Morgunblaðið - 25.01.2003, Qupperneq 35

MINNINGAR
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 25. JANÚAR 2003 35
Sérfræðingar
í blómaskreytingum
við öll tækifæri
Skólavörðustíg 12,
á horni Bergstaðastrætis,
sími 551 9090.
✝ Valdimar Þórar-insson, bóndi á
Húsatúni í Haukadal
í Dýrafirði, fæddist
á Hrauni í Keldudal
við Dýrafjörð 5.
sept. 1921. Hann lést
á dvalarheimilinu
Tjörn á Þingeyri 14.
janúar síðastliðinn.
Faðir hans var Þór-
arinn Ágúst Vagns-
son, fæddur á Hall-
steinsnesi í
A-Barðastrandar-
sýslu, sem kvæntist
móður hans hinn 12.2. 1919, en
hún var Sigríður Guðrún Mik-
aelsdóttir, f. 18.9. 1893. Börn
þeirra voru, auk Valdimars:
Unnur, f. 13.5. 1919; Jóhann, f.
29.9. 1920, dó ungur; Pétur
Kristinn, f. 16.11. 1922, d. 7.5
1999; Aðalheiður Guðmunda, f.
29.10. 1923, d. 5.5. 1999; Elías
Mikael Vagn, f. 2.5. 1926, d. 6.7.
1988; Vilborg Jórunn, f. 8.6.
1928, d. 16.5. 1988; tvíburar
fæddir andvana 16.5. 1930; Krist-
ján Rafn Vignir, f.
6.5. 1931; Ingólfur,
f. 31.3. 1933.
Frá unglingsár-
um stundaði Valdi-
mar ýmis störf til
lands og sjávar þar
til hann og eftirlif-
andi sambýliskona
hans, Unnur Hjör-
leifsdóttir, f. 15.6.
1928, hófu búskap á
Húsatúni árið 1955.
Þeim varð ekki
barna auðið en
mörg ungmenni
hafa dvalið á heimili þeirra og
notið ástar þeirra og umhyggju.
Uppeldissonur þeirra er Haf-
steinn Aðalsteinsson, f. 13.3.
1947. Kom hann til þeirra átta
ára gamall og ólst upp hjá þeim
til fullorðinsára. Kona Hafsteins
er Gíslína Matthildur Gestsdótt-
ir, f. 4.6. 1951, og eiga þau þrjú
uppkomin börn.
Valdimar verður jarðsunginn
frá Þingeyrarkirkju í dag og
hefst athöfnin klukkan 14.
Yndislega ættarjörð,
ástarkveðju heyr þú mína,
þakkarklökkva kveðjugjörð,
kveð ég líf þitt, móðir jörð.
Móðir bæði mild og hörð,
mig þú tak í arma þína.
Yndislega ættarjörð,
ástarkveðju heyr þú mína.
Faðir lífsins, faðir minn,
fel ég þér minn anda’ í hendur.
Foldin geymi fjötur sinn.
Faðir lífsins, Drottinn minn,
hjálpi mér í himin þinn
heilagur máttur, veikum sendur.
Faðir lífsins, faðir minn,
fel ég þér minn anda’ í hendur.
(Sig. Jónsson frá Arnarvatni.)
Kær frændi, vinur og samferða-
maður er látinn. Bjartar minningar
um elskulegan mann munu lifa í
huga fjölskyldunnar. Stór er sá hóp-
ur vina og ættingja sem nú drúpa
höfði í söknuði og trega vegna frá-
falls öðlingsins Valdimars Þórarins-
sonar bónda á Húsatúni.
Okkur segir svo hugur að þú,
elsku frændi og vinur, sért þessari
stundu feginn, að vera frjáls á ný.
Síðustu ár hafa verði þér mjög erfið,
því þú hefur ekki fengið notið þess
að vera með í störfum og leik í sveit-
inni þinni.
Margs er að minnast þegar litið er
yfir farinn veg. Efst standa upp úr
störfin í sveitinni að vori. Sauðburð-
urinn var okkur alltaf afar ánægju-
legur, þó að stundum hafi verið mikl-
ar vökur. Var þá gleðin bara meiri
yfir því að sjá lömbin fæðast. Oft sát-
um við uppi í Hjallhól og horfðum yf-
ir tún og fylgdumst með lömbum að
leik, hlustuðum á fuglasöng, veltum
fyrir okkur gróðrinum í hlíðum dals-
ins, hvort lambærnar fengju nóg í
sig þegar þeim væri sleppt í hagann.
