Morgunblaðið - 14.07.2003, Qupperneq 12

ERLENT
12 MÁNUDAGUR 14. JÚLÍ 2003 MORGUNBLAÐIÐ
NORÐUR-Kóreumenn hafa
skýrt bandarískum stjórnvöld-
um frá því að þeir hafi lokið við
að endurvinna birgðir sínar af
notuðum eldsneytisstöngum til
að vinna úr þeim plúton í
kjarnavopn. Suður-kóreska
fréttastofan Yonhap sagði að
norður-kóreskir sendimenn
hefðu staðfest á fundi með
bandarískum embættismönn-
um að endurvinnslunni hefði
verið lokið 30. júní.
Donald Rumsfeld, varnar-
málaráðherra Bandaríkjanna,
sagði þó að enn væri óljóst
hvort þessi fullyrðing N-Kór-
eumanna væri rétt. „Sumir
trúa því sem þeir segja, aðrir
ekki,“ sagði Rumsfeld.
Reynt að ein-
angra Yasser
Arafat
ARIEL Sharon, forsætisráð-
herra Ísraels, fór til London í
gær og hyggst ræða þar við
breska
ráðamenn
um leiðir til
að efla sam-
skipti land-
anna og
hvetja þá til
að einangra
Yasser
Arafat, leið-
toga Palest-
ínumanna.
Sharon ætlar að eiga fund
með Tony Blair, forsætisráð-
herra Bretlands, og Jack
Straw utanríkisráðherra. Enn-
fremur er gert ráð fyrir því að
hann ræði við Duncan Smith,
leiðtoga íhaldsmanna, fulltrúa
gyðinga og Zvi Stauber, sendi-
herra Ísraels í Bretlandi.
Stríðsglæpa-
lög afnumin
í Belgíu
NÝ stjórn Belgíu, sem tók við
völdum í gær, hefur ákveðið að
afnema umdeild lög sem notuð
hafa verið til að reyna að fá
bandaríska leiðtoga dæmda
fyrir stríðsglæpi. Guy Verhof-
stadt, forsætisráðherra, sagði
á blaðamannafundi að lögin
yrðu afnumin og í þeirra stað
sett lög sem væru í samræmi
við löggjöf annarra vestrænna
ríkja.
STUTT
Segjast
hafa unn-
ið plúton
Ariel Sharon
GEORGE Tenet, yfirmaður bandarísku leyni-
þjónustunnar CIA, lét fjarlægja fullyrðingu um að
Írakar hefðu falast eftir úrani í Afríkuríkinu Níger
úr texta ræðu sem George W. Bush Bandaríkja-
forseti flutti í október í fyrra, þremur mánuðum
áður en forsetinn flutti stefnuræðu þar sem þessi
ásökun kom fram. The Washington Post hafði
þetta eftir háttsettum embættismönnum í Wash-
ington í gær. Breska stjórnin kvaðst þó enn standa
við ásökunina um að Írakar hefðu reynt að kaupa
úran í Níger.
Áður hafði Tenet tekið á sig sökina á því að
ásökunin kom fram í stefnuræðu sem Bush flutti á
Bandaríkjaþingi 28. janúar. The Washington Post
hafði eftir heimildarmönnunum að Tenet hefði
sjálfur beitt sér fyrir því að embættismenn í Hvíta
húsinu tækju ásökunina úr texta ræðu sem forset-
inn flutti í Ohio 7. október þar sem hann fjallaði ýt-
arlega um þá hættu sem hann taldi stafa af stjórn
Saddams Husseins. Tenet lagðist þá gegn ásök-
uninni á þeirri forsendu að hún kæmi aðeins frá
einni heimild, að sögn embættismannanna. Einn
þeirra sagði að CIA hefði haft miklar efasemdir
um að hægt væri að taka mark á skjölum, sem
ásökunin byggðist á, og nokkrum mánuðum síðar
kom í ljós að þau voru fölsuð.
Ekki er vitað hvers vegna Tenet reyndi ekki að
koma í veg fyrir að ásökunarinnar væri getið í
stefnuræðunni úr því að hann vildi að henni yrði
sleppt þremur mánuðum áður í ræðu sem var ekki
eins mikilvæg. Heimildarmenn The Washington
Post sögðu að aðstoðarmenn Dicks Cheneys vara-
forseta hefðu einkum beitt sér fyrir því að meint
kjarnavopnaáætlun Íraka yrði notuð ásamt öðru
til að réttlæta innrásina í Írak.
