Morgunblaðið - 22.04.2004, Blaðsíða 51

BRÉF TIL BLAÐSINS
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 22. APRÍL 2004 51
Mikið úrval - Gott verð
10% afsláttur m.v. staðgreiðslu
RAÐGREIÐSLUR
á handhnýttum, austurlenskum gæðateppum
á Grand Hóteli, Sigtúni, Reykjavík
Sölusýning
Í dag, fimmtudag
22. apríl, kl. 13-19
Sími 861 4883
Töfrateppið
Í VIÐTALI í Morgunblaðinu 30.
mars síðastliðinn heldur Bjarni F.
Einarsson ýmsu fram sem við sem
sátum í umræddri dómnefnd getum
ekki látið ósvarað.
Dylgjum Bjarna um einkavina-
væðingu og að fyrirfram hafi verið
ákveðið hver hlyti umrætt starf, og
persónulegum ásökunum á nafn-
greinda einstaklinga vísum við á bug
og teljum þetta ekki svaravert. Þessi
ummæli segja meira um hann en þá
sem hann gagnrýnir. Við viljum hins
vegar gera nokkra grein fyrir starfi
okkar í dómnefndinni um umrætt
starf fyrir Háskóla Íslands.
Allir umsækjendur um starfið full-
nægðu þeim kröfum sem Háskóli Ís-
lands gerir um menntun við ráðn-
ingu kennara við skólann. Að teknu
tilliti til þessa lagði dómnefndin
mesta áherslu á að meta vísindalegt
gildi rita og rannsókna umsækjend-
anna, svo sem vera bar. Eins og öll-
um umsækjendum var kunnugt, var
verið að efna til kennslu í fornleifa-
fræði sem sjálfstæðri grein í fyrsta
sinn. Nefndin taldi að henni bæri
skylda til þess að sýna á afdráttar-
lausan hátt hvort umsækjendur
væru hæfir til þess að móta kennslu í
þessu nýja fagi við skólann. Aðeins
eitt starf í fornleifafræði var auglýst
og farsæl framtíð greinarinnar við
skólann var í húfi.
Það var með þessi markmið að
leiðarljósi, og engin önnur, sem dóm-
nefndin vann sitt verk og komst að
þeirri niðurstöðu sem raun varð á. Í
dómnefndarálitinu var fjallað á já-
kvæðan hátt um hæfni Bjarna við
stjórnun fornleifauppgrafta og um
þau verk hans sem lagt hafa skerf til
íslenskrar fornleifafræði. Stór hluti
þeirra fræðiverka sem hann lagði
fram til mats stóðst hins vegar ein-
faldlega ekki þær kröfur sem gera
þarf til háskólakennara og var hann
því talinn vanhæfur til að gegna
starfinu. Þessi varð niðurstaðan þótt
Bjarni hafi lokið doktorsprófi í forn-
leifafræði. Á það reyndi aldrei hvort
við teldum Bjarna hæfan á grund-
velli doktorsritgerðar hans einnar,
það var heildarmatið á þeim verkum
sem hann sendi með umsókn sinni
sem réð úrslitum.
Bjarni víkur að ágreiningi sem
varð í heimspekideild um niðurstöð-
ur dómnefndar. Deildarfundur
heimspekideildar valdi annan þeirra
tveggja umsækjenda sem dómnefnd
taldi hæfa. Um hann hefur síðan ríkt
sátt í deildinni og stuðningur við
störf hans er eindreginn.
Bjarni víkur að rannsóknum sín-
um á Hólmi og Hjarðarbólsodda.
Um rannsóknina á Hólmi er það að
segja að hann taldi sig hafa fundið
þar blóthús og fullyrðir það í ritverk-
um sem hann lagði fram til mats,
m.a. í skýrslu um rannsóknina, svo
sem í titli hennar. Ef rétt er væri
þetta líklega eina blóthús á Norður-
löndum. Niðurstaða okkar var sú að
Bjarna væri engan veginn stætt á
þessum ályktunum og þessi niður-
staða okkar hefur í engu breyst.
