Morgunblaðið - 22.06.2001, Blaðsíða 22

VIÐSKIPTI
22 FÖSTUDAGUR 22. JÚNÍ 2001 MORGUNBLAÐIÐ
SEÐLABANKINN greip inn í við-
skipti með krónur á gjaldeyrismark-
aði í gær. Sviptingar voru í gengi
krónunnar í gærmorgun. Upphafs-
gildi gengisvísitölunnar var 145,75
stig og fór hún upp í 146,75 stig, en
eftir inngrip Seðlabankans, sem
keypti krónur fyrir um tvo og hálfan
milljarð og lækkaði vísitalan aftur og
fór lægst í 139,80 stig. Við lokun
markaða í gær var vísitalan 141 stig
sem er 3,3 prósent hækkun frá opn-
un. Þetta er í fyrsta skipti frá því að
verðbólgumarkmið var tekið upp
sem Seðlabankinn beitir inngripum
til að hafa áhrif á gengi krónunnar.
Aukinn stöðugleiki framundan
Yngvi Harðarsson, hagfræðingur
hjá Ráðgjöf og efnahagsspám, segir
að þessi inngrip séu greinilegt merki
um viðleitni Seðlabankans til að ná
verðbólgumarkmiðum sínum. Yngvi
segir að ýmsar ástæður geti verið
núna til að inngrip Seðlabankans
geti borið árangur. Sjómannaverk-
fall hafi valdið því að innstreymi
gjaldeyris hafi minnkað tímabundið
en rofa ætti til í þeim efnum á næstu
vikum.Yngvi segir þróunina frá því
að verðbólgumarkmið var tekið upp í
lok mars hafa verið hraða og öfga-
kennda. Gild rök hafi því verið fyrir
inngripi Seðlabankans nú. Skort hafi
opinber viðbrögð við versnandi verð-
bólguhorfum og það hafi valdið
nokkrum titringi á gjaldeyrismark-
aði. Yngvi segir að það flökt sem hafi
verið á krónunni frá því að verðbólg-
umarkmið var tekið upp í lok mars
sé með því mesta sést hafi á alþjóð-
legum markaði. Vissulega hafi gjald-
miðlar fallið meira en ástæðna þess
konar verðfalls á gjaldmiðlum hafi
þá verið að leita í miklum fjármála
og efnahagskreppum. Slík staða hafi
ekki verið á Íslandi á þessu tímabili.
Hér hafi aftur á móti skapast mikil
óvissa um aðgerðir Seðlabankans við
að takast á við nýtt hlutverk, ekki
hafi komið fram skýr og skilmerki-
leg skilaboð frá stjórnvöldum og sjó-
mannaverkfallið hafi valdið minnk-
andi innstreymi gjaldeyris. Þegar öll
þessi atriði komi saman hafi mynd-
ast mikill órói og óvissa hjá mark-
aðsaðilum. Yngvi segir að hann sjái
ekki að efnahagslegar forsendur séu
fyrir þessari miklu lækkun krónunn-
ar og vonandi aukist stöðugleiki á
næstu vikum.
Tekjur vegna útflutnings
á næsta leiti
Magnús Pálmi Örnólfsson sér-
fræðingur á gjaldeyrisborði Íslands-
banka segir að fram að þessu hafi
gengi krónunnar allt verið á einn
veg, á niðurleið. Nú kunni hins vegar
að verða breyting þar á. Seðlabank-
inn kunni að grípa frekar inn í gengi
krónunnar á næstu vikum. Þetta er í
fyrsta skipti síðan verðbólgumark-
mið var tekið upp sem bankinn send-
ir skýr skilaboð um stefnu sína í pen-
ingamálum. Nú er komin upp ný
staða á gjaldeyrismarkaði og tíma-
setning bankans nú var góð. Segir
Magnús að til þess að inngrip virki
vel sé best að sem flestir spákaup-
menn séu með stöðu á móti krón-
unni. Undanfarið hafi það verið allt á
einn veg, kaupa gjaldeyri að morgni
og selja að kveldi og það hafi gefið
góða ávöxtun. Magnús segir að eftir
miðjan júlí komi gjaldeyristekjur af
sjávarútvegi inn í hagkerfið af full-
um þunga. Ef krónan helst á því bili
sem hún er nú fram að þeim tíma,
má búast við auknum stöðugleika í
gengi krónunnar. Vegna óhagstæðra
vöruskipta undanfarið hafi gengi
krónunnar veikst, enda hafi ekki
verið að koma inn gjaldeyristekjur
frá sjávarútvegi. Um miðjan júlí
verði hins vegar breyting þar á.