Heyskapur og allt það púl sem
honum gat fylgt því fyrir nokkrum
árum voru ekki komin þau tæki sem
til eru í dag til að auðvelda þau störf.
Smalamennska að hausti, tilhlökkun
að sjá hvort allar kindur og lömb
skiluðu sér af fjalli. Hvort gimbrin
undan Kollu væri á setjandi eða
hrúturinn undan Sunnu væri nógu
vel byggður.
Endalaust getum við talið upp en
látum það ógert. Við munum minn-
ast allra okkar samverustunda með
virðingu og gleði. Að leiðarlokum er
okkur efst í huga söknuður og þakk-
læti fyrir áralanga vináttu og heilla-
drjúgt samstarf og samskipti sem
aldrei bar skugga á.
Valdi eins og hann var alltaf kall-
aður var gæddur miklum mannkost-
um, góðum gáfum og velvilja og
hann var vinafastur. Bjó vel að upp-
vaxtarárum sínum í foreldrahúsum í
Hrauni í Keldudal. Hann hafði gam-
an af því að segja frá þeim tíma. Oft
var tekið tal hjá þeim systkinum
Unni og honum við eldhúsborðið í
Miðbæ. Okkur sem yngri erum
fannst oft frásagnirnar vera óraun-
verulegar og frumstæðar, en svona
var það bara. Valdi var ljúfmenni og
dagfarsprúður maður og það er mik-
ill heiður fyrir hvern þann mann sem
fékk að njóta samvista við hann. Það
voru forréttindi fyrir alla þá sem
kynntust honum. Minning um góðan
dreng lifir.
Elsku Unnur, Hafsteinn og fjöl-
skylda. Ættingjar og vinir kveðja nú
mikilhæfan mann með söknuði,
trega og þakklæti fyrir að hafa feng-
ið að njóta samverustundanna með
honum. Við biðjum ykkur Guðs-
blessunar og vottum ykkur okkar
dýpstu samúð. Elsku Valdi frændi,
megi almættið sem leiðir okkur og
alla þá er hjarta þitt sló fyrir leiða
þig í sólina. Blessuð sé minnig þín.
Kristján og Ólafia, Garðar
Rafn, Sigurjón Hákon,
Brynhildur Elín, Sigríður
Guðrún og fjölskyldur þeirra.
Um svipað leyti og Vetur konung-
ur tók að bíta frá sér vestur í Dýra-
firði læddist Dauðinn hljóðlega inn
fjörðinn. Ef hann hefur ekki vitað
betur þá er ekki ólíklegt að hann hafi
gægst inn í Haukadalinn en fljótlega
orðið þess áskynja að þar væri ekk-
ert að hafa. En svo mikið er víst að
hann kom við á elliheimilinu á Þing-
eyri og bauð Valdimar frænda mín-
um með sér til baka. Og það þáði
hann, blessaður heiðursmaðurinn,
enda mótstaðan ekki mikil og kraft-
urinn til að berjast þorrinn.
Ekki það að ég geti ekki unnt hon-
um hvíldarinnar sem hann hafði
sannarlega unnið til, heldur kemur
upp í mér sjálfselskan og eigingirnin
að fá ekki að njóta hans lengur.
Kaldhæðinn húmorinn, skemmtileg
tilsvörin og svo ekki sé minnst á
stríðnina gerði það að sóst var eftir
nærveru hans.
Ég kynntist honum með móður-
mjólkinni og án vafa hefur hann litið
ofan í vögguna mína þegar hún stóð í
Brautarholti um árið. En trauðla
hafa kynni hans af mér verið meiri
fyrr en ég leitaði upprunans að nýju
fyrir rúmum áratug. Þannig var það
með alla sem bjuggu í þessum dal.
Ég þekkti fólkið betur en það vissi.
Fólkið mitt og ekki síst hún amma
mín Bergljót báru ábyrgð á því.
Sumarpartana sem við Magnús
höfum átt í Haukadal undangengin
ár hafa Unnur og Valdi verið mið-
punktur dalsins. Þau hafa setið á sín-
um bæ og verið okkur farfuglunum
allt í öllu.