Á Hjarðarbólsodda gróf Bjarni
upp naust eða hróf og var tóftin
‘sennilega ekki mikið eldri en frá
miðri 20. öld’ og ‘samkvæmt þessu
nýtur rústin ekki friðunarákvæða
þjóðminjalaga og er því ekki forn-
leifar’ eins og segir í skýrslu hans um
rannsóknina. Við fundum að því að
Bjarni skyldi grafa þessa tóft upp
nákvæmlega, stein fyrir stein. Rétt-
læting hans er sú að eðlilegt hefði
verið að kanna hvort undir leyndist
eldri tóft en svo var ekki. Hin eðlileg-
asta aðferð til að ganga úr skugga
um þetta var að grafa könnunarholu
eða einfaldan könnunarskurð en það
gerði Bjarni ekki. Í athugasemdum
við drög að áliti okkar sagði Bjarni
að ‘yfirvöld’ hefðu falið sér að grafa
svo nákvæmlega sem hann gerði.
Síðan nefndi hann til Vegagerðina
sérstaklega og núna síðast í viðtalinu
segir hann að ‘ákvörðun um uppgröft
hafi verið í höndum Vegagerðarinn-
ar og Minjavörslunnar’ og er ekkert
af þessu nefnt í skýrslu hans. Sem
sérfræðingi bar Bjarna að meta
hvort grafa ætti og þá hvernig. Hann
segir í viðtalinu að rannsókn á um-
ræddu nausti á Snæfellsnesi sýni
hvernig sambærileg naust á Suður-
landi ‘kynnu að hafa litið út’. Hvernig
svo sem á að skilja þetta þá er þessi
ástæða ekki nefnd í skýrslunni.
Núna er eins og hið sýnilega naust
hafi verið aðalatriðið eftir allt saman
en ekki eitthvert hugsanlegt eldra
naust undir því.
Um þessar rannsóknir Bjarna á
Hólmi og Hjarðarbólsodda höfðum
við orðalag sem hæstiréttur taldi
óviðurkvæmilegt og þykir okkur það
miður.
Bjarni segir að erlendis sé stöðu-
veitingum öðruvísi háttað en á Ís-
landi. Sá munur felst fyrst og fremst
í því að fjöldi umsækjenda um hvert
starf er yfirleitt mun meiri en svo að
unnt sé að meta hvern og einn niður í
kjölinn. Í litlu samfélagi eins og hinu
íslenska er hætta á því að þeir sem
lenda í því að dæma hæfni annarra
séu sakaðir um persónulega hlut-
drægni. Það er afar mikilvægt að
slíkar ásakanir nái ekki að setja höft
á fræðilega umræðu og gagnrýni
innan Háskóla Íslands og á almenna
fræðilega umræðu á Íslandi.
Guðrún Sveinbjarnardóttir
Helgi Þorláksson
John Hines
GUÐRÚN SVEINBJARN-
ARDÓTTIR PhD, FSA,
Institute of Archaeology,
University College London,
31-34 Gordon Square,
London WC1H 0PY.
Svar við gagnrýni
Bjarna F. Einarssonar
Frá Guðrúnu Sveinbjarnardóttur
í London:
AFMÆLI
ÓLAFUR Björnsson,
útgerðarmaður og eð-
alkrati í Keflavík, er
áttræður í dag. Mér er
sagt hann njóti nú
ævikvöldsins við sól-
bakaðar strendur suð-
ursins. Sjávarniður-
inn gæti samt minnt
hann á hrjóstrugri
strendur norðar, það-
an sem hann hóf sjó-
mannsferil sinn ung-
lingur með tvær
hendur tómar, vart af
barnsaldri. Frá ísi-
lögðum ströndum
Eystrasalts flytjum við Bryndís hon-
um vinarkveðjur og árnaðaróskir.