Fram að þessu hafi verið eðlilegt að
krónan veiktist. Seðlabankinn hafi
sýnt nú að hann er tilbúinn til að
fylgja eftir verðbólgumarkmiði sínu
og það sé góð vísbending um stefnu
bankans og stjórnvalda segir Magn-
ús Pálmi hjá Íslandsbanka.
Mjög lágt raungengi
Birgir Ísleifur Gunnarsson, seðla-
bankastjóri, segist ánægður með ár-
angur inngripa Seðlabankans í
morgun. Um ástæður inngripa
bankans nú segir Birgir að krónan
hafi verið að veikjast undanfarna
daga. Við opnun í gærmorgun hafi
verið nokkur órói á markaðnum og
ótti um að krónan myndi veikjast
enn frekar. Seðlabankinn hafi þá
ákveðið að stöðva þessa þróun og
snúa henni við. Bankinn hafi þá selt
24 milljónir dollara á markaðnum
eða um 2,5 milljarða íslenskra króna.
Krónan hafi þá styrkst strax en
veiktist síðan aftur en styrktist síðar
um daginn. Gengisvísitalan hafi ver-
ið við lokun 141 stig sem sé styrking
um 3,3 prósent frá opnun til loka í
gær. Aðspurður um hvort Seðla-
bankinn miði við einhver ákveðin
mörk á gengisvísitölunni, þegar inn-
grip eru ákveðin, segir Birgir að
engin ákveðin mörk séu á slíkum
inngripum. Þróunin hafi verið óhag-
stæð og nauðsynlegt að snúa henni
við. Varðandi frekari inngrip Seðla-
bankans inn í gjaldeyrismarkaði
segir Birgir að Seðlabankinn sé
reiðubúinn til þess ef nauðsyn kref-
ur en það verði metið á hverjum
tíma fyrir sig. Birgir segir að Seðla-
bankinn sé með opna samninga við
lánastofnanir upp á 60 -70 milljarða
til hugsanlega inngripa á gjaldeyr-
ismarkaði. Birgir segir að viðsnún-
ingur í gengi krónunnar hljóti að
koma fyrr en síðar. „Ef við lítum á
raungengi krónunnar þá er það
lægra en það var 1983 eftir geng-
isfellingarnar þá. Það er einnig
lægra en eftir gengisfellingarnar
1992 og 1993 sem komu í kjölfar
frétta um aflasamdrátt. Þegar mað-
ur hefur þetta í huga annars vegar
og svo hins vegar styrkleika efna-
hagslífsins í dag þá er alveg ljóst að
raungengið er komið niður fyrir það
sem eðlilegt er og þess vegna hlýtur
þetta að snúast við“ segir Birgir Ís-
leifur Gunnarsson seðlabankastjóri.
Vísitala krónunnar endaði í 141
stigi við lokun markaðar í gær.
Gengi dollars var 104,5 og gengi
evru 89,2.
Seðlabankinn kaupir krónur fyrir 24 milljónir dollara
Krónan styrkist um 3,3%
HALLDÓR Ásgrímsson, utanríkis-
ráðherra, undirritaði í gær samning
um endurskoðun á stofnsáttmála
Fríverslunarsamtaka Evrópu
(EFTA) ásamt ráðherrum Liechten-
stein, Noregs og Sviss á fundi þeirra
í Vaduz í Liechtenstein. Þeir ákváðu
á fundi sínum vorið 1999 í Lille-
hammer í Noregi, að endurskoða
sáttmálann í ljósi þróunar síðustu
áratuga og með tilliti til tvíhliða
samninga Sviss við Evrópusamband-
ið, sem ganga í gildi samtímis þess-
ari breytingu á EFTA-sáttmálanum.
Með endurskoðuninni hafa
EFTA-ríkin útvíkkað samstarf sitt
og bætt við ákvæðum m.a. um þjón-
ustuviðskipti, fjárfestingar, fólks-
flutninga, gagnkvæma viðurkenn-
ingu starfsréttinda, opinber innkaup
og reglum um úrlausn deilumála.
