Morgunblaðið - 25.01.2003, Side 26

UMRÆÐAN
26 LAUGARDAGUR 25. JANÚAR 2003 MORGUNBLAÐIÐ
ÚR VESTURHEIMI
UM NOKKURN tíma hefur
Norðurál á Grundartanga beðið
eftir svari ríkisstjórnar um af-
greiðslu á rafmagni til stækkunar
verksmiðju sinnar á Grundar-
tanga.
Það er nauðsyn að afgreiða það
mál á næstu dögum og vikum.
Miklar vonir eru bundnar við
þessa stækkun sem fyrirhuguð er.
Fólk horfir til aukinna atvinnu-
möguleika á byggingartíma og í
kjölfar stækkunar, þess sér merki
í nágrenni verksmiðjunnar á Akra-
nesi og í Borgarnesi þar sem menn
eru fullir bjartsýni og hafa þegar
lagt í miklar byggingaframkvæmd-
ir íbúðarhúsnæðis og á teikniborð-
um eru fyrirhugaðar framkvæmdir
um kjarnabyggðir á nefndum stöð-
um.
Aðgerðir og vinna á
atvinnuleysistímum
Þessar framkvæmdir sem munu
skila í heildina nokkur hundruð
störfum á suðvestursvæðinu
sem eru nauðsynleg fram að að-
alálagstíma byggingar Fjarðaráls
og Kárahnjúkavirkjunar á næstu
2–3 árum.
Það þarf enginn að fara í graf-
götur um mínar skoðanir á stór-
iðjuframkvæmdum sem ákveðið
hefur verið að fara í, reynslan tal-
ar þar sínu máli.
Hlutverk mitt sem þingmanns
er að stuðla að því á allan mögu-
legan máta að eðlileg uppbygging
þjóðfélagsins haldi áfram stöðugt
og í samræmi við þarfir eins og
þær eru á hverjum tíma. Líta til
þess að farið sé að lögum og þau
sett eftir því sem við á í hverju til-
viki fyrir sig. Atvinnulífið, fram-
leiðsla, viðskipti, menntun og
grunnþjónusta er lykill þeirrar
undirstöðu sem öll okkar velferð
byggist á.
Síbreytilegu heimsumhverfi
verða menn að mæta á heimaslóð-
um með aðlögun að því sem er að
gerast. Ef tækniframfarir verða,
þá tileinkum við okkur þær, ann-
ars drögumst við aftur úr, ef
ástand breytist á einhvern hátt í
heiminum verðum við samstundist
að bregðast við. Við verðum að
taka tillit til annarra og leggja
okkar af mörkum til að veröldin
sem við lifum í verði sem best.
Ísland er lítið þjóðríki sem getur
haft áhrif á heimsmyndina eins og
dæmin sanna, til okkar er tekið í
alþjóðasamskiptum og rödd Ís-
lands heyrist alls staðar og okkar
sjónarmið fá góðar viðtökur í al-
þjóðasamfélagi hvar sem við kom-
umst að til að tjá okkur. Íslend-
ingar veljast í hlutverk á þeim
vettvangi þar sem við eigum setu-
rétt vegna þess að við vitum hvað
við viljum.
Nýting auðlinda
er nauðsyn!
Umfjöllunarefni mitt lýtur að
málefnum sem eru og verða stöð-
ugt á dagskrá á næstu árum, við
þurfum að bæta við virkjunum,
það liggur fyrir, við þurfum að
nýta okkar náttúruauðlindir hvort
sem það verður til virkjunar eða
annars konar atvinnunýtingar,
einnig þar sem náttúruvernd og
þessir þættir fara saman.
Við höfum á löngum tíma byggt
afkomu okkar að mestu á því sem
auðlindin í hafinu hefur gefið okk-
ur, sú auðlind er takmörkuð, við
höfum nýtt okkur virkjun gufu og
vatns til að framleiða orku fyrir
alla landsmenn til heimilisnota
ásamt og með til iðnaðar og stór-
iðju.
Við eigum að gera okkur grein
fyrir því að auðlindir til orkufram-
leiðslu eru ekki takmarkalausar en
við eigum að nýta þær í okkar
þágu eins og best verður á kosið.
