúr — og það var fyrir öllu. í júlímánuði 1978 unnum við Stenni hörð- um höndum að endurbótum göngustígs í bænum okkar ásamt galvöskum félögum í Vinnuskóla Kópavogs. Það var talað, sung- ið og látið öllum illum látum við verkið samkvæmt því kjörorði að hamingjusamur afkastar verkalýðurinn meira. En þar var bara einn hængur á. Það var alltaf tilhneig- ing kaffitíma þessarar ágætu stofnunar að teygjast fram úr öllu valdi. Kannski eðli kaffitíma hvar sem er. En þarna gat biðin eftir áframhaldandi verkefnum farið að skipta tveimur til þremur stundarfjórðung- um ... Og þá var ekki að sökum að spyija — framtakssamir ungir menn leituðu kröft- um sínum farvegs í hveiju því sem á vegi þeirra varð og á stundum með óhugnanlegu hugmyndaflugi. Þetta gat jaðrað við anarkí. Þannig stóð á að við göngustíginn góða stóð reisuleg bygging — eitt sögufrægasta hús í vesturbæ Kópavogs sem því miður er horfíð sjónum vomm núna. Þegar þama var komið sögu hafði það staðið autt í mörg ár eða allt frá því aðalhæðin lét undan á jóladag, einhvemtíma í fyrndinni og lagðist ofan á kjallarann. Um húsið gengu hinar ótrúlegustu og margbreytilegustu sögur. T.d. átti blómleg fjárglæfrastarfsemi að hafa verið rekin þar eftir að íbúarnir hrökkt- I ust á braut og af mörgum var húsið aldrei kallað annað en — Spilavítið. Og nú var það í einum fimalengsta kaffitíma sumarsins 1978 að athygli vinnuflokksins varð vakin á þessu dularfulla, seiðmagnaða húsi. Aðal verkmennirnir okkar læddust nú hálfbognir meðfram steingráum, veðurbörðum veggj- unum og freistuðu þess ákaflega að líta hina innri dýrð augum. En það var bara hreint ekki hlaupið að því — allir gluggar harðnegldir aftur með fúnum plönkum. Nema einn — salernisglugginn, sem sneri beint út að gangstígnum okkar. Meðalhæð þessara unglinga reyndist hinsvegar ekki nægjanleg til innlits því gluggi þessi var nokkuð hátt settur eins og oft er raunin með salernisglugga. En nú gerðist dálítið merkilegt, — fyrir- brigði sem sífellt er að endurtaka sig og félags- og sálfræðingar em sólgnir í að rannsaka og telja séríslenskt. Ég veit ekki hvernig það byijaði, þetta gerðist svo snögg- lega. En einhver hlýtur að hafa kastað fyrsta steininum hvort sem hann var synd- laus eða ekki og hvað sem því líður var hann ömgglega ekki syndlaus eftir að hann sleppti þeim sama steini. Né þá heldur félag- ar hans sem nú létu skæðadrífunni rigna á saiernishliðinni. Möl, sandur og grjót — hnullungar, stórir og smáir endasentust að vesalings Spilavítinu sem nú mátti muna fífíl sinn fegri. Þrátt fyrir að salemishliðin ataðist aur mátti ljóst vera að skotmark flestra piltanna var glugginn sjálfur og ummynduðust and- lit þeirra af ánægju eftir því sem brothljóðin urðu samfelldari og háværari. Eitt er víst, að einhveijir hafa kallað yfir sig sjö ára ógæfu þann daginn. Við hinir — umhverfís- verndarsinnarnir — fylgdumst agndofa með því sem fram fór. Viðkvæmt listamannsþel okkar leyfði ekki slíkt framferði, slíkt kald- ri§að virðingarleysi fyrir einni af perlum byggingasögu Kópavogs. Það var þyngra en támm tók að þurfa að horfa upp á þessa eyðileggingu og geta ekkert að gert. Eftir nokkra hríð fór brothljóðaglamrinu að linna og þar með ákefð drengjanna í kastíþróttinni. En að þeir væra af baki dottnir? — ónei, það var nú eitthvað annað. Nú fyrst vom þeir komnir í ham. Með ósjálfráðum samræmdum vinnubrögðum fóm þeir nú að selflytja hver annan inn í hið sögufræga hús eftir því sem við var komið. Brennandi þörf listamanna til að_ skoða eigin handverk verður, jú, að telja í hæsta máta eðlilegt. Þeir dvöldu góða stund þarna inni. Á meðan leitaði margt á hugann, þama úti i óvissunni — og ekki allt beinlínis kristilegt. Já, ég held barasta að ég hafí fundið til eilítillar öfundsýki. Þama reikuðu þeir vafa- laust um rykuga sali hins yfírgefna synda- bælis — innan um flosmjúka stóla og rúllettuborð og, það skyldi þó ekki vera — peningakassa. Spilavítið hlaut að hafa haft fjárhaldsmann, eða hvað? Og gat það ekki meira en vel verið að sá hefði skilið eftir einhveijar menjar — vitnisburð um liðna frægðartíð .. . En svo fóm þeir, seint og um síðir, að birtast í WC-glugganum — þeir húskönnuð- ir. Já, tíndust út í mestu makindum enda þess fullvissir að um löglegt innbrot væri að ræða. En hvað var nú þetta. Sá síðasti þeirra húsgöngumanna hafði nú staðnæmst á