„Breska stjórnin hefur komist að því að Saddam
Hussein falaðist nýlega eftir verulegu magni af
úrani frá Afríku,“ sagði Bush í stefnuræðunni.
„Þessi orð hefðu aldrei átt að vera í textanum sem
skrifaður var fyrir forsetann,“ sagði Tenet á föstu-
dag.
CNN-sjónvarpið hafði eftir heimildarmönnum
sínum að Tenet hygðist ekki segja af sér vegna
málsins. Bush kvaðst enn bera fullt traust til Ten-
ets og líta svo á að málinu væri lokið.
Breska stjórnin kveðst hafa
önnur og traustari gögn
Breska stjórnin stendur þó enn við ásökunina
um að Írakar hefðu falast eftir úrani í kjarnavopn í
Níger. Jack Straw, utanríkisráðherra Bretlands,
sagði í bréfi til bresks þingmanns að stjórnin hefði
aðrar upplýsingar, sem renndu stoðum undir
ásökunina, en bætti við að hún hefði ekki afhent
bandarískum yfirvöldum þau gögn.
Ennfremur hefur komið fram að tæpu ári áður
en Bush flutti stefnuræðuna, eða í febrúar í fyrra,
var bandaríski sendiherrann Joseph Wilson send-
ur til Níger á vegum CIA til að sannreyna fullyrð-
inguna. Hann komst að þeirri niðurstöðu að eng-
inn fótur væri fyrir henni.
Straw sagði að bresku stjórninni hefði ekki ver-
ið skýrt frá ferð sendiherrans. Það skipti þó ekki
máli þar sem stjórnin hefði traustari leyniþjón-
ustugögn og væri enn viss um að Írakar hefðu
reynt að kaupa úran í Níger.
Blix gagnrýnir stjórn Blairs
Hans Blix, fyrrverandi yfirmaður vopnaeftir-
litsmanna Sameinuðu þjóðanna í Írak, sagði í við-
tali við breska dagblaðið The Independent í gær
að bresku stjórninni hefðu orðið á mikil mistök
með því að halda því fram að stjórn Saddams gæti
beitt gereyðingarvopnum með aðeins 45 mínútna
fyrirvara. Hann kvaðst telja að breska stjórnin
hefði farið „fremur langt yfir strikið“ í þessu máli
og gert of mikið úr leyniþjónustugögnunum um
Írak til að réttlæta stríðið.
Tenet tekur á sig sökina á umdeildri fullyrðingu í stefnuræðu Bush í janúar
Lét taka ásökunina úr
ræðu Bush í október
Reuters
George Tenet, yfirmaður CIA.
Breska stjórnin kveðst
standa við fullyrð-
inguna um að Írakar
hafi falast eftir úrani
Washington. AFP, The Washington Post.
BRESKIR ráðherrar fylktu sér í gær um Tony
Blair, forsætisráðherra Bretlands, eftir að fyrr-
verandi ráðherra í stjórn hans hvatti hann til að
segja af sér.
Clare Short, fyrrverandi ráðherra alþjóðlegrar
þróunaraðstoðar, sagði í sjón-
varpsviðtali í gær að það myndi
vera Blair sjálfum, Verka-
mannaflokknum og Bretlandi
fyrir bestu ef hann léti af emb-
ætti áður en andstaðan við hann
ykist innan Verkamannaflokks-
ins. Hún sagði að verkalýðs-
félögin væru mjög óánægð með
forsætisráðherrann og traust
almennings á honum hefði
minnkað. Hún varaði einnig við
því í viðtali við GMTV-sjónvarpið að héldi Blair
embættinu gæti það leitt til „alvarlegs klofnings“
innan Verkamannaflokksins.
Short sagði af sér í maí og sakaði þá Blair um að
hafa svikið loforð um að Sameinuðu þjóðirnar
gegndu mikilvægu hlutverki í uppbyggingunni í
Írak eftir stríðið. Í sjónvarpsviðtalinu sakaði hún
Blair um að hafa fengið þingið til að styðja innrás-
ina í Írak með „hálfsannleik“ og „dálitlum blekk-
ingum“ og gagnrýndi einnig stefnu hans í heil-
brigðis- og menntamálum.