Við eigum einnig eftir að nýta okk-
ur orkumöguleikana sem felast í
sjávarföllunum m.a. með því að
nýta tíma- og hæðarmismun milli
landshluta. Vindorkuna eigum við
eftir, þar er náttúruafl sem við
höfum lítið gert í að rannsaka,
endurnýtingu hitaútstreymis frá
stóriðju ásamt með mörgu fleiru.
Við leggjum okkar af mörkum
Íslendingar til að skapa mengun-
arlitla orku til hagsbóta fyrir al-
þjóðasamfélagið.
Hvaða kostir
fylgja stóriðju?
Undirritaður þekkir til stóriðju;
ég hef unnið við stóriðju og hef séð
framþróun í vörnum gegn mengun,
framþróun í tækni til að spara
mannafl, tækniframfarir sem
krefjast aukinnar þjálfunar og
menntunar, ég þekki einnig áhrif
af stóriðju á sveitarfélög á stóru
svæði.
Stóriðjufyrirtækin á Grundar-
tanga hafa skapað ný viðhorf, auk-
ið menningar- og menntunarkröf-
ur, lagt uppgræðslu- og
umhverfissjónarmiðum lið og
skapað iðnaði nýja og betri stöðu
allt frá Suðurnesjum í Stykkis-
hólm. Á þessu nefnda svæði hafa
fyrirtæki í byggingar- og stáliðn-
aði notið þessara framkvæmda og
njóta síðan þess að veita þjónustu
að lokinni upppbyggingu eins og
raun ber vitni.
Sá sem þekkir í raun áhrif af
virkjanaframkvæmdum og stór-
iðjuframkvæmdum á sama hátt og
ég geri hlýtur að hvetja til áfram-
halds á sömu braut þó svo að
ástæða sé til á öllum tímum að
gaumgæfa svo vel sem kostur er
hverja einstaka framkvæmd. Ég
er sannfærður um möguleg áhrif
virkjunar og stóriðju á Austurland
og reyndar á allt íslenskt samfélag
hvað varðar menntun, atvinnu- og
menningarstig og óneitanlega hef-
ur umræða um stóriðju vakið
landsmenn til vitundar um meng-
un og umhverfismál þannig að
menn eru betur meðvitaðir um
þessa þætti en áður.
Er ástæða
til varfærni?
Það hlýtur öllum að vera ljós
mín skoðun á þessum málum eftir
þau orð sem ég hef látið falla, ég
sé ekki að á næstu 10–15 árum
gefist betri möguleikar til öruggr-
ar uppbyggingar í atvinnumálum
en með virkjun og stóriðju. Því
hvet ég til að menn haldi ótrauðir
áfram, veiti með aðhaldi, skynsemi
og gaumgæfni, virkjanaleyfi og
starfsleyfi og vinni umhverfismat
eftir því sem við á í hverju tilviki
og að við eflum menningar-,
menntunar- og atvinnustig á skyn-
samlegan hátt.
Norðurál er
næst í röð!
Eftir Gísla S.
Einarsson
Höfundur er alþingismaður og
frambjóðandi Samfylkingar í
Norðvesturkjördæmi.
„Við leggj-
um okkar af
mörkum Ís-
lendingar til
að skapa
mengunarlitla orku til
hagsbóta fyrir alþjóða-
samfélagið.“
FÆRRI komast að en vilja í næsta
Snorraverkefni hér á landi en enn
er hægt að skrá sig í sambærilegt
verkefni í Manitoba í Kanada í
sumar. Þetta kom fram á al-
þjóðadegi Háskóla Íslands í Há-
skólabíói á fimmtudag þar sem
Snorraverkefnið og almennt há-
skólanám í Kanada var meðal ann-
ars kynnt.
Ásta Sól Kristjánsdóttir, verk-
efnisstjóri Snorraverkefnisins á Ís-
landi, Laufey Lind Sigurðardóttir,
þátttakandi í verkefninu í Manitoba
sumarið 2001 og skiptinemi í Mani-
toba-háskóla í haust, og Tricia
Signý McKay frá Selkirk, Mani-
toba, og Shaun Ross Bryant frá
Nanaimo, Bresku Kólumbíu, fyrr-
verandi þátttakendur í verkefninu
á Íslandi og nú nemar í íslensku
fyrir erlenda stúdenta í Háskóla Ís-
lands, veittu upplýsingar um dag-
skrána og miðluðu af reynslu sinni.