Í huganum hef ég stundum mátað
dalinn án þeirra tveggja á Húsatúni
og átt erfitt með að ímynda mér
hvernig dagarnir í Haukadal myndu
líða. Við Magnús höfum verið eins og
gráir kettir í Húsatúni. Setið við eld-
húsborðið og dukkið í lítratali þunna
kaffið hennar Unnar minnar styrkt
með skyndikaffi. Spilað vist og pirr-
að Valda með röngum sögnum. Og
velt fyrir okkur mannlífinu og spjall-
að um landsmálin. Ósjaldan körpuð-
um við um hvor dalurinn væri fal-
legri, Haukadalur eða Keldudalur.
Hann var ekki í vafa. Keldudalur var
öllum stöðum fallegri.
Valdimar frændi minn var með
myndarlegri mönnum. Mér fannst
hann eitt fallegasta gamalmenni sem
ég hef séð. Amma mín sagði mér að
hann hefði minnt á kvikmyndaleik-
ara þegar hann var ungur. Því trúi
ég giska vel. Efir henni hef ég líka að
hann hafi ekki verið allra. Gerði víst
mannamun ef þannig lá í honum.
Stríðninni og kaldhæðnum húmorn-
um kynntist ég sjálf.
Í byrjun var ég ekki alltaf viss
hvar ég hafði hann en með tímanum
lærði ég að greina á milli alvörunnar
og hæglátrar kímninnar.
Þegar við hurfum á brott var það
síðasta verkið að kveðja á Húsatúni.
,,Þú lofar mér nú að tóra þar til að
ári, var ég vön að segja þegar ég
kvaddi hann. Hann þurrkaði sér með
klútnum og sagðist ekki lofa neinu.
Oft velti ég því fyrir mér hvort það
yrði endilega hann sem færi fyrr.
Það gat allt eins verið ég. Nú spyr ég
ekki lengur um það.
Unni og öðrum ástvinum sendum
við Magnús okkar innilegustu sam-
úðarkveðjur.
Bergljót Davíðsdóttir.
Elsku Valdi. Mig langar að kveðja
þig með þessum fátæklegu orðum,
ég veit að þið pabbi hafið nú hist og
hugsið nú vel hvor um annan, sömu-
leiðis veit ég að hin systkini þín og
foreldrar hafa einnig tekið vel á móti
þér. Minningin lifir um góðan
frænda, Valda á Húsatúni, vertu
sæll að sinni.
Elsku Unnur, Hafsteinn, Matta
og aðrir aðstandendur, megi góður
guð styrkja ykkur í sorginni.
Haustlaufið fallið er, friður um vanga þér
strýkur
fegurri grundir nú bíða þín hinum megin.
Vanmáttur horfinn og harmur í burtu
víkur,
hafin er ganga um stjörnubjartasta
veginn.
Vorblómið ljúfa nú heilsar þér handan við
geisla,
hugljúfur tekur á móti öldruðum bróður.
Megið þið gleðjast og blíðustu hestana
beisla,
bátana setja og leggj’upp í eilífan róður
(H.Ö.E.)
Kveðja.
Hrafngerður, Siggeir
og börn, Þórshöfn.
Yst í Dýrafirði sunnanverðum eru
snarbrattar hlíðar og inn af þeim
grónir dalir sem áður voru búsæld-
arlegir. Fallegastur þeirra er Keldu-
dalur en þar voru áður fáein býli sem
farið hafa í eyði og horfa steingrá
húsin út á djúpan fjörðinn með
brostnum augum. Það er sjálfsagt
táknrænt fyrir hverfandi byggðirnar
í firðinum að jafnvel jökullinn Gláma
í fjarðarbotninum hefur hopað og er
varla meira en hvítar skellur á efstu
tindunum.
Tilvera húsanna í Keldudal er orð-
in býsna fábreytt og næðingurinn
leitar í gömul rúmstæði þar sem lítill
drengur svaf áður fyrr í ljúfum
draumi. Þarna vaknaði Valdemar
Þórarinsson á morgni lífsins. Hann
ólst upp á Hrauni í Keldudal við
margfalt frumstæðari skilyrði en
flestir kæra sig um á nýrri öld. Hann
fékk líka ungur að kynnast kjarna
lífsbaráttunnar sem fólginn er í þeim
gömlu sannindum að lífsgæðin eru
sjaldnast kölluð fram með iðjuleysi.
Einn haustdag, þegar Valdemar
var stálpaður unglingur, gekk hann
sextán kílómetra með kálf á herð-
unum.