„Lætur undan eigin hvötum“
„Þetta er enn eitt dæmið um hvernig Clare
Short lætur undan eigin hvötum og löngunum,“
sagði David Blunkett, innanríkisráðherra Bret-
lands. „Mikilvægt er að við fylkjum okkur um for-
sætisráðherrann og einbeitum okkar að þeim hlut-
um sem skipta þjóðina máli ... Ég skil ekki hvers
vegna fólk ætti að leggja á ráðin um að reyna að
víkja farsælasta leiðtoganum í sögu Verkamanna-
flokksins til hliðar.“
Alistair Darling, samgönguráðherra Bretlands,
tók í sama streng. „Hún hefur sagt þetta áður og
ég tel ekki að þetta sjónarmið njóti stuðnings.“
Short neitaði því að hún væri að skipuleggja
samsæri um að Gordon Brown fjármálaráðherra
tæki við af Blair sem forsætisráðherra en sagði að
Blair hefði valdið „miklum ágreiningi“ við fjár-
málaráðherrann í evru-málinu.
Ráðherrar
fylkja sér um
Tony Blair
Clare Short
Clare Short skorar á
Blair að segja af sér
HUNDRUÐ þúsunda ungmenna söfnuðust sam-
an nálægt Brandenborgarhliðinu í Berlín í
Þýskalandi á laugardag og tóku þátt í svokall-
aðri „ástargöngu“ sem ungmenni hvaðanæva úr
Evrópu hafa haldið árlega þar í borg allt frá
falli Berlínarmúrsins. Skipuleggjendur göng-
unnar sögðu í gær að um 750.000 manns hefðu
tekið þátt í henni í ár og því hefði verið ákveðið
að halda hana aftur á næsta ári að minnsta
kosti. Fyrir gönguna höfðu þeir sagt að hún
yrði lögð niður ef hálf milljón manna tæki ekki
þátt í henni í ár.
Reuters
„Ástargangan“ verður ekki lögð niður
STONEHENGE er risastórt frjósemistákn,
segja kanadískir vísindamenn sem telja sig
loksins hafa náð að afhjúpa leyndardóminn
um hið forna mannvirki í Suður-Englandi.
Steinunum er nefnilega raðað upp þannig
að merkið er greinileg eftirmynd af kynfær-
um kvenna, að sögn vísindamannanna, sem
vitnað er til á CNN.
Stonehenge var byggt einhvern tíma á
bilinu 3.000–1.600 fyrir Krists burð og hafa
menn í aldir velt fyrir sér hver tilgangurinn
með byggingu þess var. Musteri og stjörnu-
fræðisetur eru á meðal kenninga sem komið
hafa fram auk þess sem andleg iðja af ýmsu
tagi á að hafa verið stunduð þar. Anthony
Perks, fyrrum prófessor í fæðingar- og
kvensjúkdómalækningum við Háskólann í
Bresku-Cólombíu, telur sig hafa fundið
svarið. „Fyrir þá sem byggðu merkið voru
fæðing og dauði mikilvægustu atburðir lífs-
ins.“ Hann bendir á, að á svæðinu séu engin
merki um grafir þeirra, sem upprunalega
byggðu merkið.
Þegar horft er á Stonhenge ofan frá getur
Perks sér til að blái sandsteinshringurinn
sem er fyrir innan sé mynd af innri skapa-
börmum kynfæra kvenna en stóri hring-
urinn fyrir utan séu ytri barmarnir. Altaris-
steinninn svonefndi sé snípurinn og opið í
hringnum fæðingarvegurinn.
„Getur verið að leiðin út úr Stonehenge…
tákni leiðina sem nýtt líf kom eftir í heim-
inn?“ spyr Perks í grein sinni sem birtist í
Britaińs Journal of the Royal Society of
Medicine. Hann bendir á að í fornum sam-
félögum hafi hugmyndir um almáttugan
skapara, móður jörð eða jarðargyðju, verið
útbreiddar. Stonehenge geti táknað opið
sem móðir jörð fæddi lífverur heimsins í
gegnum, plöntur og dýr, sem hinar fornu
þjóðir lifðu á.
Leyndardómurinn um Stonhenge leystur?
Risastórt frjósemistákn
Reuters
Löngum hefur fólk velt fyrir sér leyndar-
dóminum um Stonhenge, nú telja menn að
merkið sé eftirmynd af kynfærum kvenna.