Kanadísku ungmennin aðstoðuðu
jafnframt Kristbjörgu Ágústs-
dóttur, viðskipta- og kynningarfull-
trúa kanadíska sendiráðsins á Ís-
landi, við almenna kynningu á
háskólanámi í Kanada. Kristbjörg
segir að erlendir stúdentar sæki
stöðugt meira í nám í Kanada og
ekki síst Bandaríkjamenn, en nám
og uppihaldskostnaður í Kanada er
mun ódýrari en í Bandaríkjunum
eins og m.a. kemur fram í ítarlegri
úttekt kanadíska vikutímaritsins
Maclean’s fyrir skömmu.
Snorraverkefnið á Íslandi hófst
sumarið 1999 og hafa samtals 60
ungmenni af íslenskum ættum frá
Kanada og Bandaríkjunum tekið
þátt í því, en um er að ræða um 6
vikna dagskrá með það að mark-
miði að efla tengslin við upprun-
ann.
Umsóknarfrestur vegna verkefn-
isins í sumar er útrunninn. Ásta Sól
segir að þegar hafi borist 17 um-
sóknir og von sé á fleirum. „Við
getum aðeins tekið á móti 15
manns og því er ljóst að við verðum
að velja en það er leitt því allir um-
sækjendurnir virðast vera mjög
frambærilegir.“
Til þessa hafa flest ungmennin
verið frá Kanada og stúlkur í
meirihluta en nú bregður svo við að
meirihluti umsókna er frá Banda-
ríkjunum og strákar í meirihluta.
Verkefnið í Kanada hófst 2001
og því var framhaldið í fyrrasumar,
en í sumar verður það frá 27. júní
til 9. ágúst. Umsóknarfrestur renn-
ur út 15. mars og má lesa allt um
verkefnið á slóðinni www.snorri.is
en Ásta Sól (astasol@snorri.is) og
Wanda Anderson í Riverton í Kan-
ada (tander@mts.net) veita auk
þess nánari upplýsingar.
Snorraverk-
efnið kynnt
á alþjóða-
degi HÍ
Morgunblaðið/Kristinn
Shaun Ross Bryant, Tricia Signý McKay, Ásta Sól Kristjánsdóttir og
Laufey Lind Sigurðardóttir við upplýsingaborð Snorraverkefnisins á
alþjóðadegi Háskóla Íslands.
Kent Lárus Björnsson er fráFraserwood í Nýja-Íslandi í Manitoba, þarsem foreldrar hans, Rich-
ard og Valdine Bjornsson, sem bæði
eru af íslenskum ættum, hafa verið
með smjörgerð um árabil. Hann er
einn af fjölmörgum Kanadamönnum
af íslenskum uppruna sem hafa látið
drauminn rætast, að kynnast upp-
runanum og föðurlandinu. Hann kom
fyrst til Íslands haustið 1979 og vann
í prjónastofu á Blönduósi um vet-
urinn en fór til Grindavíkur á fardög-
um og vann þar í frystihúsi áður en
hann sneri aftur til Kanada og settist
á skólabekk í Manitoba-háskóla í
Winnipeg. Haustið 1981 kom hann
aftur til Íslands en að þessu sinni við
fjórða mann og fóru ungmennin að
vinna í frystihúsi á Djúpavogi. Um
vorið réð Kent sig á bát frá Höfn í
Hornafirði, en hélt síðan enn á ný til
Kanada, þar sem hann var flutn-
ingabílstjóri um árabil.
