Íslendingaþættir Tímans - 30.12.1971, Blaðsíða 11

um, var fjölmennt í framanverð-
um Laxárdal. Tvíbýli var á mörg-
um bæjum, þar sem þróttmiklir
búhöldar unnu sigra sína í dag-
legri baráttu við aldagömul lífs-
skilyrði og mislynda veðráttu, sem
oft sendir kalda, norðlenzka
kveðju suður yfir heiðarnar. —
Hraustir æðkumenn uxu þarna úr
grasi, tömdu gæðinga á grónum
grundum eða glærum ísum, sungu
ættjarðarsöngva, bundust vináttu-
böndum og undu glaðir við sitt.
Þegar atvikin höguðu þannig til,
að venjulegur hversdagsleikinn
þurfti að víkja fyrir aðsteðjandi
vanda, er að höndum bar, mun oft-
lega hafa hent, að leiðin lá heim
til bóndans, og síðar, hreppstjór-
ans á Hömrum, þar sem hinn sjálf
menntaði, hyggni og velviljaði sam
ferðamaður varðaði veginn og með
djarfþrunginni hógværð losaði um
hnútana. Eitt félagslegt fyrirbrigði
átti sér stað að frumkvæði Jóns
hreppstióra að Hömrum, sem vákti
athygli i nálægum sveitum. Á fann
þungum vetrum þótti oft torsótt
um langa vegu á kirkjustað, en
kirkjurækni í íslenzku þjóðlífi
hafði þá ekki til muna vikið fyrir
öðrum áhrifum. Þá safnaðist fólk-
ið saman á Hömrum, eða einhverj-
um nágrannabænum, og hélt sína
guðræknisstund. Bóndinn á Hömr-
um skioaði þarna öndvegið og þá
oft með hugleiðingum, er hann
sjálfur færði í búning fagurs máls.
Hann var viðurkenndur trúmaður
og hefur óefað lagt kapp á að ala
börn sín upp í guðsótta og góðum
siðum.
Þetta eru viðhorfin, sem mættu
einkasyni Hamrahjónanna, Sig-
tryggi, á bernsku- og æskuheimili
hans, þeim, er lauk jarðvist sinni
þann 14. þessa mánaðar, 84 ára að
aldri og sem þessi minningarorð
eru eignuð. Systur hans fóru að
heiman og gerðust bændakonur í
ættbyggð sinni, en hlutverk einka-
sonarins var að vera í samvistum
Við foreldrana þar til ævi þeirra
lauk, móðurinnar árið 1920 og föð
Urins 20 árum síðar.
Sigtrygvur Jónsson var gæddur
góðum námsgáfum, þó ekki lægi
fyrir honnm langskólanám. Hann
taldi sér bað mikils virði þegar
séra Ólafur Ólafsson prófastur f
Hjarðarholti stofnaði ungmenna-
skóla á heimili sínu árið 1910 Þar
var Sigtryggur við nám f einn og
hálfan vetur, stundaði námið af
kappi og festu og taldi sig þúa að
þessum námstíma ævilangt. Á þess
um árum varð hann virkur þátt-
takandi í ungmennafélagi sveitar
sinnar. Hélt hann tryggð við þann
félagsskap fram á efri ár. Með
þetta veganesti gekk Sigtryggur
um þáttaskil ævi sinnar, þegar
hann árið 1919flutti á nýkeypta
eignarjörð, Hrappsstaði í Laxárdal,
með eiginkonu sína, Guðrúnu Sig-
urbjörnsdóttur, ljósmóður frá
Svarfhóli og tvo kornunga syni
þeirra, Jón og Si'gurbjörn, sem
báru nöfn afa sinna tveggja. For-
eldra sína tók Sigtryggur þá einn-
ig til sín.
Sigtryggur fann það, þegar
hann, þroskaður maður, hóf sjálf-
stætt ævistarf, að sér mundi ekki
henta að setjast að á afskekktri
fjallajörð. Hæfileikar hans, fjöl-
hæfni og starfsþróttur, þráðu sam
kennd við æðaslátt samfélagsins,
þar sem bjartsýn hugarró sá
bjarma fyrir nýjum dögum en ætt
armót og uppeldisáhrif höfðu
myndað kjölfestu f fyrirætlunum
framtíðarinnar. Hrappsstaðir
liggja við þjóðbraut skammt frá
kauptúni byggðarlagsins, það er
ekki stór jörð. en var lengst af full
setin f búskapartíð Sigtryggs, sem
var um 30 ár. og bar þá jafnan
arðsamt meðalbú. En fljótlega
víkkaði verkahringur bóndans á
Hrappsstöðum. Mun vafamál hvort
nokkur sýslungi á þessari öld ha-'i
haft fleiri og fjölbreyttari störf-
um að sinna, og óhætt mun að full
yrða að enginn hafi gert það með
meiri trúmennsku og reglusemi.
Skipti ekki máli hvort á vettvang-
inn kom barnakennarinn, ung-
mennafélaginn, hreppstjórinn,
hreppsnefndaroddvitinn, verzlun-
arendurskoðandinn, kjötvlgtar-
maðurinn, kaupfélagsdeildarstjór
inn, búnaðarfélagsfulltrúinn, spari
sjóðsgjaldkerinn, sýslunefndar-
maðurinn, sýslumannsfulltrúinn,
meðhjálparinn sóknarnefndar-
maðurinn, safnaðarfulltrúinn eða
starfsmaður hinna fiölmörgu
skyndinefnda og trúnaðarstarfa,
sem hann var kvaddur til. AUtaf
var kallinu hlýtt með sama æðru-
leysi og prúðmennsku, hvernig
sem á stóð. Það mun ekki ofmælt,
þótt talið sé, að það sé meira
en meðalmannsverk að sinna
öllum framantöldum störfum
samhliða stöðugum búrekstri.
Og margir munu hafa undr-
azt afkostin. En máttarstólp-
arnir, sem báru þetta uppi,
munu hafa verið auk fjölbreyttra
starfshæfileika, langþjálfuð reglu-
semi, afburðatraust eiginkona og
vel uppalin og samhent börn. En
þó er ótalið það sem vinir og sam-
ferðamenn mundu sízt vilja
gleyma. Það var gestkvæmt á
Hrappsstöðum og þar var gott að
koma. Hygg ég, að þeir hafi ekki
verið færri, sem komu þangað með
vandamál sín heldur en til Jóns á
Hömrum í fyrri daga. Móttaka
gesta á Hrappsstöðum bar aldrei
merki tímaleysis. Hlýleiki og upp-
lýsandi viðræður húsbóndans,
gleðiblandin hógværð og rausn
húsmóðurinnar fylgdi gestum úr
garði. Hver heimsókn var likt og
vinsæl kennslustund. Og ekki
gladdi það minnst að sjá fyrir-
myndar heimilisbraginn endur-
speglast I háttsemi bamanna. Mun
á engan hallað þó talíð sé, að eng-
inn af jafnöldrum eða samferða-
mönnum Hraopsstaðabræðranna í
ættbvpvð beirra eid farsælli æsku
að baki en beir. — Þeim tókst
báðum að velia og hafna, áttu
rníVia námehrá. cronop lan»a skóla
vönvp o? hnfa á manndómsárnm
ofn’im nnn’ð ríit nnn f prf’ðnm
óViTrrofiarsföð”m á voftvand ooir
þriðja erfingja Hrappsstaðahjón-
anna, Margrétar einkadóttur
ÍS- .eNDINGAÞÆTTIR
11