Árangur og áhyggjur
„Það sem kallaði á þessa breyt-
ingu voru ekki sízt samningarnir
sem Sviss gerði við Evrópusam-
bandið, þar sem gengið var lengra en
gildir innan EFTA-ríkjanna vegna
þess að Sviss er ekki aðili að samn-
ingnum um Evrópska efnahags-
svæðið,“ segir Halldór Ásgrímsson í
samtali við Morgunblaðið. „Með
þessari nýju stofnskrá eru reglurnar
sem gilda milli EFTA-landanna
orðnar sambærilegar við það sem við
erum meðal annars að gera kröfur
um gagnvart öðrum. Þetta veitir Ís-
lendingum meira frelsi til að starfa í
Sviss,“ segir Halldór. Þó er kveðið á
um aðlögunarfrest á gildistöku
ákvæða um réttindi til vinnu í Sviss,
en þau eru samhljóða því sem kveðið
er á um í tvíhliða samningum Sviss
við ESB.
Efst á baugi í viðræðum ráð-
herranna í gær voru annars almenn
samskipti EFTA við Evrópusam-
bandið, EES-samningurinn og innri
málefni EFTA, auk samskipta
EFTA við þriðju ríki. Ráðherrarnir
fögnuðu árangri í viðræðum um
fjölgun aðildarríkja ESB og ítrekuðu
nauðsyn þess að EES-samningurinn
verði aðlagaður fjölgun aðildarríkja
ESB.
„Við leggjum á það áherzlu, að um
leið og Evrópusambandið er stækk-
að og þessi nýju lönd koma inn verði
þau jafnhliða aðilar að Evrópska
efnahagssvæðinu, þannig að það
stækki um leið og ESB,“ segir Hall-
dór. Ísland og hin EFTA-ríkin hafi
töluverðra hagsmuna að gæta við
stækkun ESB, en fulltrúar EFTA-
ríkjanna hafa engin bein áhrif á
samningaviðræðurnar við hin vænt-
anlegu nýju aðildarríki. Nokkur at-
riði í þessu sambandi séu enn óleyst,
en þau varði fríverzlunarsamn-
ingana sem eru í gildi milli EFTA og
þessara ríkja. „Því að um leið og
ESB stækkar ganga þessir samning-
ar úr gildi og reglur ESB taka við.
Þar eru atriði sem skipta okkur
miklu máli, sérstaklega tollar á sjáv-
arafurðir,“ bendir Halldór á. Bæði
hann og Grete Knudsen, viðskipta-
ráðherra Noregs, sem sat fundinn
fyrir Noregs hönd, staðfestu að þau
vonazt væri til þess að tillit verði tek-
ið til þessara atriða þegar gengið
verður frá ESB-aðildarsamningun-
um við þessi ríki.
Um framtíð EFTA og EES vildu
ráðherrarnir fjórir, auk Halldórs og
Knudsen Ernst Walch frá Liechten-
stein og Pascal Couchepin frá Sviss,
aðspurðir helzt segja, að sennilegast
myndi EFTA lifa út þennan áratug.
Fyrir ári var þess minnzt með við-
höfn, að 40 ár voru þá liðin frá stofn-
un EFTA.
Utanríkisráðherra Liechtenstein
sem stýrði fundinum, sagði framtíð
EES að mestu undir því komna hvað
Norðmenn ákveði að gera, en það
gildi einnig um Sviss, þótt það sé
ekki aðili að EES. Stígi Noregur eða
Sviss, stærstu hagkerfin í EFTA,
skref sem færi þau nær ESB eða
jafnvel alla leið inn í sambandið
„verður EES-samstarfið svo þýðing-
arlítið fyrir ESB að gera má ráð fyr-
ir að því verði breytt í einhvers kon-
ar tvíhliða fyrirkomulag milli
Íslands, Liechtensteins og ESB.“
Reyndar segir hann að frá sjónarhóli
Liechtensteins væri það allt í lagi ef
samningar nást um slíkt tvíhliða fyr-
irkomulag á tengslunum við ESB,
þar sem smæð ríkisins útiloki ein-
faldlega þann valkost að sækja um
að verða fullgilt aðildarríki að ESB. Í
furstadæminu Liechtenstein búa
30.000 manns.
Tveir nýir fríverzlunarsamningar
Ráðherrarnir undirrituðu einnig
fríverzlunarsamninga við Jórdaníu
og Króatíu. Þeir lögðu áherzlu á að
þessir samningar væru mikilvægt
skref í átt að fullri fríverslun í Evr-
ópu og aðliggjandi markaðssvæðum.
EFTA-ríkin hafa nú gert fríverzlun-
arsamninga við 18 ríki, flest í Mið- og
Austur-Evrópu.