gluggakarminum og hékk þar slyttislega eins og eftir meiriháttar slag. Nei, ekki var það nú svo slæmt, þarna rogaðist hann með pappakassa í fanginu sem hann svo afhenti . félaga sínum á jörðu niðri með sérstakri varúð. Að vörmu spori fékk ámóta kassi hliðstæða meðferð. Svoo — piltarnir höfðu þá tekið herfang eftir allt saman. Nú var málið vissulega farið að taka alvarlega stefnu og áhyggjufullir geystumst við til hinna óprúttnu samverkamanna okkar. Ég mun seint gleyma þeirri stund er húsgöngumenn sviptu upp kössunum og glóandi innihaldið blasti við. Ég held, svei mér þá, að um dýrlegri ránsfeng geti ekki. í þeim fyrri var Basil fursti í stöflum, einar fágætustu útgáfumar á ævintýmm „fræg- asta leynilögreglumanns heims“ og sérlegs aðstoðarmanns hans — Sams Foxtrott. Við vomm dolfallnir. Og í hinum kassanum var,... hluti af rúmlega áratugargömlu hljómplötuupplagi frá EMI-útgáfunni. Já, þarna lá það í hrönnum — Umbaramb- amba-albúmið sem Hljómastrákarnir gerðu fyrir Bretlandsmarkað árið 1966. Mér varð litið á Stenna. Hann var sem steinmnninn, utan það að neðri vörin titraði lítið eitt og hann hafði ekki augun af fjársjóðnum. Var þetta enn einn draumurinn eða ... Ránsfengnum Skipt Viðvömnaróp kvað við. Snaggaralegur ungur maður stefndi til okkar og fór mik- inn. Það leit allt út fyrir að verkstjórinn væri kaffimettur orðinn að sinni. Nú vom - snör handtök nauðsynleg ef ekki átti illa að fara. En það var eins og þeir hefðu ekki gert annað en að skipta feng, drengimir — á einni svipstundu hafði hver fengið sitt „Umbarumbamba — eintak" og Basil-hefti með tilmælum um að stinga á sig hið snar- asta. Forsprakkamir fengu kannski ríflegra hlutfall og líka eðli málsins samkvæmt. Þeir áttu það skilið, fannst okkur. Vom það ekki þeir sem lagt höfðu á sig ómælt eifíði og fyrirhöfn til að útvega þær gersemar sem við nutum nú góðs af. í sjónhending hafði fordæming breyst í lotningu. Ég stóð álengdar og virti hugfanginn fyrir mér vel varðveitta kápuna á „Gim- steini Dauðagyðjunnar" — Basil-heftinu mínu og albúm „keflvísku Bítlanna" — eina þýfíð sem ég hef gert tilkall til um dagana. Og góðir hálsar... ég veit það er siðlaust að viðurkenna það ... en ég skammaðist mín ekkert. Og ekki gat mér sýnst það á Stenna þama út undan mér, að hann hefði meiri bakþanka en ég. Hann var nú í óða- önn að upplýsa vinnuflokkinn um Umba- mmbamba-ævintýrið og hve innganga Péturs Östlund í sveitina hefði verið henni mikil lyftistöng: „Þama heyrir maður vel hvað bítið er orðið þétt í bandinu ...“ Meðan Stenni lét þama dæluna ganga komst ég ekki hjá að álykta að fyrir engan Á hefði innbrotið haft jafn mikla þýðingu og einmitt þennan vin minn. Það mátti jafnvel með sanni kalla þetta Stenna-innbrotið því hversu þrautskipulagt virtist þetta ekki allt vera — þráseta verkstjórans við kaffíborðið, óheyrilegt úthald innbrotsþjófanna og svo þessi upplagskassi. Og Guð mátti vita hvað hann hafði beðið þama lengi — var þetta kannski gamall spilavinningur? Það fóm að leita á mig rammíslenskar hugmyndir — gömul þjóðsagnaminni um §ársjóði og álög. Hvað vissi ég annars um Spilavítið — eða þau forlög sem leyndust í djúpum þess. Hafði kannski galdranom lagt það á, endur fyrir löngu, að í rökum, myrkum skúmaskot- um kjallarans skyldi „Umbammbamba- upplagið geymast, jafnvel í aldir, uns einn góðan veðurdag að sannan bít-ista bæri þar • grandalausan að garði. „Vinna, vinna, . .. haldiði virkilega að bærinn hafði efni á að hafa svona fólk á kaupi ...“ Það var rám rödd verkstjórans sem með offorsi vakti mig upp frá hinum djúpu, mystísku hugleiðingum. Jæja, hann var kannski kominn með samviskubit eftir alla kaffidrykkjuna. Auminginn, og vissi ekkert um að hann var bara eitt tréhjól undir vagni forlaganna. Þunglamalega tók ég um rekuna og gerði mér upp mokstur. Ég sá* að Stenni þurfti þess ekki. Hann sat á þúfu með andlitið ofan í Umbammbamba-albúminu. Enginn gerði tilraun til að atyrða hann. Allra síst verkstjórinn. Forlögin þurfa nefnilega, rétt eins og bítið, — að hafa sinn gang. Kristinn Jón Guðmundsson hefur ritaö i blöð og tímarit, verið bréfberi, saltað fisk o.fl. og býr í Garðabæ. Vngir menn á uppleið ræða við vin sinn, Ásmund Sveinsson myndhöggvara. LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 24. DESEMBER 1986 33

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.