Ef ég ætti að lýsa Ólafi í einni
setningu, þá væri hún þessi: Hann er
enginn veifiskati. Æðrulaust karl-
menni og hjartahlýr mannvinur í
senn. Karlmennskan efldist við keip-
inn, þar sem óharðnaður unglingur-
inn mátti leggja sig allan fram við að
halda sínum hlut við fíleflda harð-
jaxla. Sú lífsreynsla meitlaði svip og
stældi kjark.
Þaðan er Ólafi runnið í merg og
blóð að láta aldrei sinn hlut fyrir
neinum, og allra síst fyrir oflátung-
um og merkikertum. En þessi lífs-
reynsla kenndi honum líka ungum
örlæti í garð þeirra, sem minna mega
sín. Hann þurfti ungur fyrir öðrum
að sjá og aðrir að treysta á hann. Og
þannig hefur hann reynst öðrum
stoð og stytta, þegar á hefur reynt í
sviptivindum mannlífsins. Hugsjón
Ólafs – jafnaðarstefnan – er af þess-
um rótum runnin. Hún er runnin
honum í merg og blóð.
Sá sem á ungum aldri velst til þess
að bera ábyrgð á lífi og limum ann-
arra í áhöfninni, í tvísýnni baráttu
við óblíð náttúruöfl, þroskar með sér
ríka ábyrgðarkennd. Þannig er jafn-
aðarstefna Ólafs. Hann var sjálfum
sér samkvæmur á sjó og
landi. Jafnaðarstefna
hans er ekki bara kröfu-
gerð, heldur krafa um
ábyrgð. Suðurnesja-
kratar af kynslóð Ólafs
voru margir steyptir í
það mótið. Þeir hugsuðu
eins og meirihlutamenn.
Og undu því lítt, ef þeir
voru það ekki. Líka þess
vegna áttum við vel skap
saman.
Þar sem þetta er af-
mæliskveðja en ekki
minningarorð, læt ég
ógert að rekja starfsferil
Ólafs. Það bíður síns tíma. Margur
maðurinn mætti þó vera sáttur við
minna dagsverk: Sjómaður, skip-
stjóri, útgerðarmaður, fiskverkandi,
útflytjandi, athafnamaður – alls
staðar þar sem þurfti að taka til
hendi. En lífið var ekki bara saltfisk-
ur heldur líka pólitík: Félagsmála-
frömuður og foringi í samtökum sjó-
manna, í verkalýðshreyfingunni, í
Alþýðuflokknum, í bæjarstjórn og á
Alþingi, þótt hann staldraði þar stutt
við. Og alltaf samur við sig: Einarður
og afdráttarlaus í skoðunum og
ódeigur í athöfnum. Það munaði um
hann, alls staðar þar sem hann lét að
sér kveða.
Áttræður getur hann litið af æðru-
leysi yfir farinn veg, sáttur við Guð
og menn. Þeir eru ófáir, samferða-
mennirnir, sem eiga honum gott að
gjalda og munu hugsa hlýlega til
hans á þessum degi. Vonandi munu
þær hlýju hugsanir, sem berast hon-
um að heiman á afmælisdaginn, ylja
honum um hjartarætur, þótt hann
taki því trúlega mátulega hátíðlega
og sýnist lítt uppveðraður. Enda
aldrei að vita nema hann eigi enn eft-
ir að taka til hendinni, ef þörf krefur.
Helsinki, 17. apríl 2004.
Jón Baldvin.
ÓLAFUR
BJÖRNSSON
GUÐMUNDUR Arason varð 85 ára
17. mars síðastliðinn og er enn að æfa
og kenna hnefaleika.
Guðmundur hefur kennt fjölda Ís-
lendinga íþróttina á þessum 70 ára
ferli sínum. Hann hófst þegar hann
var 15 ára gamall í íþróttasal Mennta-
skólans í Reykjavík, en þá hafði
Glímufélagið Ármann leikfimissalinn
til afnota.