Ráðherrarnir lýstu ánægju með
árangur í samningaviðræðum um
fríverzlun við Chíle og fögnuðu því
að ákveðið hefur verið að halda
fyrstu lotu samningaviðræðna við
Singapúr í júlí. Ennfremur lögðu
þeir áherzlu á að ljúka fljótt viðræð-
um við Kanada.
Samhliða ráðherrafundinum í
Liechtenstein var einnig haldinn
fundur þingmannanefndar samtak-
anna, þar sem málefni EFTA og
EES-samstarfsins voru rædd auk
þróunarinnar í Evrópu almennt.
Stofnsáttmála EFTA gerbreytt á ráðherrafundi í Liechtenstein
Samstarfið útvíkkað
og treyst í sessi
Vaduz. Morgunblaðið.
Halldór Ásgrímsson undirritar endurskoðaðan stofnsáttmála EFTA í
Vaduz í gær. Pascal Couchepin, viðskiptaráðherra Sviss, fylgist með t.h.
SYNJUN Sýslumannsins í Reykja-
vík á beiðni um lögbann í tilefni af
kaupum Lyfjaverslunar Íslands hf. á
Frumafli ehf. var tekin fyrir og þing-
fest hjá Héraðsdómi Reykjavíkur í
gær og frestað til greinargerðar, að
sögn Nönnu Magnadóttur, skrif-
stofustjóra héraðsdóms. Hún segir
að varnaraðili, lögmaður Lyfjastofn-
unar, fái frest til 29. júní næstkom-
andi til að leggja fram greinargerð í
málinu. Aðspurð segist Nanna ekk-
ert geta sagt til um á þessu stigi hve-
nær vænta megi niðurstöðu Héraðs-
dóms Reykjavíkur í þessu máli.
Þrír hluthafar í Lyfjaverslun Ís-
lands, Aðalsteinn Karlsson, Guð-
mundur Birgisson og Lárus L. Blön-
dal, lögðu í síðustu viku fram
lögbannsbeiðni hjá Sýslumanninum í
Reykjavík í tilefni af fyrirhuguðum
kaupum Lyfjaverslunar á Frumafli.
Sýslumaður synjaði beiðni þeirra í
fyrradag og þegar það lá fyrir krafð-
ist Jón Steinar Gunnlaugsson, lög-
maður hluthafanna þriggja, úrlausn-
ar Héraðsdóms Reykjavíkur á
ákvörðun Sýslumanns.
Nýtt hlutafé í
Lyfjaverslun gefið út
Í tilkynningu frá Lyfjaverslun Ís-
lands á Verðbréfaþingi Íslands í gær
kemur fram að stjórn félagsins hafi
gefið út nýtt hlutafé að nafnvirði 220
milljónir króna vegna kaupa á Thor-
arensen-Lyfjum og Frumafli. Þá
segir að hlutaféð hafi að fullu verið
greitt með afhendingu hluta í Thor-
arensen-Lyfjum ehf. og Frumafli
ehf. en ákveðið hafi verið að ganga
frá kaupum á þessum félögum á
stjórnarfundi í Lyfjaverslun í fyrra-
dag.
Samkvæmt upplýsingum frá Stef-
áni Árnasyni, fjármálastjóra Lyfja-
verslunar Íslands, hefur Jóhann Óli
Guðmundsson fengið greiddar 170
milljónir króna í hlutabréfum í
Lyfjaverslun Íslands fyrir söluna á
öllum hlutabréfum Frumafls. Selj-
endur Thorarensen-Lyfja hafi jafn-
framt fengið greiddar samtals 50
milljónir króna í hlutabréfum í
Lyfjaverslun fyrir hlut í Thoraren-
sen-Lyfjum.
Eftir kaup Lyfjaverslunar Íslands
á Frumafli er hlutur Jóhanns Óla
Guðmundssonar í félaginu samtals
rúmlega 210,7 milljónir króna að
nafnvirði. Hann er þar með stærsti
einstaki hluthafinn í félaginu með
35,12% hlut. Aðalsteinn Karlsson er
næststærsti hluthafinn með rúmlega
64,6 milljóna króna hlut að nafnvirði,
eða 10,77%. Þriðji stærsti hluthafinn
er svo Eagle Investments Holding
með 5,14% hlut.
Synjun á lögbanns-
beiðni vegna kaupa
Lyfjaverslunar Íslands
á Frumafli
Morgunblaðið/Golli
Málið
þingfest
hjá hér-
aðsdómi
í gær