Miklu seinna átti Valdemar eftir
að flytja enn meiri byrðar um Dýra-
fjörð en hann tók þá búslóð sína í
heilu lagi, reyndar sunnan úr
Reykjavík, og hóf búskap í Haukadal
með Unni Hjörleifsdóttur. Í Hauka-
dal, sem er nær menningunni eins og
við þekkjum hana, hefur húsum
fækkað mikið frá áttunda áratugn-
um þegar ég kom þangað fyrst. Ég
var þvengmjór strákur úr Reykjavík
sem var sendur í sveit með Guðbjarti
bróður mínum til Unnar og Valda á
Húsatúni. Guðbjartur skammaðist
sín mikið fyrir forvitni bróður síns
sem áttaði sig ekki á því hvers vegna
mjólkin væri sótt í brunn en ekki ís-
skáp, hvers vegna rjóminn flyti ofan
á mjólkinni, hvers vegna engin raf-
lýsing væri í bænum, hvers vegna
hundarnir væru hafðir úti og hvers
vegna torkennileg fjósalyktin smygi
í hvern krók og afkima.
Ég mæli fyrir munn okkar þriggja
bræðranna, sem allir vorum í sveit á
Húsatúni, er ég segi það eitt mesta
lán okkar að hafa fengið að kynnast
mannlífinu í Haukadal um 1970. Það
veganesti sem við fengum frá Unni
og Valda út í lífið hefur reynst okkur
betur en flest annað. Sá stuðningur
sem hjónin á Húsatúni veittu
Andreu Helgadóttur móður okkar á
þessum árum er ómetanlegur.
Valdemar var hlýr maður og
þeirrar náttúru að fá okkur bræð-
urna til verka með ótrúlega ljúfri
nærgætni; hann var aldrei gefinn
fyrir skammir og fortölur. Kímni-
gáfa hans var sótt í kjarna íslenskra
fornbókmennta og kaldhæðnari
mann hef ég ekki hitt sem gat beitt
þessari grimmustu tegund kímninn-
ar án þess að særa nokkurn mann.
Dalurinn iðaði af lífi á þessum ár-
um en þó var skarkali nokkurra
stráka af mölinni bara bergmálið af
því sem ómaði snemma á síðustu öld
í Haukadal.
Valdemar reyndist ólatur við að
fræða okkur strákana um það sem
var. Hann sagði okkur af mannlífi
sem var með ólíkindum, fiskur var
verkaður í íshúsi og flattur þorskur
breiddur á fjörukambinn þar sem við
spiluðum fótbolta á löngum vor-
kvöldum. Í samkomuhúsinu, sem
enn stendur, steig Valdemar áður
fyrr dans við dynjandi harmóniku-
leik, troðið var út úr dyrum og slags-
mál jafnvel í mölinni fyrir utan.
Það er dálítið undarlegt að hugsa
til þess að þegar maður var lítill og
naut þess að vera nálægt Valdemar
við heyskap, eða þegar við strengd-
um saman gaddavír, rerum eftir grá-
sleppu, hreinsuðum netin eða stugg-
uðum við jarmandi kind úr túninu,
þá fannst manni eins og tíminn
myndi alltaf standa kyrr í Haukadal.
Maður færi heim að hausti og kæmi
aftur að vori og gengi að öllu
óbreyttu. Valdemar sæti á eldhús-
bekknum, liti upp þegar maður ræki
inn kollinn og glettið viðmótið færði
manni þessa vellíðan sem aðeins tak-
markalaust traust getur skapað. En
tíminn er slyngur og hendur hans
óvægnar. Valdemar varð smám sam-
an eldri og loks gamall og á endanum
slitinn af harðræði þeirrar vinnu
sem hann innti af hendi til að sjá fyr-
ir sér og sínum. Við Valdemar hitt-
umst í hinsta sinn í sumar sem leið.
Þá sat Gunnar, litli drengurinn minn
á rúmbríkinni hjá honum, á líkan
hátt og Valdemar hafði gert hjá mér
mörgum árum áður þegar hann leit
inn til okkar bræðranna eina ör-
stutta kvöldstund í Ásgarðinn í
Reykjavík. Sú stund er sem meitluð í
minningunni á svipaðan hátt og sú
þegar ég sá þá Valdemar og Gunnar
horfast í augu fáein dýrmæt andar-
tök.
En nú er rúmið hans Valdemars
umbúið og autt. Allt hefur breyst.
Nú er Valdemar farinn og Unnur
býr ein í Haukadal og sötrar líklega
kaffið sitt á meðan tíkin hennar eltist
við fáeinar hænur á hlaðinu.