Guðmundur er strangur þjálfari og
krefst þess að menn mæti vel á æfing-
ar enda fer árangurinn eftir því.
Margir afburðagóðir hnefaleikarar
hafa notið leiðsagnar hans, svo sem
Íslandsmeistarar, Reykjavíkurmeist-
arar og Ármannsmeistarar.
Einnig hefur Guðmundur keppt við
nokkra erlenda hnefaleikara og er
mér minnistæðust keppnin við Otto
von Porat 1948. Otto von Porat var á
lista fjögurra bestu hnefaleikara í
heimi í þungavigt.
Otto von Poratmótið var haldið á
vegum Ármanns í Austurbæjarbíói
27. júlí 1948, fyrir troðfullu húsi
áhorfenda. Guðmundur náði jafntefli
á stigum við heimsmeistarann Otto
von Porat.
Þrír þátttakendur á Otto von
Poratmótinu eru enn við æfingar hjá
Guðmundi og hafa stundað hnefaleika
í 60 ár. Þeir eru Þorkell Magnússon
fyrrverandi útibússtjóri Landsbank-
ans, Björn Eyþórsson prentarameist-
ari og Matthías Matthíasson fyrrver-
andi yfirverkstjóri. Þeir hafa allir
unnið til meistaratitla í léttþungavigt,
hér áður fyrr.
Björn og Þorkell hafa haldið sér-
stakan trúnað og vinskap við Guð-
mund, öll þessi ár, og notið leiðsagnar
hans með góðum árangri.
Guðmundur hefur ætíð haldið á
lofti merki Glímufélagsins Ármanns
og stutt það dyggilega. Má í því sam-
bandi nefna byggingu íþróttahússins
við Sigtún. Guðmundur var sæmdur
heiðursmerki Ármanns fyrir ómetan-
legan stuðning við félagið.
Guðmundur hefur byggt fyrir eigin
reikning tvo íþróttasali við Skútuvog-
inn, með fullkomnum tækjabúnaði
fyrir iðkendur hnefaleikaíþróttarinn-
ar. Kostnaður er upp á fleiri tugi
milljóna króna.
Í Skútuvogi 1C hefur Guðmundur
stofnað „Hnefaleikafélag Guðmundar
Arasonar“ með eigin merki. Þar hafa
gamlir Ármenningar fengið að æfa
með tilsögn hans. Nýir áhugamenn
hafa fengið kennslu hjá honum og
hafa þeir náð gífurlegum framförum í
tækni. Ég leyfi mér að að segja eftir
60 ára reynslu af hnefaleikum, að
nokkrir þeirra gætu örugglega orðið
gullmenn á ólympískan mælikvarða.
Guðmundur hefur aldrei tekið
krónu af nokkrum manni, fyrir
kennslu eða notkun tækja og æfinga-
sala. Má því með sanni segja að vand-
fundinn sé sá maður í heiminum, sem
hefur fórnað öllum þessum tíma og
mörgum tugum milljóna króna fyrir
hnefaleikaíþróttina.
MATTHÍAS MATTHÍASSON,
fyrrverandi yfirverkstjóri hjá
Rafmagnsveitu Reykjavíkur.
Hefur kennt og æft hnefaleika í 70 ár
Frá Matthíasi Matthíassyni, fyrr-
verandi yfirverkstjóra há Raf-
magnsveitu Reykjavíkur:
Boxarar afhenda Guðmundi Arasyni viðurkenningu á 85 ára afmælinu
hinn 17. mars. Frá vinstri: Björn Eyþórsson, Matthías Matthíasson, Guð-
mundur og Þorkell Magnússon.
Mikið úrval af
fallegum
rúmfatnaði
Skólavörðustíg 21, Reykjavík, sími 551 4050