Tengslin mikilvæg
„Mér leið vel á Íslandi og ég átti
mér alltaf þann draum að koma aft-
ur,“ segir hann um endurkomu sína
til landsins sumarið 2001. „Sem
flutningabílstjóri keyrði ég 25.000
kílómetra á mánuði, kunni vel við það
starf og var tilbúinn að halda því
áfram um ókomna tíð. Hins vegar
taldi ég að ég gæti ekki beðið í 10 ár
til viðbótar með það að fara til Ís-
lands og ræddi því meðal annars við
Svavar Gestsson, sem þá var að-
alræðismaður Íslands í Winnipeg, og
sagði að ég gæti vel hugsað mér að
kenna ensku á Íslandi, en þá vissi ég
ekki að hann var fyrrverandi
menntamálaráðherra. Næsta dag lét
hann mig fá miklar upplýsingar um
skóla á Íslandi, ég sótti um ýmis störf
og ákvað að taka tilboði frá Mennta-
skólanum við Hamrahlíð þar sem ég
hef starfað síðan í ágúst 2001 og uni
mér vel. Ég er þúsund þjala smiður,
en fyrst og fremst er ég tækjavörður,
sé um ljósritun, hef verið húsvörður
og hef meira að segja svarað í sím-
ann. Það var gaman.“
Það var ekki aðeins landið og upp-
runinn sem Kent var að hugsa um
um árþúsundaskiptin heldur ekki
síður tengsl landanna. „Þegar ég
kom til Íslands sumarið 2001 gerði
ég það í og með í þeim tilgangi að
reyna að vera fólki innanhandar í
sambandi við ferðir, annars vegar
ferðir fólks frá Kanada til Íslands og
hins vegar ferðir héðan til Kanada.
Ég lít á mig sem ráðgjafa í víðtækum
skilningi og ekkert, sem tengist sam-
skiptum landanna, er mér óviðkom-
andi.“
Upplýsingakvöld um Kanada
Kent segir að hann og íslenskur
samstarfsfélagi sinn, Vilmundur
Kristjánsson, hafi viljað gera eitt-
hvað til að vekja athygli á Kanada og
upp úr þeim vangaveltum hafi þeir
ákveðið að vera með menningarkvöld
14. og 15. febrúar í
húsi MÍR við Vatns-
stíg í Reykjavík. „Með
þessu erum við bæði
að kynna okkur hvað
Nordic Trails stendur
fyrir og varpa ljósi á
ýmislegt sem tengist
Kanada.“
Í þessu sambandi
nefnir hann meðal
annars að Viðar
Hreinsson ætli að
ræða um bók sína um
Stephan G. Steph-
ansson, Jónas Þór
muni greina frá bók
sinni um fólksflutn-
ingana til Vesturheims
og Hólmfríður Tóm-
asdóttir segi frá söfnun
heimilda og skráningu sinni á vestur-
íslenskum bréfum. Ennfremur verði
sýndar kvikmyndir frá Kanada, eftir
vestur-íslenska höfunda og um ís-
lensk samfélög vestra, ýmsar ferða-
kynningar verði á staðnum og veittar
upplýsingar um íslensk félög vestra,
vikublaðið Lögberg-Heimskringlu
og almennt um Kanada og þjónustu
kanadíska sendiráðsins á Íslandi.
„Við stefnum að því að eiga ánægju-
legar kvöldstundir og gerum ráð fyr-
ir að dagskráin standi frá klukkan
sjö til 10 bæði kvöldin.“
Ýmsar hugmyndir
Ferðir Íslendinga til Kanada hafa
aukist mikið á nýliðnum árum og hef-
ur Kent tengst þeim að hluta, en
hann hyggst fara í leiðsögumanna-
skóla hérlendis næsta vetur. „Ég tók
á móti íslenskum frímúrurum í Mani-
toba sumarið 2001 og svo fór ég sem
fararstjóri með Sunnukórnum frá
Ísafirði vestur í fyrrasumar, en nú er
ég í samvinnu við Vestfjarðaleið
vegna leiguflugsins til Winnipeg í lok
júlí. Ég hef til dæmis stungið upp á
golfferð til Manitoba 25. júlí til 5.
ágúst og svo hef ég mikinn áhuga á
að fara með fólk á hátíðina í Marker-
ville í júní í tilefni þess að í haust eru
150 ár frá fæðingu Stephans G. Ég er
opinn fyrir öllu og set hugmyndirnar
inn á netsíðu mína, nordictrails.org,
en orð eru til alls fyrst.“
Kanadísk menningar-
kvöld í Reykjavík
Um miðjan febrúar
verður haldin tveggja
kvölda kanadísk menn-
ingarhátíð í húsi MÍR í
Reykjavík og stendur
félagið Nordic Trails að
uppákomunni. Steinþór
Guðbjartsson ræddi við
forsvarsmanninn og
Kanadamanninn Kent
Lárus Björnsson.
Morgunblaðið/Sverrir
Kent Lárus Björnsson hefur í nógu að snúast.
steg@mbl.is