Fram á dalnum blasa enn við tótt-
irnar af bæ Gísla Súrssonar en jarð-
göngin hans eru fallin og horfin inn í
rökkur tímans. Nú er Valdemar far-
inn sömu leið og Gísli en lífshlaup
þeirra beggja er ofið saman við dal-
inn.
Þeir lifa báðir þótt þeir séu farnir.
Jón Örn Guðbjartsson.
Tíu lína lampinn varpar daufgulri
róandi birtu um herbergið, birtu
sem ekki er hægt að framkalla með
rafmagnsljósum nútímans. Sögu-
sviðið er ,,uppi á lofti á Húsatúni“ og
þar fer fram kennsla í reikningi.
Geisli sinnum geisli sinnum pí, segir
Valdi og kennir okkur að reikna
hring. Hann talar hægt enda liggur
ekkert á. Skilningur minn er að
sönnu ekki stór en samt man ég
þetta glögglega.
Það er gamlárskvöld, myrkur og
ró grúfir yfir dalnum og eina bænum
þar, sem enn geymir fólk. Skyndi-
lega byrjar hundurinn að láta ófrið-
lega, sú hegðun bendir til þess að
kominn sé gestur. ,,Góða kvöldið,“
segir Valdi, sem hefur brugðið sér í
kvöldgöngu þessa sjö km leið frá
Húsatúni út að Arnarnúpi. Valdi fær
kaffi í eldhúsinu og góður tími fer í
að rabba um daginn og veginn. Á
gólfið við hliðina á stólnum hefur
Valdi lagt frá sér brúnan bréfpoka
með einhverju dóti í. Við sjáum auð-
vitað ekki innihald pokans en út úr
honum standa fjögur torkennileg
prik, u.þ.b. hálfs metra löng og auka
þau nokkuð á dulúð pokans. Löngu
seinna teygir Valdi sig í pokann og
við eltum hann út á hlað. Þar sendir
hann raketturnar upp í alstirnt him-
inhvolfið hverja eftir aðra svo af
verður fyrsta og jafnframt stórfeng-
legasta flugeldasýning sem ég hef
séð.
Þessi brot eru, ásamt óteljandi
öðrum, glitrandi perlur í mínum
minningasjóði. Mér þykir ómetan-
legt að hafa fengið tækifæri til að
kynnast þér, Valdi, megir þú hvíla í
friði. Unnur, ég bið þann sem öllu
ræður að styðja þig og styrkja.
Skúli A. Elíasson.
Nú þegar Valdi hefur kvatt þenn-
an heim og ég sit hér og rifja upp
minningar sem tengjast honum og
Unni, þá leitar hugurinn aftur til
þeirra björtu æskudaga þegar ég
eyddi flestum sumardögunum úti í
Haukadal hjá þeim Valda og Unni.
Þessir dagar eru sveipaðir gulln-
um ljóma, útreiðartúrar þegar færi
gafst, nýbakaðar pönnukökur eru
meðal minningarbrota sem koma
upp í hugann, en einkum er það
væntumþykja þeirra Valda og Unn-
ar sem stendur þó þar upp úr. Svo
mikið sóttist ég í það að fá að vera
hjá þeim, að ég hjólaði nærri dag-
lega frá Þingeyri og út í Haukadal á
þessum tíma til að vera í sveitasæl-
unni. Þessi dvöl hjá þeim Valda og
Unni mótaði mig mikið og verð ég
þeim ævinlega þakklát fyrir að hafa
verið svona góð við mig þegar ég var
hjá þeim.
Valdi kom til Reykjavíkur fyrir
nokkrum árum vegna veikinda sinna
og dvaldist hann á Vífilsstöðum í
nokkrar vikur, náðum við þá mjög
vel saman á þeim tíma. Við ræddum
saman um daginn og veginn og Valdi
var ótæmandi viskubrunnur um
flesta hluti og var mjög gaman að
ræða við hann um hina ýmsu hluti,
hann var afar fróður um sögu, bæj-
arlífið fyrir vestan og raunar flest
alla hluti.
En nú er komið að leiðarlokum hjá
Valda og eftir standa minningar um
góðan mann sem kennt hefur mér
ómetanlega mikið og mun ég geyma
minningu hans með mér um alla tíð.
Elsku Unnur og fjölskylda, megi
guð styrkja ykkur á þessum tímum.
Bryndís Þóra.
VALDIMAR
ÞÓRARINSSON